Het boekje ‘De luxe van spruitjeslucht’ is nu te bestellen via de webshop van ActiZ. Geen lid van ActiZ, maar wilt u het boekje wel bestellen? Neem dan contact op via communicatie@actiz.nl.

Wat motiveert mensen in de keuzes die ze maken? Welke achtergrond ligt hieraan ten grondslag? De antwoorden hierop zitten in de verhalen van mensen. Verhalen: ze raken je, ze roepen vragen op, geven betekenis aan het leven. Het zijn ontmoetingen die je stilzetten, mooie mensen, schrijnende verhalen, ontzetting, een knoop in je maag, een traan… een lach, een twinkeling, hoop. Zo zou ik jullie nog veel verhalen kunnen vertellen. Maar via deze weg, met dit blog, stoppen mijn verhalen. Jammer, maar kijk eens in je eigen leven. Je hebt zelf vast ook zoveel te vertellen.

Mijn buurvrouw is wat ouder dan ik, maar dat geeft niet. We passen een beetje op elkaar. Even een bakje koffie samen drinken, een sigaretje roken en de dag doornemen. Soms heeft ze het zwaar. Het leven is soms ook zwaar. Maar mijn buurvrouw laat mij ook genieten van de kleine dingen. Dat doet zij namelijk ook. Ik zag gisteren een kaartje op haar tafel staan. Eentje met prachtige bloemen, zo eentje waar je blij van wordt. Ze zei: “Kijk er maar even in hoor.” Ik las het en glimlachend keek ik haar aan. Ze glunderde, want ze had de kaart namelijk aan haarzelf geschreven. Een grap? Nee hoor! Waarom niet? Mooi mens!

Daarom sluit ik deze reeks blogs af met deze woorden: zorg voor elkaar, maar zeker ook voor jezelf.

Ik heb in ieder geval wel veel geleerd; het schrijven van blogs, deze voordragen en ik ben zelfs live op TV in debat gegaan. Een hele ervaring. Maar ik ben vooral trots. Trots om een ambassadeur te mogen zijn voor de zorg en te mogen laten zien wat er allemaal gebeurt. Fijne en mooie dingen, maar ook de dingen waar ik tegen aan loop als manager.

De toekomst
Wat brengt de toekomst voor de zorg? Stoppen de negatieve verhalen over slechte zorg en boventallige managers of moeten wij daar maar ‘gewoon’ aan wennen? Komt het hart weer terug in de zorg? Kun je als zorgverlener weer trots zijn op je werk? En komen ze er echt, die 12.000 extra werknemers? Wie zal het zeggen?

Één ding is zeker: de zorg zal er zeker heel anders uit zien. We moeten ons voorbereiden op een toekomst waarbij de ‘regie bij de bewoner’ ligt. Het klinkt simpel, maar de gevolgen zijn ingrijpend. Van een situatie waarin de bewoner de ontvanger is van zorg, gaan we naar een situatie waarin de bewoner écht klant is. Die soms niet spontaan aan kan geven wat zijn zorgbehoefte is, maar waarin de zorgverlener moet ‘ondernemen’ om in te spelen op die mogelijke behoeften. Dit betekent in gesprek gaan met cliënten om wensen te bepalen of te bevragen.

En mijn eigen toekomst?
Blijf ik altijd manager of komt het nog zover dat ik als zorgcoach aan de slag mag? Gaat die droom in vervulling? Als zorgcoach zou ik het contact willen begeleiden tussen verzorgenden en bewoners.

Wie zegt het me? Ik hoop in ieder geval dat ik en vele anderen met mij bewaard blijven voor de zorg! Hoe dan ook, want die mensen zijn nodig! Deze campagne stopt, maar ik verdwijn niet van het web; je kunt me blijven volgen op www.managerzorgvertelt, LinkedIn of Twitter!

Door wekelijks te schrijven over mijn werk ben ik dit veel intenser gaan beleven,
Waarbij ik telkens liet zien dat, wij in de thuiszorg, onze cliënten enorm veel geven!

Aandacht, respect, een luisterend oor,
Aan al deze aspecten geef ik dagelijks gehoor!

Met mijn bijdragen heb ik een zo realistisch mogelijk beeld van de thuiszorg gegeven,
Hoe ik, mijn cliënten, hun familie én de directe omgeving het beleven!

En als je verhalen door collega’s, cliënten en vele anderen worden gewaardeerd,
Geeft dat echt een gevoel van trots en dat eert!

Mijn verhalen leidden tot discussies, naar aanleiding van artikelen in de Libelle en de krant,
Dit schepte met veel cliënten en zelfs vreemden een speciale band.

Deze campagne stopt, het campagneteam onderzoekt andere mogelijkheden,
En daarmee behoort mijn wekelijks bloggen tot het verleden.

Natuurlijk wil ik als ambassadeur van de Thuiszorg betrokken blijven,
Zodat ik incidenteel ook over mijn vak en ervaringen kan blijven schrijven.

Lezer, bedankt voor de interesse in de huidige vorm,
Ik kan alleen maar zeggen: ik waardeerde dit enorm!

Tot slot wil ik iedereen vragen,
Om de zorg, nu én in de toekomst een warm hart toe te blijven dragen.

U moet weten dat mevrouw Vrolijk een bejaarde is met een verstandelijke beperking, die daarnaast regelmatig last heeft van wanen en hallucinaties. Haar sociaal-psychiatrisch verpleegkundige vindt dat zij beter af is in een meer beschutte woonvoorziening buiten Jonker Frans. Maar dat wil ze niet! En wij (lees: het verzorgend personeel) zijn het met haar eens.

Mevrouw Vrolijk hoort bij ons. Ze is in deze Haagse wijk geboren en ze woont al heel wat jaren in ons zorgcentrum. Ze wil niet anders. Ze kent iedereen en iedereen kent haar. Jonker Frans is haar huis. Als ze op haar pantoffels met haar pop onder de arm door het huis loopt, ontmoet ze veel bekenden.

Toch hadden we een probleem. Zoals u misschien weet, mogen er niet té veel mensen met een GGZ-indicatie in een zorgcentrum verblijven. Dat geldt zeker voor bewoners die soms stemmen horen en dan uit het raam van hun appartement op de derde verdieping willen vliegen.

Het was voor ons dus wel wikken en wegen. Hoe lossen we dit op? Hoe zorgen we ervoor dat mevrouw Vrolijk veilig en goed verzorgd bij ons kan blijven wonen? Aan het nemen van risico’s stellen we tenslotte duidelijke grenzen. Daarom betrekt mevrouw Vrolijk nu een woning op de begane grond. Lekker veilig en ze zal veel mensen langs haar appartement zien komen. Als een kind zo blij is ze in haar tweekamerappartement, te midden van al haar vriendinnen en kennissen. En wij ook…

Al gauw kwam ik er achter dat er wel degelijk mensen zijn die mijn verhalen de moeite waard vinden. En dat het goed voelt te vertellen wat voor een prachtwerk ik heb. Ik geniet elke dag. Het is zo’n bijzondere omgeving. Als het thuis of met mij niet lekker loopt, vang ik de cliënten niet op, maar vangen ze mij op! Dementerenden laten je zien wat niemand ziet. En nog mooier is dat ik in de gelegenheid ben om voor hen het leven een stukje aangenamer te maken. Als je je verdiept in het gevoel en gedrag van deze mensen, krijgen ze de mogelijkheid om hun situatie te verwerken en er mee af te rekenen.

Weet u de Kleine Heer nog? Een man vol emoties. Heel boos kon hij zijn en heel verdrietig. We hebben hem begrepen, de dingen laten verwerken op zijn eigen manier. We hebben samen veel plezier gehad. Sterker nog: ik heb van hem geleerd. Deze man woonde in een huis met nog elf anderen die niet voor elkaar kozen. Doordat we als team kijken naar de persoon achter de cliënt proberen we voor ieder waardevol te maken. Dat wil niet zeggen dat het altijd gezellig is. In elk huishouden knalt het wel eens. Maar, ‘je leven kunnen leiden op je eigen manier’, dat is waar we voor gaan. En elke dag leer ik hier van. Ik heb zoveel teruggekregen.

Ik ben gegroeid in deze tijd. Ben anders gaan kijken naar mijn werk. Ik moest natuurlijk steeds iets te vertellen hebben op mijn weblog, maar vooral ook omdat ik bewuster werd van wat er allemaal gebeurde met onze mensen en waarom. Ik volgde in deze tijd ook de opleiding tot Belevingsgerichte Zorgmedewerker en de combinatie was erg goed.

Daarnaast ben ik (ik schaam me diep) voor het eerst met de trein geweest, naar Den Haag en Utrecht. Ik kom nog niet zo vaak op de verharde weg zal ik maar zeggen. Een hele ervaring waarbij ik hele leuke mensen heb ontmoet.

En dan al de reacties van iedereen! Ik heb me trots gevoeld. Achteraf gezien, had ik niet bang hoeven zijn om als blogger aan de slag te gaan. Integendeel. We hebben er met z’n allen een mooie site van gemaakt.

Bedankt!

Mevrouw Bos kan niet zo gemakkelijk glimlachen. Bij haar is Rosa vijf minuten te laat en dit laat mevrouw haar duidelijk merken.

Mevrouw Broer zit geduldig op Rosa te wachten. Het is al bijna middag en mevrouw zit nog in de pyama. Maar wachten op Rosa vindt mevrouw Broer niet zo erg.

Het is druk in de wijk. En cliënten merken dit. Bijna niemand wil tot de middag wachten om geholpen te worden met douchen, een uitzondering daar gelaten. Er is wat minder tijd voor een bakje koffie, geen praatje bij de deur. Als een cliënt vertelt dat de huishoudelijke hulp een lekkere koek voor bij de koffie gekocht heeft, is nog even blijven moeilijk om te weigeren. Maar je weet dat de volgende cliënt ook met verlangen op je zit te wachten. ‘Dan geef ik je het mee in een plastic zakje, voor straks bij de lunch!’, zegt de cliënt dan. En je denkt: ‘wat een liefde!’

We vragen geduld van onze cliënten. Waar de één begripvol is, heeft de ander hier moeite mee. We doen ons best en ook dat wordt gezien. Vorige week stond er een heerlijke taart op tafel in het wijkgebouw: ‘Voor alle liefdevolle aandacht en goede zorgen voor onze moeder. We wisten niet dat thuiszorg zo mooi en geruststellend kon zijn!’

Daarom is het helemaal niet erg om wat harder te lopen. Al hopen we wel dat het straks weer wat rustiger wordt.

Als ‘Master in Diversiteitsmanagement’ had ik de mogelijkheid de theoretische kant van dit onderwerp te bestuderen. De resultaten zijn verbluffend. Alles wat de theorie zegt, zie je in de praktijk terug. Het vertrek van bevlogen kartrekkers maakt dat plannen in duigen vallen. Iedere leider begint namelijk opnieuw met het vormen van een referentiekader en dat kost tijd. Ervaringen uit het verleden blijven daarbij vaak onbenut, de continuïteit is niet gewaarborgd en resultaten blijven uit. Tevens is de innovatieruimte beperkt en de weerstand aanzienlijk. Processen stagneren dan en de echte die-hards, die in de praktijk bevlogen bezig zijn, branden op en haken af. Dat is dodelijk voor het diversiteitsbeleid en dodelijk voor het menselijk kapitaal (excuses voor deze weemoedigheid).

Toch zijn er ook successen op lokaal niveau. De vele doelgroepen die hun weg weten te vinden naar Jonker Frans bieden troost. Zoals ouderen die zinvolle dagbesteding ervaren op een manier die bij hen past. Realisatie van ‘zorg met respect voor alle culturen’ is gewoon een proces van jaren….

Op dit moment volg ik een training ‘Bezield Leiderschap’ en weer word ik me bewust dat ieder mens zijn eigen leider, zijn eigen manager is. Volg jij je hart in je persoonlijk leven? Vaar jij je eigen koers?

Ben jij een manager op en van je werk? Werk je volgens de visie en missie van je organisatie? Of heb je er geen idee van en voer je ‘slechts’ orders van je leidinggevende uit? Wat merken bewoners of patiënten hiervan?

Wanneer écht iedereen vanuit de visie van de organisatie werkt……..hoeveel of juist hoe weinig leiders heb je dan nodig? Ik ben nieuwsgierig naar je mening of je visie hierop!

Bij mevrouw thuis ligt het logboek. Daarin staat haar zorgplan en rapportages. Elke dag schrijven collega’s er in over wat ze doen en observeren.

Ik geef mevrouw haar medicatie, zet een kopje koffie en smeer een broodje. Vervolgens ga ik op een gemakkelijke stoel zitten, in de woonkamer bij mevrouw. Ik wacht tot ze begint met eten, ondertussen voor de derde keer luisterend naar het verhaal over haar dochter. Het logboek ligt open op mijn schoot.

Mevrouw zegt: ‘het wordt mooi weer vandaag!’ Ik kijk haar aan. ‘Nee.. het WAS mooi weer vandaag’, antwoord ik. Ze denkt even na: ‘Ik ben de laatste tijd wat in de war met de tijd.’ Ik glimlach. Ik zie dat haar horloge ruim vijf uur achter staat en zet het goed. Het is vast een oud horloge dat ze net heeft ‘gevonden’.

‘Vandaag een drukke dag gehad?’, vraag ik. Want ondertussen lees ik in het logboek dat mevrouw vanochtend om half acht haar vensterbank had leeggehaald, druk was met schoonmaken en dat ze in de middag erg moe was. ‘Nee hoor, want Annemarie (collega) zei rustig aan vandaag, want u ben altijd zo druk met van alles.’ De drukte van vanmorgen was al weer vergeten.

Eventjes lach ik hardop om iets wat ik lees in het logboek: ‘de alarmknop is zoek, kan het niet vinden’. En een paar uur later bij het volgende bezoek van mijn collega: ‘na wat zoeken heb ik de alarmknop gevonden in de pantoffel van mevrouw, waar ik ook een koffielepeltje vond.’ Mevrouw vraagt mij wat ik lees. Ik zeg dat ik over haar lees, over dat ze zo goed haar best doet. Mevrouw glimlacht ook.

De dag voor zijn nee-heb-geen-baaldag, had hij te horen gekregen dat hij COPD heeft. COPD is een verzamelnaam voor verschillende longaandoeningen, waaronder longemfyseem.

“Bent u bang?”, vroeg ik hem. Hij antwoordde ontkennend. “Is het de bekende druppel?”, vroeg ik vervolgens. Dat was zo. Meneer heeft maar weinig dingen waar hij plezier aan beleeft. Hij is de enige op de afdeling die nog alcoholische dranken mag, met een maximum van drie per dag. Meer niet.

Verder houdt hij van roken en snoepen en van zijn familie. Maar ook daar zit het niet mee.

De diëtiste is tot de conclusie gekomen dat hij te dik is. Ongezond dik. En dat heeft invloed op zijn conditie. Ook het roken helpt niet mee. Meneer heeft een kleindochter die onder controle staat bij het ziekenhuis vanwege terugkerende koorts, waar geen duidelijke oorzaak voor te vinden is. Het meisje is vijf. Ooit heeft meneer me toevertrouwd dat hij zijn overleden vrouw nog ieder dag mist.

Nu woont hij niet meer thuis en mag hij eigenlijk niet zo veel. Dat roept bij mij weerstand op. Ik begrijp wel dat we denken en handelen in zijn belang. Maar wat is hier in zijn belang? Deze meneer wil geen 104 worden. Mag hij dan gewoon roken en snoepen, alstublieft?

I liked your company slogan, CARE with ATTENTION. I felt like I was speaking to dedicated people who are already living your values.

In a great chapter on Love by Scott Peck in his book, The Road Less Traveled, he says that “Love is work. The main work of love is attention. And the main work of attention is listening.”

A child feels loved when we pay attention. Too often our attention is given when the child is doing something wrong. That’s why Scott Peck needed to add, “The main work of attention is listening.” It is when we stop what we are doing, kneel down beside a child, and say, “What is it?” and then listen that he feels loved.

This principle fits all ages, husbands and wives, managers and employees. Certainly the elderly are no different. We pay attention when they are in trouble or in a crisis, but it is when we pay attention and listen when they are not in crisis that tells them we like them, respect them, and they feel loved.

My wife’s mother was in the nursing home with a slight crack in her hip. She was ninety-four years old, a very shy and humble person, who rarely said anything to the staff. The doctor came in and sat down very close to her and introduced himself. He said, “Mrs. Lindgren, tell me exactly what happened.” She looked over at my wife as if to say, “you tell him.”

My wife, Aura, began to tell the story. But the doctor stopped her and said, “I would like to hear it from your mother.” Then Aura explained to the doctor that her mother couldn’t speak very clearly because she did not have her teeth in at the moment.

The doctor smiled and said to her mother, “Go ahead and tell me, I am good at understanding people who don’t have their teeth in.” So her mother proceeded to tell exactly what happened. He nodded his head and watched her eyes as she slowly told the whole story, understanding every word. After he left her mother said, “Isn’t he a nice doctor?”

One of the most common complaints about doctors is that they are in a hurry and do not listen well. In a study that I read about a few years ago, it said that doctors interrupt their patients on average every 18 seconds while they are trying to tell their story.

In another study, using physician interns at a teaching hospital, the doctors were told to talk to half of their patients standing up beside the bed, and with the other half they were told to sit down as they talked to their patients. To make sure all the conversations were exactly five minutes, the nurse called the doctor out of the room after five minutes. Then the nurse would ask the patient, “How long was the doctor here?” Whatever the patient guessed was written down. The study showed that the perception of time was twice as long if the doctor sat down, and half as long if the doctor was standing. The conclusion was that when a doctor (and I suppose that this applies to all the caregivers) sits down, her body language says to the patient, you have my full attention, I am not in a hurry. I want to listen.

Only by listening, do we get to know another person. If we do the talking they get to know us, and what we want from them, which is probably why we usually do more talking than listening. Although talking to them shows them attention, it does not help us get to know them. Only when we listen to their story, do they feel known and loved. The highest compliment we can give people is to listen to them without judgment or advice.

For years I used to listen to focus groups of six to eight managers talk about their work. One of the questions I would ask is, “What are our barriers to great service in this organization?” The most common answer given was, “Poor communication.”

I would say, “Does poor communication mean you need more e-mails from administration?” They would say, “No!” Then I would say, “Does it mean you need more postings on the bulletin boards, or more items in the employee newsletter?” “No!” they would say again. When I asked for an illustration it was always a story about how somebody in another department or in administration would make a decision that affected them without discussing it with them first. In other words what they meant by “poor communication” is that nobody listened to their opinion.

I have also asked a group of employees what they want in a manger. One of the things they often said is, “someone who asks for my input and listens to my ideas.”

This is a universal need in human beings. It is often easily ignored by those in positions of authority. Managers who do all the talking, analyzing, planning, and instructing are usually not good listeners, even though they are giving the employees attention.

So I love your slogan CARE with ATTENTION. But I hope we will also emphasize that the best attention of all is listening, and that it is when we LISTEN that we really show our patients, staff and families that we CARE.

Fred Lee

Fred Lee is schrijver van het boek ‘Als Disney de baas was in uw ziekenhuis’ en schrijft deze blog naar aanleiding van zijn presentatie op 25 maart voor leden van ActiZ.

Zelfs de weergoden waren ons goedgezind. Bij een temperatuur van 25 graden Celsius vond afgelopen donderdag de feestelijke opening plaats van onze woonzorglocatie Jonker Frans. Na een ingrijpende verbouwing beschikken wij nu over een supermodern aanleuncomplex met levensloopbestendige woningen. Onze ouderen wonen in appartementen van vijftig vierkante meter. Voorzien van alle hedendaagse snufjes, een eigen keuken en een grote badkamer. Dat is een verademing, kan ik u zeggen, ook voor onze zorgverleners. Vanaf nu is het bijvoorbeeld voorbij met het gestuntel met tilapparatuur in kleine natte cellen.

Onder belangstelling van ongeveer 250 genodigden, zoals (wijk)bewoners, personeelsleden en vrijwilligers, verrichtte burgemeester Jozias van Aartsen de officiële opening. Mensen uit alle windstreken waren aanwezig om ons nieuwe complex te bekijken en feest te vieren. Ook de wijkagent en zijn bureauchef, die de veiligheid tijdens de gehele renovatie scherp in het oog hielden, gaven acte de présence.

De burgemeester sprak zijn waardering uit over hoe wij onze wijkbewoners betrekken bij ons zorgcentrum. Ook de aanwezigheid van vele etnische achtergronden deed hem zichtbaar goed. Vooral van de Chinese ouderen, want dat is een vaak onzichtbare groep die niet snel een beroep doet op formele zorg. Tenslotte roemde hij ook de manier waarop politie en wijkorganisatie de openbare orde en veiligheid samen vormgeven in onze wijk. Al met al was het een mooie afsluiting van een enerverend tijdperk.

Als ik in de huiskamer voor het ontbijt zorg, moet ik er de hele tijd aan denken. En als mevrouw Veelbeleefd even later de huiskamer inkomt, slik ik even. Ik loop met haar mee. Terwijl ze gaat zitten, vertelt ze me dat haar zoons (haar tweeling) zo meteen op bezoek komen. “Ze zorgen zo goed voor me.”

Ik ga haar thee halen. Ze zit heerlijk op haar gemakje met de benen over elkaar, een stukje van de tafel af naar buiten te kijken. Ondertussen komen de andere bewoners binnen en heb ik niet zo veel tijd meer om erover na te denken. We doen ons gewone ding en tegen de tijd dat het half elf is, vraag ik aan mevrouw of ze mee naar buiten wil, naar de bloemen. Die vind ze zo mooi. “Nee”, zegt ze, “onze jongens komen, die vinden dat ook mooi.”

Even later arriveert één zoon met zijn familie. Ik breng ze naar de kamer en ga moeder halen. Als we samen door de gang lopen zeg ik dat haar zoon een heel verdrietig bericht heeft. Ze kijkt me aan maar reageert niet. Als we bij de deur zijn, zeg ik het nog eens. Maar ze gooit de deur open en loopt naar binnen. Ze vraagt meteen naar haar andere zoon. Ik vraag of ze even wil gaan zitten. Ineens dringt het tot haar door. Wat is er gebeurd? De zoon vertelt. Mevrouw luistert. Je ziet het verdriet langzaam komen. Ze vraagt een paar keer, ter bevestiging lijkt wel, wat er is gebeurd en haar stem breekt.

Na een half uurtje lopen we samen in de gang. Ik vraag haar of ze het wil vertellen in de huiskamer… of ik het moet doen… of wil ze niets zeggen nog even?

Ze loopt op de tafel af waar Mevrouw van de Zorg en Mevrouw Dapper druk bezig zijn met een kuikentje dat je op kunt draaien. Ik wil tegen ze zeggen dat Mevrouw Veelbeleefd iets verdrietigs wil vertellen, maar ze valt me in de rede en vertelt met al haar verdriet. Dan draait ze zich om en loopt naar de tafel waar ze altijd zit (dat zegt ze ook ‘hier zit ik altijd’). Mevrouw van de Zorg is er meteen bij. Gaat naast haar zitten. Troost haar. Langzaam komen de tranen en begint het door te dringen. Gelukkig heeft ze veel steun en troost aan onze bewoners want ze blijft tegen iedereen zeggen dat haar kind er niet meer is en niemand zegt ‘dat weet ik al’. Verdomme, als moeder zijnde hoor je je kind niet te overleven.

“Waar is de eettafel?” Vraagt meneer als hij in de woonkamer staat. Die is verhuisd naar het schuurtje.

Ik zie meneer nog zitten, vorige week aan de eettafel bij het raam. Een sigaretje in zijn ene hand, zijn andere hand zijn hoofd ondersteunend. “Een slechte dag vandaag?” vroeg ik toen nog. “Weet je nog Froukje… vorig jaar stond op deze plek het bed van mijn vrouw. Ik mis haar elke dag.”

In gedachten zie ik meneer en zijn vrouw aan de eettafel zitten, samen een sigaretje rokend. Verknocht aan elkaar, vergroeid met elkaar. En even later zij in dat bed bij het raam. Meneer ernaast in een stoel, haar hand in de zijne. Ik heb hem verscheidene keren verdrietig en onmachtig horen mompelen tegen haar. “Meisje, wat gebeurt er nu allemaal!”

Nog maar een jaar geleden. En vandaag staat dat bed er weer. Vanochtend bezorgd door het hulpmiddelencentrum. Het bed vult de woonkamer. Het hoort hier niet en toch staat het er. Er is een plekje uitgezocht. Datzelfde plekje bij het raam, met uitzicht op de tuin die een beetje verwilderd is, maar toch ook mooi kleurt en veel vogeltjes aantrekt. Ik denk dat we snel zouden zeggen: mooi plekje zo bij het raam… ! Maar is ‘mooi’ wel het goede woord?

Het is beter zo. Dat zeker. Voor de zorg die gegeven moet worden en voor het comfort van meneer. Maar nooit meer de trap op naar boven. Nooit meer in het eigen bed.

Gelukkig, de poes heeft het al in de gaten.. ze is al beneden en ligt op het voeteind.

Deze week bleek het maar weer eens, het sociale aspect in de thuiszorg is heel belangrijk. En de afgelopen anderhalve week heb ik hier dan ook meer tijd aan besteed dan dat ik doorgaans doe. Het nieuws raakt Den Helder en omgeving hard, dus ook onze cliënten. De helft van onze cliënten heeft namelijk wel iemand uit de directe familie of vriendenkring die werkt bij de Marine. En daar maakt men zich zorgen om.

Ik vind het belangrijk om de mensen aan te horen en hier tijd voor te nemen. Oók dit is zorg en misschien is dit nog wel belangrijker dan welke vorm van zorg dan ook. Luisteren en meeleven met de situatie waarmee deze mensen te maken hebben! Het kost een hoop tijd en energie, maar ik voel dat ik op dat moment zo waardevol ben voor de mens. Ik doe het graag!

Op dit moment ben ik een boek aan het lezen over Mindful@work. Het is een manier om los te komen van belemmerende patronen bij jezelf en in het werk en hoe je jou persoonlijke waarden kunt (her)ontdekken en integreren in je werk. Het is echt mogelijk om een andere werkethiek in te voeren. Moeilijk? Nee, ik kan het je aanraden. Doen! Hier een voorbeeld…

Afgelopen week was het bij ons in het Wooncentrum keihard werken. We bestonden 10 jaar en dat werd gevierd! Naast het gewone werk hadden we een echte feestweek, met een koor, een diner en als slot een ontbijt met de hele wijk. Het is zo geweldig om bewoners gelukkig te maken dat je niet eens merkt dat je bijna de dubbele uren werkt.

Mindfulness op het werk is dus echt mogelijk. Door even te stoppen met vergaderen of met rennen over de gang, te ontspannen en om je heen te kijken zodat je ziet dat werken in de zorg ook gewoon leuk is. Wil je meer weten, kom dan maar eens praten, dan help ik je. Het maakt je leven er een stuk leuker op!

En toch. Ik vind dat we het hartstikke goed doen, met z’n allen. Huize Frankeland en het Sint Jacobs Gasthuis (ook onderdeel van de Frankelandgroep) staan op de eerste en tweede plaats op de lijst van de Consumentenbond.

Nou, dat is een groot compliment. En toch… soms twijfel ik enorm. Doe ik het wel goed? Ik twijfel aan de beperkingen die ik onze bewoners opleg, maar tegelijk realiseer ik me dat het aftasten is.

Die uitdaging had ik nodig. Dát maakte dat ik begin dit jaar op een andere afdeling begon. Ondanks dat ik wel collega’s van mijn oude afdeling mis, heb ik geen moment spijt van mijn overstap.

Het team op deze afdeling is echt een team en ook de bewoners merken dat. Daardoor bereiken we doelen, die we eigenlijk niet voor mogelijk hielden. Weet u nog, die man die ’s nachts op de grond plast? De vloer is van de zeven dagen, vijf dagen droog geweest. Terwijl hij voorheen iedere avond op de grond plaste. Dat maakt me trots en stemt me hoopvol voor de toekomst. De lente is er. En het kriebelt.

Radjin en ik reizen in een gezelschap van veertien personen. Deze keer zijn er veel mensen bij die iets te maken hebben met de zorg. Een GGZ-psycholoog, een fysiotherapeut, een ambulant verpleegkundige uit de zorg voor verstandelijk gehandicapten, een sociaal verpleegkundige en ondergetekende. Het is een leuke groep; we hebben veel plezier met elkaar.

Opvallend in deze Midden-Amerikaanse landen zijn de talrijke bedelende ouderen. Met of zonder rollator versperren ze de weg bij kerken en pleinen. De meesten zien er slecht uit en hebben het duidelijk moeilijk. Toch geef ik normaliter nooit geld aan bedelaars. Ik ga wel een gesprek met ze aan. En als mensen daarin aangeven dat ze honger hebben, bied ik ze een maaltijd aan.

Zo ook vanmorgen. We waren net bezig aan ons ontbijtje toen Juan, de lijmsnuiver, langs kwam. Hij wees betekenisvol naar zijn maagstreek. Radjin bood hem twee boterhammen aan met een gebakken ei, ham en kaas. Juan pakte ze gretig aan en begon te eten. Ineens merkte hij dat er champignons tussen zaten. Die lust hij kennelijk niet, want meteen daarna zagen we hem droge boterhammen eten.

Tja, dat is een heel ander beeld dan wat we gewend zijn vanuit de Nederlandse ouderenzorg. Veel mensen in Midden-Amerika zijn verslaafd. De meesten aan lijm. Bijzonder triest. Natuurlijk zien we ook veel mooie dingen, zoals de prachtige natuur en de aardige bevolking. Daar genieten we met volle teugen van. Maar het beeld van Juan blijft ook hangen. En dat is vanzelfsprekend allesbehalve genieten…

Versobering in de zorg
In 2009 zagen wij dat het imago van de VVT-branche sterk onder druk stond. Dit werd vooral verklaard door bezuinigingen in de sector en het beeld van verschraling en versobering van de zorg. Een herkenbaar beeld. Zorg gaat mensen nu eenmaal nauw aan het hart en heeft vaak een directe impact op iemands kwaliteit van leven. Versobering in de zorg is daarom moeilijk te accepteren. In het zojuist afgeronde onderzoek is dit beeld verscherpt. Niet alleen het huidige imago van de VVT-branche staat onder druk, de Nederlandse bevolking maakt zich ook ernstig zorgen over de toekomst van de branche. Ze herkent de knelpunten en uitdagingen voor de zorgsector.

De zorgsector staat voor een grote uitdaging
Het lijkt soms bijna een onmogelijke opgave om de zorg – ondanks de (dubbele) vergrijzing en de concurrentie van andere sectoren op de toekomstige arbeidsmarkt – straks uitvoerbaar en betaalbaar te houden. Wat zijn de mogelijkheden op dit gebied en waar liggen de kansen?

De zorgbehoefte verandert
Uit diverse onderzoeken van ons bureau kwam naar voren dat cliënten zelfredzaam willen zijn én blijven. De behoefte om controle te behouden over het eigen leven neemt toe. Steeds meer mensen willen zo lang mogelijk op zichzelf blijven wonen. Ze willen verantwoordelijkheid krijgen én nemen in het eigen zorgproces. Hier liggen kansen voor de zorgmarkt.

Zet in op zelfmanagement
Wij onderstrepen het belang van zelfmanagement. Het is een natuurlijk proces waarbij de uitdaging bestaat uit een juiste afstemming van vraag en aanbod. Zelfmanagement kan niet alleen een bijdrage leveren aan de houdbaarheid van de zorg in de toekomst, maar kan daarnaast ook sterk bijdragen aan de kwaliteit van leven van zorgbehoevenden. Wij kunnen daarom alleen maar zeggen: “Grijp deze kans en ga aan de slag met zelfmanagement.”

Roel Schoemaker
Lonneke Gijsbers
Onderzoeksbureau Motivaction

Onderzoeksbureau Motivaction

Roels tijd voor de zorg.

We zijn er klaar voor. Bij Sint Petrus staan de deuren eigenlijk altijd open. En vandaag hebben we heel wat te bieden. Onze fitnessruimte wordt officieel geopend, door de wethouder en de oud-burgemeester (de zittende burgemeester kon niet). We hebben stands, muziek, springkussen, een grote kabouter waar ranja uitkomt. Aan de inzet zal het niet liggen.

Als ik boven uit de raam bij de fitnessruimte naar beneden kijk zie ik een dweilorkest in de zon gezellige muziek maken. Er zitten mensen op het terras aan een kopje koffie met een petitfourtje. Ineens is daar een mevrouw aan het werk met een loper. Ze is apart gekleed en helpt de mensen die komen letterlijk over de drempel. Het is mooi om te zien. Deze dame is onze Mimakkes. Zij heeft de gave om met weinig woorden contact te maken met mensen die dat niet goed meer kunnen. Het loopt niet storm deze dag maar er is genoeg bedrijvigheid. De teammanagers zijn druk met rondleidingen en het beantwoorden van vragen. De interesse die er is, is gericht en gemeend.

Als we om 17.00 uur alles hebben opgeruimd en samen met alle collega’s en vrijwilligers aan een welverdiende borrel zitten, maken we de balans op. We hebben verschillende kandidaten die willen komen werken, een aantal stagiaires en twee nieuwe vrijwilligers. Een mooie dag!

Wanneer je onwetend zou kijken naar het nieuws, zou je kunnen denken dat de zorgsector laag scoort in werktevredenheidsonderzoeken. Maar het  tegendeel blijkt waar: De zorg scoort meer dan gemiddeld. Conclusie van het onderzoek: werken in de zorg is zwaar, maar geeft voldoening. De negatieve aandacht die de zorg vaak krijgt, heeft als gevolg dat minder mensen in de sector willen werken. Maar nog steeds kunnen zorgmedewerkers je vertellen hoeveel plezier ze hebben in hun werk, hoe mooi en waardevol hun vak is. En dat is niet omdat de arbeidsomstandigheden altijd zo goed zijn, of omdat het salaris zo fantastisch is… Mensen in die in de zorgsector werken, hebben vaak voor het beroep gekozen omdat ze het zo heerlijk vinden om voor mensen te mogen zorgen.

Gisteren nog fietste ik door de wijk nadat ik net een aantal cliënten had bezocht. Ik dacht even niet aan mijn volle agenda, aan vermoeidheid of aan alle negativiteit rondom mijn beroep. Ik zei tegen een collega: ‘Zorgen voor mensen geeft zoveel energie’. Het is de deur die voor je open gaat, de verwachtingsvolle gezichten van cliënten. Als je je ogen echt open doet, dan zie je zoveel moois. Wat heb ik toch een mooie baan!

Meneer heeft een pak aangehad dat moest voorkomen dat hij op de grond kon plassen. Met een rits op zijn rug, maar nóg krijgt hij het uit.

Inmiddels weten wij als team niet meer wat te doen. Het zeil in de kamer is deels verwijderd, aangezien het stinkt en is beschadigd. Meneer zegt zelf dat hij ook last heeft van de stank. Hij schaamt zich en zegt dat hij echt op het toilet wil plassen. Maar hij wordt niet goed wakker en doet het in een reflex. Met dit soort zaken weet je je als verzorgende geen raad, terwijl je het zo graag goed wilt doen voor je bewoners. Dus: iemand een idee?

Wij gaan werken met sleutelkluisjes. Dit zijn kastjes die op of naast de voordeur van een cliënt hangen en kunnen alleen door ons met een code geopend worden. Hierin zit de sleutel van de voordeur. Dit doen we overigens alleen bij cliënten die zelf de deur niet meer open kunnen doen, of aangeven dat ze dit willen.

Voor- en nadelen
Na een proef blijkt dat het efficiënter is en dus leidt tot kostenbesparingen. Het voordeel voor ons, medewerkers, is dat we niet meer met een enorme bos sleutels op pad hoeven tijdens onze diensten. En de reistijd die we kwijt waren om in het wijkgebouw de sleutels te op te halen en terug te brengen, voor en na de dienst, is van de baan. Dat scheelt tijd en dus geld.

Alleen zijn niet alle cliënten blij met deze wijziging. Ze vinden het geen veilig idee; iemand kan namelijk precies zien wie er thuiszorg heeft en moeilijk ter been is. Hier kan ik me overigens iets bij voorstellen. Daarnaast willen ze weten of de kluisjes te kraken zijn. Ik stel de mensen gerust met het feit dat ze een goed keurmerk hebben, maar wie ben ik om de garantie te geven dat het volledig veilig is… Aan de andere kant, dat kan ik ook niet wanneer er iemand aan de deur staat met slechte bedoelingen en een cliënt de deur zelf open doet.

Lastig
Ik vind het lastig; voor de cliënten die er moeite mee hebben zou ik het liefst de oude regel hanteren. Maar voor mezelf werkt het prettiger, het scheelt tijd en je kunt een cliënt sneller helpen in geval van nood.

Maar wiens belang staat voorop? Dat van de thuiszorgmedewerker en de organisatie erachter? Of dat van de cliënt? Ik vraag me af hoe dit landelijk in de thuiszorg geregeld is. Ik hoor graag andere ervaringen.

Ik weet het niet meer hoor. Wat een tegenstrijdige berichten hoor en lees je toch. In het najaar van 2009 zijn we gestart met deze campagne om een realistisch beeld van de zorg te laten zien. Omdat veel mensen niet weten wat er zich afspeelt. We willen laten zien dat werken in de zorg leuk, maar ook lastig is. En dat we met z’n allen voor een aantal grote uitdagingen en keuzes staan.

Hoe zit het nou?
De ouderen- en thuiszorg is een geliefd gespreksonderwerp. Tijdens de verkiezingen maar ook nu nog. Houdt u het nog allemaal bij? 12.000 extra verzorgenden en verpleegkundigen, 850 miljoen euro om de kwaliteit te verhogen en nu weer 10 miljoen om ouderenmishandeling tegen te gaan. Aan de andere kant hoort u over bezuinigingen; scheiden van wonen en zorg en het uitkleden van de AWBZ.

En dan de verhalen op radio en tv; misstanden, stagiaires die door hun ervaringen tijdens stages niet kiezen voor de ouderenzorg, arbeidsmarktproblematiek in de toekomst. Ook op internet staan de meest vreselijke verhalen. Trouwens…heeft u het al gelezen? De manifestatie van de ‘dwaze kinderen’? Elke eerste zaterdag van de maand hebben zij protestacties tegen de slechte ouderenzorg.

In gesprek gaan
Moeten we niet stoppen met roepen en de discussie echt gaan voeren? Om te zorgen dat de kwaliteit van de ouderen- en thuiszorg de komende jaren goed blijft? Niet op basis van aannames of incidenten, maar kijkend naar de realiteit waarin het draait om medewerkers en cliënten. Want, laten we eerlijk zijn, wij leveren toch niet alleen slechte zorg?

Praat mee!
De V&VN is de discussie aangegaan. Zij praat met kleine groepen medewerkers in de zorg. Wat heb je de afgelopen 10 jaar zien veranderen en hoe verwacht je dat het er in 2020 uitziet? Doe mee, meld je aan.

En ik?
Ik wil graag wat betekenen voor de zorg aan ouderen in Nederland, voor nu en in de toekomst! Maar waar moet ik beginnen??

Nu was het op zaterdag 19 maart natuurlijk wel de jaarlijkse open dag van de zorginstellingen, dus het is niet zo vreemd dat zorgorganisaties dan ‘alles uit de kast halen’ om goed voor de dag te komen. Los daarvan vind ik de creativiteit van veel instellingen indrukwekkend. De bijzondere activiteiten die ze organiseren om zoveel mogelijk aandacht op zich te vestigen. De manier waarop ze potentiële cliënten en medewerkers aanmoedigen om binnen te komen en te genieten van de sfeer. Fantastisch!

Toch vraag ik me één ding wel af (en ik ben écht geen doemdenker hoor): Helpt dit? Kunnen we hiermee de beloofde 12.000 verzorgenden binnenhalen? Waar zijn die nu dan? Waarom lukt het ons bijvoorbeeld niet ons thuiszorgteam op formatie te krijgen? Dat is een bekend probleem voor veel instellingen, behalve… voor de kleine zorgorganisaties. Daar staan mensen in de rij om aan de slag te kunnen.

Wat maakt dat grote zorgorganisaties minder aantrekkelijke werkgevers zijn? Dat is de moeite van het analyseren waard, denk ik. Of weet u hoe dat komt? Laat het dan alstublieft even weten.

Is dit nieuw?
Wordt dit niet al gedaan, hoor ik u denken? Jawel, maar op individueel niveau. Nu gaan we echt kijken naar die zaken die er binnen een bepaald team spelen. Bijvoorbeeld het geven van feedback, omgaan met moeilijke cliënten en andere culturen. Maar ook de communicatie naar elkaar toe. Die kan verbeterd worden. Communicatie met elkaar, maar met cliënten. Ik denk dat dit de belangrijkste vaardigheid is die iedereen moet hebben. Je moet het als team met elkaar doen en dit ook uitdragen naar de cliënten!

Deze gerichte sturing zorgt ervoor dat teams alleen maar hechter, sterker en professioneler worden! En als werkgever laat je zien dat je in je mensen wil investeren om hen te behouden voor de toekomst.

Dit laatste is volgens mij nieuw en ik vind het ook vooruitstrevend. Ik ben er in ieder geval erg blij mee. Maar ik vind het ook wel spannend. Heb jij ervaring met de ontwikkeling van teams (in de thuiszorg)? Dan hoor ik graag jouw ervaringen. En jij hoort de mijne via dit blog.

Maar goed, de vrijmibo. Of nee, vrijdagmiddagborrel. Hoog opgeleiden drinken meer dan laag opgeleiden. Is onderzocht, dus is het waar. Een gevaar van overmatig alcoholgebruik is dat je het syndroom van Korsakov ontwikkelt: een blijvende geheugenstoornis. Ik werk dagelijks met mensen die dat hebben en ik weet wat het kan aanrichten.

En nu denkt iedereen die dit leest waarschijnlijk: ‘Ja, maar ík zal geen Korsakov ontwikkelen. Dat overkomt mij niet’. Maar is dat zo? Mensen drinken met een reden, en dat begint vaak vrij onschuldig. Maar er zijn situaties waarin het zomaar kan verergeren. Wie in scheiding ligt en al gewend is af en toe te drinken, kan makkelijk meer gaan drinken. Wie zijn targets niet haalt op de werkvloer, zal de stress misschien wegdrinken. Als die persoon bovendien zijn baan verliest, is het makkelijker om nog meer te gaan drinken. Het zijn maar twee voorbeelden.

Alcohol is ook zo ‘normaal’, ’gezellig’. Ik heb een vriendin, die niet dronk. Zaterdagavond, aan de bar ging het van: “Mag ik een biertje en een chocomel?” Of wanneer het iets vroeger op de avond was: “Een biertje en een thee… heeft u ook honing?” Mijn vriendin werd er niet ongezelliger van. Het waren geweldige avonden, ondanks dat zij niet dronk. Nu drinkt ze af en toe een wijntje. Ik merk geen verschil.

De vrijmibo:een tijdje geleden mateloos populair. Nu is de trend eigenlijk al op zijn retour en (gelukkig) niet binnen ieder bedrijf een gewoonte. Op de vrijdagmiddag wordt er meestal gewoon gewerkt. En dat is maar goed ook. Targets worden gehaald, relaties lopen soepeler. Je hoeft immers niet uit te leggen waar je was, met wie, en waarom je naar drank ruikt.

Zonder gekheid: iedereen kan Korsakov ontwikkelen. Het staat totaal los van IQ. Het misverstand dat het een syndroom is voor laagopgeleide, zielige, oude mannen moet maar eens de wereld uit.

Als manager van een zorginstelling die zelf ook net een inspectiebezoek achter de rug heeft, weet ik precies wat voor spanningen dit met zich meebrengt. Alle ogen zijn op je gericht en de mensen uit je organisatie lopen de hele dag gespannen rond. Bovendien gaat het natuurlijk niet alleen om de controle van de vastgestelde protocollen, maar juist om de mensen die deze regels in de praktijk moeten uitvoeren.

En daar zit hem nu juist de crux. Want heeft iedereen wel dezelfde leerervaringen meegenomen uit alle scholings- en trainingsmomenten? En passen ze die vervolgens op een goede manier toe in de dagelijkse zorgverlening? In ieder geval is het HWW-zorg wél gelukt om haar kwaliteit goed neer te zetten.

Nou collega’s, gefeliciteerd! Ik vind het echte klasse wat een team van nieuwe professionals in korte tijd voor elkaar heeft weten te boksen. Petje af! En nu op weg naar een goede borging van het beleid.

Maar in mijn vestiging sprak ik met een 97-jarige vrouw. Ik bezocht haar omdat ik hoorde dat ze al een tijdje niet in orde is. Wat er precies aan scheelt, weet ik niet, maar ze is de laatste tijd erg verzwakt. Ze werd ook direct wakker toen ik naast haar bed ging zitten.

“Het is klaar Gerda, afgelopen. Ik ben moe en ga dood. De dokter vraagt steeds aan me of ik bang ben om dood te gaan. Maar weet je, ik hoef niet bang te zijn, ik word geholpen met doodgaan. Ik kan uit het diepste van mijn hart zeggen dat ik geloof in God en het na mijn dood heel goed zal hebben.”

Ik heb haar leren kennen als een heel optimistische vrouw, die heel mooi vertelt over haar leven, waarin ze veel heeft meegemaakt. Haar verhalen raakten mij altijd diep. En ook dit gesprek weer…

Openlijk praten over de dood, maar ook over haar gekke schoonzoon die haar altijd aan het lachen maakt en de kleinkinderen waar ze gek op is. En over haar wekelijkse kaartmiddag in het Grand Café. Nu zelfs het kaarten niet meer lukt, geeft ze de moed op. ‘Ik heb al zo veel moeten inleveren’ vertelt ze me.

Bij het afscheid pakte ze mijn hand en nam ook écht afscheid van me met lieve woorden en een zachte blik en kuste mijn hand. Op de gang voelde ik mijn ogen prikken en zuchtte een paar keer diep. Ik hoop haar toch nog een keer te mogen bezoeken.

Wat een prachtvrouw!

Ik ben niet van het type dat roept dat het vroeger allemaal beter was, integendeel. Maar de laatste jaren is er wel heel veel gebeurd. Denk aan de invoering van de zorgzwaartepakketten, de marktwerking, afschaffing bouwregime etc. Deze ontwikkelingen hebben de sector ook veel gebracht.De marktwerking heeft wél gebracht dat we ons nadrukkelijker positioneren: Wie zijn we en waar staan we voor? Wie zijn onze cliënten en hoe gaan we om met de wensen en behoeften van onze cliënten?

De invoering van de zorgzwaartepakketten heeft er wél voor gezorgd dat wij in gesprek gaan met onze cliënten om in overleg een zorgplan samen te stellen dat aansluit bij de indicatie. Dat we risicodrager worden voor het vastgoed maakt dat we nu wél veel beter nadenken over de functionaliteit en duurzaamheid van een gebouw en over de bekostiging er van op lange termijn. De invoering en borging van kwaliteitssystemen zorgt er wél voor dat we de cirkel rond maken: we bedenken, voeren uit, kijken of het klopt en stellen bij. Eerder bleef het vaak bij de eerste twee stappen.

Dat we werken met gemeenschapsgeleden brengt extra verantwoordelijkheid met zich mee als het gaat om het doelgericht en doelmatig inzetten van deze middelen. Daar ben ik me van bewust en is niets mis mee. Ik vraag me af wat er de komende jaren nog op de sector af gaat komen. Zo op het oog komen de plannen in de brieven van de Minister en de Staatssecretaris van VWS positief over: Iedere Nederlander moet kunnen rekenen op zorg van hoge kwaliteit: snel, goed, veilig en respectvol. Zeker, dat ondersteun ik van harte.

Dit kabinet is van start gegaan met een enorme bezuinigingsopdracht. Dat de bomen niet tot de hemel groeien is logisch. Het begrotingstekort mag niet te ver oplopen, want op de lange termijn is het effect daarvan niet te overzien. Wat ik heel erg vind is dat er geen eenduidige visie schuil gaat achter die bezuinigingsmaatregelen.

De consequenties voor bepaalde groepen in onze samenleving zijn desastreus als gevolg van stapeling. Veel maatregelen treffen dezelfde mensen. De zorgpremies stijgen, de uitkeringen worden beperkt, begeleiding wordt geminimaliseerd, scholingsmogelijkheden worden beperkt, voorzieningen worden overgeheveld van de ene wet naar de andere met een bezuinigingsopdracht, toeslagen worden verlaagd etc. Een groot deel van deze maatregelen treft mensen, die van deze voorzieningen afhankelijk zijn. Wat de gevolgen exact zullen zijn is op dit moment nog niet te zeggen, maar de voorspellingen zijn somber. Waar is de onderlinge solidariteit gebleven?

Om mij heen zie ik dat krachten gebundeld worden om de gevolgen in kaart te brengen. Ik vind het dan ook mijn taak als bestuurder om nu zeker mijn steen bij te dragen in het zichtbaar maken van de consequenties, maar ook om een vuist te maken in een poging het tij te keren, in een poging om de vertaling van ‘buiten naar binnen’ behapbaar te houden voor onze cliënten en voor hen die voor hen zorgen, onze medewerkers en vrijwilligers.

Of dat zal lukken? Ik ga er voor, want niet geschoten is altijd mis.

Margriet Hommes
Raad van Bestuur
Zorggroep Groningen

raad van bestuur

Margriet Hommes, Raad van Bestuur van Zorggroep Groningen.

Ik kies elke dag. Als het goed is jij ook. Ik kies of ik met de auto of met de fiets naar mijn werk ga, of ik vanavond een vriendin opbel die het moeilijk heeft of niet. Of ik vandaag wel of niet de afwas doe en mijn administratie op orde maak. Ik kies of ik vandaag wel of niet even praat met de straatkrantverkoper.

Wel of geen pizza? Wel of niet op huisbezoek bij een ‘probleem’zorgvrager? Aandacht besteden aan de mailtjes over mantelzorgondersteuning, mijn persoonlijk ontwikkelingsplan schrijven? Wel of niet tijd maken voor het op orde maken van de zorgdossiers? Ik kijk in mijn agenda en zie dat ik vandaag veel keuzes moet maken. Ik kan niet alles, maar wat kan wel?

Ik kies of ik wel of niet wil nadenken over de toekomst van ons land. Of ik bij de pakken neer ga zitten, kijkend naar het vele leed in de wereld. Ik kies vandaag of het mij moet raken of het van me af moet laten glijden. Of ik het bij nadenken moet laten, of dat ik het moet omzetten in daden.

Laten we blij zijn dat we kunnen kiezen… ik denk aan Libië, daar is het wel anders. Zoveel keuzes, maar ook zoveel mogelijkheden. Seize the day… and enjoy, but care!
Ik heb mijn keuze gemaakt.

Afgelopen week kwam ik bij een vrouwelijke cliënt, die aangaf dat ze niet geholpen wilde worden door mij. Omdat ik een man ben. Dit gebeurt vaker, maar het zet me wel telkens aan het denken… 

Wat vind  jij?
Mogen cliënten mij als man weigeren of moeten ze blij zijn dat ze hulp krijgen? En waarom?

Nu de twee heren nieuw op de afdeling zijn komen wonen, merk ik een verschil. Klaas neemt het nu op voor de verzorging. Hij blijft langer in de huiskamer, in plaats van direct naar zijn kamer te lopen om op bed te gaan liggen. Een nieuwe bewoner moest de tafel afruimen, maar bleef weglopen. Klaas sprak hem daar op aan, waarna de bewoner alsnog zijn taak volbracht.

De andere nieuwe bewoner is een verhaal apart. Hij biedt aan om te vegen, om ons verzorgenden te helpen met de afwas en vraagt of zijn tafelgenoten assistentie nodig hebben bij hun corveetaken.

Sociale druk is de mens niet vreemd. Het is boeiend om te zien hoe dat ook werkt bij mensen waarvan verwacht wordt dat ze niet gevoelig zijn voor de mening van anderen. Eén van de nieuwe heren trekt zich wel degelijk iets aan van de mening van zijn tafelgenoot. Klaas lijkt een voorbeeldfunctie op zich te willen nemen. Een ander bemoeit zich nergens mee en gaat zijn eigen gang. Houdt zich aan de afspraken en laat soms zijn ongenoegen blijken, maar doet het ondertussen wel. En weer een ander is sociaal, behulpzaam en gaat ook zijn eigen gang.

De bewoners zijn van personeel én van elkaar afhankelijk. Men beïnvloedt elkaar voortdurend. Als wij, als personeel, de bewoners blijven aansturen en zorgen dat ze samenwerken, begint mijn werk toch echt op managen te lijken. Mijn collega´s en ik zijn managers. En we zijn hard op weg een sterk team te vormen.

Voor sommigen is het extra vervelend. Zo is Mevrouw Boot heel gevoelig voor prikkels. De eerste vijf minuten van de dag is ze vaak al zo boos dat je heel omzichtig te werk moet gaan. Vanmorgen breng ik haar ontbijt op haar kamer. Ze is blij verrast: “Mag ik dat hier opeten?” Ze glimlacht van oor tot oor. Ik vertel haar ondertussen dat het me opvalt dat ze zo goed hoort. “Als u aan tafel zit en u bent aan het eten dan geeft u antwoord op dingen die aan een andere tafel gebeuren.” Ze knikt. Ja ze hoort erg goed. Ik vraag haar of ze daar last van heeft dat al die dingen zo in haar hoofd blijven hangen. Ze knikt weer: “Ja, en ik wordt er ook boos over.” We spreken af dat we het ontbijt op haar kamer een tijdje gaan proberen. Lekker rustig opstarten. Als we een week verder zijn is het al gewoon voor haar. Ze geniet elke keer.

De twee nieuwe dames brengen inmiddels nieuw elan in de huiskamer. Mevrouw van de Zorg en de nieuwe Mevrouw Dapper zijn heel gezellig samen. Ze kunnen uren kletsen over de inhoud van het tasje van mevrouw Dapper. Ook zijn ze erg gevat. Ik zit aan de tafel met de nieuwe Mevrouw Glimlach en zeg tegen haar: “Het valt niet mee hè?” Hoor ik Mevrouw Dapper: “Het valt wel maar niet mee!” En Mevrouw van de Zorg zit met pretoogjes te kijken naar mij. Mevrouw Glimlach en ik schieten in de lach: “Ja, ja Schatje.”
“Schatje,” zeg ik, “met hoeveel letters schrijf je dat?” Mevrouw van de Zorg reageert niet. Ze begrijpt dit niet meer, maar Mevrouw Dapper kijkt me aan en begint te tellen ‘D-A-T, drie’! zegt ze. Ze schiet in de lach, hoor je dat we zijn schatjes. Dan verdiepen de dames zich weer in de tas. Ik glimlach en zeg tegen de dames dat ik ga schrijven over dit gezellige gekeuvel.
“Ga je dit schrijven aan de hele wereld?”
“Ja, en dan vertel ik hoe gezellig u bent.”
“Nee,” zegt Mevrouw van de Zorg, “dat het hier zo gezellig is!”

“De meisjes werken al zo hard en als ik dan ook nog eens zeg dat ik niet zo vroeg naar bed wil, dan maak ik het ze nog moeilijker”, vertelde iemand.

Een ander snapte dat volkomen: “Als je niets meer zelf kunt, ben je afhankelijk van de verpleging en die wil je ook niet tegen je hebben”.

Ik schrok hier enorm van. Zijn wij, medewerkers, ons voldoende bewust van ons gedrag? Doen we wat we horen te doen en zeggen, op ethisch vlak? Of willen we allemaal aardig gevonden worden door collega’s en leidinggevenden en zeggen we daarom maar niet alles wat we zien?

Misstanden
Wat doe jij als je ziet dat er iets gebeurt dat niet door de beugel kan? Dat een collega een bewoner slaat of voor ‘straf’ geen eten geeft? Wordt een van je collega’s gepest door zijn leidinggevende? Wat doe je dan? Spreek je collega’s of leidinggevenden er op aan, ondanks dat het voor jou consequenties kan hebben? Of ga je naar de directie of het bestuur of zelfs wel anoniem naar de pers? Of doe je gewoon niks…

En ook de vraag
De overheid wil het een en ander vastleggen in een regeling. Hebben wij zo’n regeling nodig in de zorg of is ethiek een veelbesproken onderwerp en voelen we ons allemaal verantwoordelijk voor onze acties? Ik hoor graag jullie reacties!

Het raakt mij enorm. Ik zie zoveel mensen die eenzaam zijn. In te veel situaties is de betrokkenheid van familie, vrienden of kennissen minimaal. Ik begrijp heel goed dat men het heel druk heeft met het eigen leven. Dat is de maatschappij van vandaag de dag. Maar voor mij is het heel moeilijk te verkroppen, word hier echt boos van! Men maakt geen tijd meer vrij voor mensen die het nodig hebben. Het is toch niet teveel gevraagd? Je moet prioriteiten stellen!

Ik zie namelijk ook dat het anders kan! Een echtpaar waar ik afgelopen weekend kwam had een geweldige middag gehad. Zij waren ‘s middags door hun zoon opgehaald om een stukje door de polder te rijden. En ze straalden toen ze thuiskwamen. Veel werk? Nee! Het zijn soms de kleine momenten die de mensen weer een beetje energie en variatie geven.

Wat als er geen thuiszorg zou zijn? Ik ben wel blij dat ik tijdens mijn werk iets voor deze mensen kan betekenen. Maar of het genoeg is?

De aanleiding voor dit bezoek? Een brandincident van vorig jaar in een zorginstelling. De kamer stelde daarover vragen, en ja… dan komt er een landelijk onderzoek naar de brandveiligheid van zorginstellingen. In totaal worden honderd instellingen bezocht, waarvan tien instellingen voor jeugdgezondheidszorg, tien ziekenhuizen en tachtig zorginstellingen voor ouderen. En wij vielen dus in de prijzen.

Nu vraagt u zich misschien af: “Hoe gaat zo’n inspectie in zijn werk?”. De inspecteurs wilden echt van alles weten. Ze gingen in twee groepen aan de slag. De ene groep onderzocht het gebouw op brandveiligheid en de naleving van het ontruimingsplan. Zijn er voldoende BHV-ers opgeleid? Zijn ze 24 uur per dag terug te vinden op de dienstroosters? Wanneer was de laatste ontruimingsoefening en hoe waren de resultaten? Zijn de vluchtwegen voldoende toegankelijk? Zijn medewerkers en bewoners voldoende op de hoogte van wat ze moeten doen bij brand?

De andere groep richtte zich op de arbeidsomstandigheden. Hoe is het bijvoorbeeld gesteld met de preventie rond Meldingen Incidenten Cliënten (MIC), Meldingen Incidenten Medewerkers (MIM) en medicatieveiligheid? Is er beleid rond agressie, geweld en werken met giftige en bijtende stoffen (zogenoemde biologische agentia)? Waaruit blijkt dat?

Al met al we hadden de handen vol. But: We did it!

Aan het eind van de dag vertelden de inspecteurs dat het prima was gesteld met de brandveiligheid en met onze bedrijfsvoering in relatie tot arbo. Natuurlijk zijn er altijd aanbevelingen. Maar niets ernstigs. Een pak van ons hart, kan ik wel zeggen. En we zijn een leerzame ervaring rijker. Zoveel aandacht houdt onze instelling scherp, en dat kan alleen maar goed zijn. Toch?

Maar voordat je zover bent de keuze te maken om je vader te laten opnemen… dat geeft verdriet en kost tijd. Loslaten heet dat. Voor ons betekende dat veel geduld en op de grenzen van ons kunnen zorg verlenen. Dat is lang schipperen: wat kunnen we wel doen, wat niet? Wat is onze verantwoordelijkheid en waar begint de verantwoordelijkheid van de betrokken familie? Mag het nog thuis? Is het nog veilig genoeg? Krijgt meneer zo wel de warme zorg die hij zo nodig heeft? Ben ik nog professioneel als ik maar ‘ja’ blijf zeggen.. ‘het kan nog wel even, totdat u er aan toe bent?’ Ongeduldig was ik wel, en dat voelde de familie zeker. ‘Jij vindt dat het niet meer kan hè, Froukje.’ Dan zei ik: ‘niet omdat ik het niet meer wil, maar omdat ik meneer zoveel meer gun dan wij hem kunnen geven.’

De laatste weken kon ik het ook niet meer loslaten. Er was op mijn werk geen andere casus die zoveel aandacht vroeg. Zelfs in mijn slaap was ik ermee bezig. Ik stond ermee op en ging ermee naar bed. Communicatie was erg belangrijk. De lijnen met familie open en goed blijven houden, andere hulpverleners blijven betrekken, feedback vragen van collega’s. En heel belangrijk: mijn collega’s, die er elke dag kwamen om meneer in alles te helpen, ondersteunen en complimenteren. Zo waardevol en gerustellend (BEDANKT)!

Het kan soms gebeuren dat je werk ‘je opvreet’ en ‘leegzuigt’. Soms moet een situatie eerst helemaal fout lopen voordat hij kan veranderen. Afgelopen week is meneer opgenomen en het gaat goed met hem. Met zijn familie ook. Het was het waard.

Hoe bewaak je dan de balans? Hoe ver had ik moeten gaan? En in hoeverre is mijn keuze gebaseerd op hoe ik me op dat moment voel? Dat is de vraag. Hoe houden anderen de balans in de gaten?

Afgelopen week had ik een discussie met een aantal werknemers van mijn wooncentrum. Ik vind dat mobieltjes uit moeten tijdens het werk. ‘Je bent toch altijd bereikbaar; de receptie kan mensen namelijk oppiepen’. Iemand zei: ‘Gerda, je moet met je tijd mee!’

En jij?
Doe jij het ook? Twitteren, Hyves, Facebook of LinkedIn? Heb je een Iphone, Blackberry of andere smartphone? En wat laat je dan van jezelf zien? Je privédingen of gebruik je het als uitlaatklep voor je werk? En op welke momenten? Hoe staat je organisatie er tegenover? Mag je gsm aan staan tijdens werk? En staat die dan op stil of trilfunctie? Stel je bent een bewoner aan het wassen en je hoort het welbekende pingeltje van een bericht of het begint te trillen in je zak? Kun jij je dan beheersen om niet te reageren?

Natuurlijk doe ik zelf ook mee aan al die dingen. Ik zit op Hyves, ik twitter af en toe en discussier mee op LinkedIn. Toch heb ik ook een beetje koudwatervrees. Ik las laatst een artikel over de twitterkliniek en de schrik sloeg me om het hart. Komt het zover dat de familie van een bewoner twittert ‘wij komen moeder om 14 uur halen, zorg je dat ze dan klaar staat?’ Of krabbelen artsen straks de uitslagen van onderzoeken naar patiënten op Hyves?

Ik weet het niet hoor… Maar kan ik er nog omheen? Wat vind jij? Moet ik met mijn tijd mee en toelaten dat de tweets over de hoofden van onze bewoners heen vliegen en dat mijn medewerkers bellen in een appartement van een bewoner om het boodschappenlijstje door te geven aan het thuisfront? Moet ik moderniseren of mag ik lekker ouderwets blijven?

Een van de eerste dapperen is mevrouw Manders. Ze gymt al twee keer per week en zegt in eerste instantie dat het niets voor haar is. Ik dring toch wat aan: “Hier kun je fietsen zonder dat je haar in de war waait of nat wordt.” Ze gaat overstag. Verder komt mevrouw ten Haaf kijken. Ze wil – net als vroeger – heel graag fietsen. Samen stappen we op en eenmaal op de pedalen, wil ze er niet meer af. Af en toe kijkt ze achterom. Ze heeft daar een apparaat zien staan dat haar ook wel interessant lijkt. Of ze die mag uitproberen? Ik zet de loopband op een laag tempo zodat ze kan wennen. Ik adviseer haar vooral door het grote raam te blijven kijken als ze loopt en niet naar haar voeten. Het bevalt. Ze wil het tempo wel een beetje verhogen. Ondanks de last in haar heup wil ze er toch beweging in houden.

We scoren goed met de fitness. We maakten ongeveer 60 afspraken voor begeleid sporten en nog eens 40 voor sporten zonder begeleiding. Voor mij blijft het sporten vandaag. Vanavond heb ik in St. Joachim en Anna een spelletjesavond en daar ga ik samen met een vrijwilliger tafeltennissen en sjoelen met de bewoners. In begin dacht ik ‘tjee, tafeltenissen’, maar we hebben een paar enthousiaste ping-pongers. En dat op die leeftijd! Zo zie je maar, de wonderen zijn de wereld niet uit. Zou dat het geheim zijn? In beweging blijven en de 100 halen?

Even voor de duidelijkheid: het gaat hier om een cultuuromslag. Cultuur heeft te maken met gedrag en met hoe mensen met elkaar omgaan. En die zaken zijn lastig te veranderen. De één zegt: “Vraag het de cliënt”, terwijl de ander zegt: “Vraag het de medewerker”. Maar in feite hebben we geen keus. Deze opdracht is tenslotte ingegeven vanuit de politiek. In wezen gaat het dan ook niet om de ‘wat’-vraag, maar om de ‘hoe’-vraag. En die vraag gaat over jezelf, over de kern van je bestaan.

De Florence-studiedag waarover ik in mijn vorige blog sprak, verliep zeer naar wens. Het is sowieso grappig om te zien hoe Eerst Verantwoordelijke Verzorgenden – doeners in hart en nieren – een hele dag met elkaar in gesprek gaan en samen werken aan verandering. Hoe ze elkaar zonder problemen feedback geven en feedback ontvangen. Hoe ze elkaar stimuleren in plaats van afkraken. Hoe ze gezond assertief zijn en tegelijkertijd werken aan gezamenlijke doelen en acties.

Ieder team heeft pareltjes van ideeën. De kunst is al deze ideeën goed aan elkaar te rijgen tot een mooi snoer. Dat wordt een proces van jaren met veel vallen en opstaan. Maar het begin is gemaakt, samen met deze toppers. Nu starten we het vervolg met de rest van de teamleden. Ik houd u op de hoogte.

met veel plezier begonnen aan dit project”. Nicole kennen jullie wellicht al van eerdere campagnemailings, mails aan het communicatienetwerk of van de netwerkdag. Nicole werkt sinds 2,5 jaar bij ActiZ als communicatieadviseur en is vanaf de start betrokken bij de campagne Mijn tijd voor de zorg. Pascale werkt nu 3 jaar bij ActiZ als secretaresse op de communicatie afdeling. Zij is sinds december 2010 toegevoegd aan het campagne team.

Mijn werkgever vertelt mij wel in welke tijd ik welke activiteiten moet doen, maar is uiteindelijk niet diegene die de kaders aangeeft. De zorg moet minder geld gaan kosten. Dat geldt in het algemeen, niet alleen bij Thuiszorg Groningen. Alles wat ik doe, daar hangt een prijskaartje aan. Alle minuten kosten geld. Ben ik onderweg van en naar een cliënt: dan kost dit geld. Ga ik naar de huisarts voor een overleg: ook dat kost geld. Organiseren we scholing voor deskundigheidsbevordering: dan kost dit geld. Elk dubbeltje moet worden omgedraaid. Je wilt niet weten hoe vaak er tegen ons gezegd wordt: ‘Mooi plan, maar het kost geld!’

‘Mooi plan..?’ denk ik dan. Op vakantie gaan, dat is een mooi plan. Vanmiddag even wandelen in het bos, dat is een mooi plan. Dit is méér dan een mooi plan. Dit is zorgen voor kwaliteit van zorg, dit is simpelweg ons werk doen. Scholing is nodig, coachen en ondersteunen van collega’s is nodig. Dat is ‘zorgen’ dat we elke dag ons werk zo goed mogelijk kunnen doen, dat is zorgen dat onze cliënten de zorg en deskundigheid krijgen die ze nodig hebben. Dat er straks niet in de krant staat: ‘Thuiszorg slaat de plank weer mis..’, ‘Personeel niet deskundig meer’, ‘Cliënten ontevreden over kwaliteit van thuiszorg’.

De blog van Gerda (Nou… de zorg is wel een vak) ging me daarom ook aan het hart. De zorg is een vak… en het wordt ons afgepakt. Florence Nightingale heeft het op de kaart gezet: het vak ‘verpleging’. Gaan wij nu, zoveel jaren later, ons vak weer laten degraderen tot ‘dat kan iedereen wel’?

Wat nou..?

Vandaag had ik overigens zin om te mopperen.. zoals je ziet!

Minder stressen, minder rush: meer rust in de route doordat je meer in één wijk zit en de cliënten niet ver uit elkaar wonen. Dit geeft ook weer meer rust bij de cliënten, want ze krijgen vaste gezichten en dat is natuurlijk erg prettig. Daarnaast signaleren we meer veranderingen in welzijn, omdat we de mensen beter kennen. Dus, de wijkverpleegkundige wordt weer het gezicht van de wijk.

Is dit nieuw? Nee, integendeel! Toen ik ongeveer 13 jaar geleden begon werkten we precies zo! Wijkgericht en met dezelfde gezichten. Waarom zijn we toen niet op dezelfde voet doorgegaan? Ik denk dan: zonde van de tijd en van het geld!

Maar ik weet ook, terugkijken heeft geen zin! Ik kijk liever vooruit en ben blij met deze positieve verandering. Het is efficiënt en daarmee kostenbesparend en kwaliteitsverhogend. Het is leuk om te zien dat het 13 jaar geleden al goed werkte, maar nu weer. Vroeger is niet altijd beter, maar in dit geval…..

Door ze de dingen te laten doen die ze zelf kunnen, hopen we dat ze op lange termijn de regie over hun leven weer terug hebben. Het moet een ‘thuis’ worden. Maar wel een thuis met een duidelijke structuur. Dat leg ik dus ook aan hen uit. Ze begrijpen het wel. “Maar wijffie, daar heb ik toch helemaal geen zin in. Laat mij maar op m’n nest liggen”, verzucht één van de heren. En dat is dus de uitdaging. Om het zinloze weer zinvol te maken.

Het deed me wel denken aan een andere discussie. Wanneer bewoners van een verpleeg- of verzorgingstehuis langer dan veertien dagen in het ziekenhuis verblijven, kunnen zij hun kamer kwijtraken. Ze kunnen hun kamer aanhouden, door een vergoeding te betalen. Per dag die een bewoner langer dan veertien dagen in het ziekenhuis ligt, betaalt hij of zij dan een eigen bijdrage. Ziekenhuisopname gaat overigens niet van de eigen bijdrage van de zorgverzekering af.

“Als een huurder naar het ziekenhuis moet, zegt de huurbaas ook niet: voor de periode dat je in het ziekenhuis ligt, hoef je geen huur te betalen. In een verpleeghuis lopen de kosten wel door, maar de kostenvergoeding niet”, was het antwoord van ActiZ-directeur Aad Koster. De vergelijking met een gewoon huurhuis maakt het net even duidelijker. Dat werkte ook zo in de discussie met de Korsakovbewoners. Wachtlijst houdt in: woningnood. Tegen iemand die dringend op zoek is naar woonruimte kun je niet zeggen, “Ja, nou… er woont al iemand in dat huis. Die betaalt geen huur, maar dat komt omdat de bewoner in het ziekenhuis ligt. Nee, ik weet niet hoe lang nog. Maar ja.. is pech hebben.” Zou dat wel zo moeten werken bij verpleeghuizen?

Gooi de keurmerken en eisen van de inspectie en zorgkantoor de deur uit en geef alle aandacht aan de normen verantwoorde zorg die een paar jaar geleden opgesteld zijn.

Wat doet er echt toe?
Ik zit in mijn baan als vestigingsmanager in een spagaat: wat wil ik doen en wat moet ik doen? Ik wil me richten op de zaken die er écht toe doen voor bewoners. Met hen praten over verlies van zelfstandigheid, hun afhankelijkheid of eenzaamheid, het verlies van één van hun kinderen of over hun naderende dood. Wat ondersteuning betreft wil ik uitgaan van hun mogelijkheden in plaats van hun beperkingen. Ik wil onze zorg verbinden aan hun eigen sociale netwerk. Ik wil aandacht voor contacten met anderen, voor activiteiten waar mensen zelf voor kiezen. Pas dàn praat je over kwaliteit van leven en geef je bewoners weer de regie over hun leven.

Dit kan ik niet alleen; ik wil mijn medewerkers hierin coachen en trainen en hen laten zien dat het werk hierdoor zoveel leuker wordt. In de ideale situatie kunnen medewerkers deze soms moeilijke gesprekken voeren, zodat we allemaal uitgaan van de wens van de bewoners.

Maar we moeten ook zoveel… Zou het lukken om, ondanks dat het veel moeite kost, ons te bevrijden van dat paradigma en zorg te verlenen vanuit de ziel? Ik draag graag mijn steentje bij! En het lijkt erop dat de  staatssecretaris het hier helemaal mee eens is…

Ik sta op. Het moment is weer verbroken en ik ga gauw aan de slag. Mevrouw Dapper is een nieuw hier. Ze is al in de negentig, klein van stuk maar dapper en lichamelijk nog heel gezond. Ze neemt altijd de trap. En als we gaan wandelen houd ze de pas er goed in. Ik heb bewondering voor haar. Ze komt in een vreemde omgeving en als je dan al zo verward bent kan dat veel onrust geven. Of angst. Mevrouw Dapper blijft rustig en in zichzelf. Ze kijkt graag naar buiten en houd van lekker eten.

’s Middags zit aan tafel met Mevrouw van de Zorg. Het is een mooi stel. Ze houden van grapjes en van versjes. En ze zitten boordevol gezegdes en wijsheden. Dus als ik met iets kom dan is er altijd wel iemand die een weerwoord heeft. Ook zitten ze samen versjes op te noemen van vroeger. Ik heb een boekje gevonden van Annie M.G.Smit en dat is een waar succes. Als ik er bij ga zitten en een stukje van voorlees zijn ze enorm in hun schik. Heerlijk, dat keuvelen.

Persoonlijk hecht ik weinig waarde aan status en aanzien. Lekker belangrijk wat iemand verdient of aan hoeveel mensen die persoon leidinggeeft. Een hork blijft een hork. Dat verandert niet wanneer iemand elke dag naar het werk gaat met een taxi, omdat het kan. Grote kans dat die persoon op rekening mag rijden. Maar wanneer men het sociale vermogen mist om de chauffeur als mens te zien en dat laat zien door ontbrekende volzinnen en een fooi, dan ben je voor mij een hork met geld en een leidinggevende functie.

Carrière maken is voor veel mensen slechts meer geld en aanzien. Voor mij ligt dat anders. Carrière gaat óók over de maatschappelijke positie van een persoon. Werk en inkomen, de grootte en staat van een huis, de buurt waar iemand woont, het hoort er allemaal bij. Maar wanneer je dat allemaal hebt, maar niet de moeite neemt om iemand te groeten op straat, ben je dan lekker gelukt? Dan donder je toch gewoon weer onder aan de maatschappelijke ladder? Zit je dan met je plasmatelevisie en vier keer per jaar op vakantie. Dan ben je voor mij een hork met een plasmatelevisie, die weinig thuis op de designbank hangt, maar net wat vaker in een hangmatje in een ver oord. Voor mij is het belangrijk om leuk te blijven.

Ik maak carrière op mijn manier. Ik ben naar een andere afdeling gegaan om mezelf meer te ontwikkelen. Ik koos bewust voor een afdeling die bij mijn interesses en kwaliteiten past. Ambieer ik dan geen leidinggevende functie? Jawel, maar het is voor mij niet het belangrijkst. Ik wil genoeg verdienen om rond te komen en niet met tegenzin naar mijn werk gaan. Ik wil een uitdaging hebben op mijn werk, ontwikkelen, leren en kennis opdoen. En dát maakt mijn loopbaan gewoonweg succesvol. Dus ik maak wel degelijk carrière.

In Jonker Frans maken onze EVV’ers (Eerst Verantwoordelijke Verzorgenden) zich op voor de invoering van de nieuwe zorgvisie, inclusief de invoering van het nieuwe zorgleefdossier. Onze moederorganisatie Florence gaat zich de komende vier jaar meer richten op tevreden cliënten en tevreden medewerkers. Dat zullen we doen door cliënten meer regie te geven, bijvoorbeeld bij de invulling van het zorgleefplan. Niet de verzorgende weet tenslotte het best wat goed is voor onze bewoners. Nee, dat bepalen de bewoners zelf. En kunnen ze dat zelf niet (meer), dan neemt de familie die verantwoordelijkheid meestal op zich.

Op zich een goede ontwikkeling natuurlijk, maar we zullen daarvoor in de praktijk wel een enorme veranderslag moeten maken. We werken binnenkort niet langer aanbodgericht, maar vraaggericht. Hoe maak je die veranderslag? En hoe betrek je bewoners meer bij hun zorgvraag?

Deze en andere vragen komen tijdens een Florence-studiedag uitvoerig aan de orde. Dat veranderen (lees: verbeteren) ook leuk kan zijn, zullen we met elkaar moeten ontdekken. ‘Nieuwe ronde, nieuwe kansen!’, is mijn insteek. Ik heb er zin in. Hopelijk mijn collega’s ook.

Hebt u tips om deze veranderslag te kunnen versoepelen? Dan houd ik me graag aanbevolen.

Vroeger was het werken in de zorg inderdaad een roeping, maar tegenwoordig worden er zóveel eisen gesteld. Neem nou de registratie… Voor het zorgkantoor, de inspecteur van de gezondheidszorg, normen verantwoorde zorg en de landelijke registraties die op www.kiesbeter.nl  geplaatst worden. Maar ook registraties rondom de vakbekwaamheid van de medewerkers, o.a. BIG scholingen voor de verpleegtechnische handelingen, scholingen i.v.m. tiltechnieken, agressie, valpreventie en zo kan ik nog wel even doorgaan, maar dat wil ik niet.

En dan heb ik het nog niet over de kwaliteiten die je moet hebben als medewerker in de zorg; het is een vak is waar mensen voor moeten studeren. Je moet de patiënten / cliënten goed observeren om te weten of onderliggende ziektes de oorzaak zijn van de problemen, in mijn geval bij ouderen, zoals neerslachtigheid, duizeligheid of veelvuldig vallen. Gedrag moet je kunnen observeren en analyseren en daar begeleidingsplannen voor schrijven. Ook moet je daarnaast ‘nog even’ zorgen dat de cliënten zich mentaal prettig voelen en kunnen blijven participeren in hun dagelijkse leven.

En dat kan iedereen die kinderen heeft gekregen? Dat is toch een klap in het gezicht voor de vele medewerkers in de zorg met verschillende opleidingen en de jaarlijks verplichte bijscholingen? Maar als we opleidingen dan loslaten, laten we dan ook de registraties los? Verbazingwekkend, omdat juist de Staatsecretaris, die tot voor kort als verpleeghuisarts gewerkt heeft, wél alles geregistreerd wil zien. Temperatuurlijstjes, vochtbalansen, medicatie observaties, zorgproblemen en dergelijke.

Ik weet het dus even niet meer, maar wat ik wel weet en ook echt wil is de zorg weer zijn hart teruggeven! Werken met je ziel en bezieling… Hoe? Daarover de volgende keer meer!

Meneer Veldkamp was tijdens de feestdagen omringd door familie. Samen met zijn vrouw heeft hij van deze dagen genoten. Het leek begin december helemaal niet zo dat hij nog bij hen zou zijn met deze dagen. Een grote tumor zat hem in de weg. De artsen gaven hem weinig kans het nieuwe jaar te halen. Toch vertelde hij me vorige week de thuiszorg weer te willen stoppen. Hij voelt zich fitter dan een maand geleden, heeft net met zijn vrouw een auto gekocht. De sneeuw is weg en dat alles geeft mogelijkheden om nog mooie dingen samen te doen. We zien meneer terug… wanneer, dat weten we niet.

Mevrouw Hamming is net thuis uit het ziekenhuis. Haar man heeft haar gemist, maar ziet erg op tegen de zorg die thuis weer op hem af komt. In december is mevrouw hard achteruit gegaan en dit heeft alles op zijn kop gezet. Er zal voor hen beiden veel gaan veranderen. Ik zie dat het mevrouw zichtbaar moeite kost om er aan te wennen. Ze hebben beiden geaccepteerd dat het niet meer kan, zo thuis zijn met z’n tweeën. Samen met de thuiszorg kan meneer de zorg voor zijn vrouw nog wel even volhouden, maar de aanvraag voor het verzorgingshuis ligt klaar.

Een nieuw jaar voor hen. Wat zal het hen brengen.. en wat brengt het jou en mij?

En uitzieken, dat doen we vaak niet, omdat er cliënten op ons wachten. En omdat je de werkdruk van collega’s kent. Hierdoor ga je al niet helemaal fit aan de slag en ben je snel weer ziek. Met als resultaat, ook deze week was dit het geval, veel zieke collega’s die kortdurig uitvallen. Dit blijft dan een vicieuze cirkel waar je niet uitkomt en waar wij, verzorgenden, planners én clienten last van hebben.

Het zou fijn zijn wanneer er collega’s kunnen inspringen. Bij wijze van reserve zeg maar. Maar die zijn er niet en dat speelt overal in het land. Dus laat maar komen die 10.000 extra collega’s in de zorg!

Zelfs voordat ik mijn jas ophang ga ik lezen. Het is er. De rapportage van de arts over haar laatste onderzoek. Ik lees wat ik eigenlijk al wist. Ze gaat het verliezen.

Dat betekent dat we haar nog meer mogen vertroetelen. Nu zonder bang te zijn haar eigenwaarde af te nemen. Bij haar onzekerheid heeft ze veel bevestiging nodig. Het beste is dat we alles van haar overnemen. Het gevolg is dat ze niets meer durft. Het is voor mij een strijd. Natuurlijk wil ik haar helpen, maar ik werk altijd vanuit de optiek dat je zo lang mogelijk dingen zelf moet blijven doen. Steunen en bevestigen dat je het goed doet, maar nog niet overnemen. Nu mag zelfs dat en dat voelt niet goed. Ik ga haar missen, dat weet ik nu al. Deze dame zegt heel direct wat ze ziet en denkt. En heel vaak heeft ze gelijk in haar observaties. Ze ziet mijn zwakke plekken en benoemt ze. Dat is soms heel confronterend. Zeker als ze eerst alles uit de kast haalt om de aandacht te krijgen en je vervolgens raakt in je ziel. Maar ik mag dat wel. Dat directe. Dat je na je werkdag naar huis fietst en beseft: ze heeft gelijk!

Ik ga haar tijd benutten. Ik had al lang met mezelf afgesproken dat ik haar complimenten geef op momenten dat ze lekker op haar gemak zit. Nu mag ik dingetjes voor haar overnemen. Brood smeren, thee inschenken. Nu kan ik nog bij haar gaan zitten. Mevrouw heeft haar strijd gestreden. Het is een hele strijd voor haar geweest.

Voor mijn ontwikkeling is deze site ook  belangrijk geweest. En dat is nog zo. Ik heb me eindelijk op schrijven kunnen storten, heb ge-abseild, interviews gegeven, in de Libelle gestaan en ik ben er achter gekomen, dat ik me nog meer kan richten op persoonlijke groei door te veranderen van afdeling. Door een jaar te schrijven, laat ik vijf jaar op één afdeling achter me.

Van Frankeland vind ik het sportief dat ik toestemming heb om een ’kijkje in de keuken’ te geven. Zij grepen dan ook nooit in, doen niet aan censuur en gebruiken het blog om zaken te verbeteren. Dat vind ik bijzonder. Zij zien altijd verbeterpunten en realiseren zich dat het de werknemers zijn die deze punten uit moeten voeren. Ik word regelmatig aangesproken door familieleden, collega’s en bestuur, over het blog.

Zo weet ik dat ik niet ´tegen mezelf praat´. Ook dankzij de reacties die ik van u krijg, weet ik dat het blog gelezen wordt. Opvallend is dat u het vaak met me eens bent, of zich herkent in de stukken. Wanneer dat niet zo is, dan mag er natuurlijk alsnog gereageerd worden.

Nu we een jaar verder zijn, wil ik van u weten welk stuk u het best is bijgebleven. Of waar u het meest van heeft genoten. Welk stuk heeft u geraakt? Ik ben erg benieuwd en ik kijk dan ook uit naar de reacties.

Tot slot wil ik iedereen een hele fijne kerst en een goed nieuwjaar wensen. Ben benieuwd wat 2011 voor ons in petto heeft.

Wat ze willen
Want steeds meer Nederlanders leven langer en hebben vaker meerdere aandoeningen. En degenen die hen verplegen en verzorgen, vergrijzen mee. Dat heeft gevolgen voor de arbeidsmarkt in de zorg, vooral de zorg aan ouderen. De noodzaak is groot om huidige medewerkers te behouden voor het vak en nieuwe aan te trekken. Daarvoor moet je goed weten wat verzorgenden en verpleegkundigen willen en wat niet. Als beroepsvereniging zijn we op zoek gegaan naar wat verzorgenden en verpleegkundigen belangrijk vinden in hun werk. Ruim 4.000 verpleegkundigen en verzorgenden uit twaalf instellingen in verschillende sectoren vulden een speciaal ontwikkelde vragenlijst in. Daaruit blijkt dat zij opleidingsmogelijkheden, voldoende personeel en werken met vakbekwame collega’s het belangrijkst vinden voor een prettige werkomgeving. Maar ook dat ze meer regie willen over hun eigen werk en prettig willen samenwerken met artsen.

Prachtig, maar zwaar
Het zijn belangrijke aanknopingspunten voor de werkgevers in de zorg. Want het is nog niet altijd vanzelfsprekend dat een verpleegkundige of verzorgende de ruimte krijgt om scholing te volgen om bij te blijven of zich verder te ontwikkelen. Vaker dan goed is voor de patiëntenzorg, worden er onvoldoende geschoolde medewerkers ingezet. En dan toch betrokken en enthousiast blijven en met zulke mooie initiatieven komen!
Ook daarom heb ik bewondering voor al die verzorgenden. Zo’n 150.000 vrouwen (en in mindere mate mannen) die de zorg hebben voor een steeds grotere groep ouderen en chronisch zieken. Prachtig, maar zwaar werk, waarvoor je het hart op de goede plaats moet hebben en stevig in je schoenen moet staan. Niet in de laatste plaats omdat de buitenwereld zich regelmatig hardop afvraagt waarom je dat werk doet, tegen zo’n beperkt salaris. De praktijk weegt daar echter tegenop. De praktijk waarin verzorgenden keihard nodig zijn, echt iets kunnen betekenen voor andere mensen. Voor bewoners/patiënten én hun familieleden. Tegen alle mensen die zich ook afvragen, zeg ik steevast: je mocht willen dat je zo’n mooie baan had…

voorzitter

Marian Kaljouw is voorzitter van beroepsvereniging Verpleegkundigen en Verzorgenden Nederland (V&VN).

Sinds september heb ik naast mijn werk in St. Joachim & Anna nog een baan, bij verzorgingshuis Sint Petrus. Samen met Elly en Elly verzorg ik in dit huis het activiteitenaanbod voor de bewoners. En daarbij krijgen we hulp van maar liefst 155 vrijwilligers!

Ik kijk mijn ogen nog steeds uit. Het is zo’n fijne club. Alleen al het binnenkomen is hartverwarmend. En een fans dat ik heb! Al gauw ontdekten ze bij Sint Petrus dat ik stukjes schrijf voor ‘Mijn tijd voor de zorg’. Er zijn zelfs vrijwilligers die mijn stukjes uit de Libelle knippen en op het raam van ons kantoor plakken. Ook de website wordt goed gelezen. Maar ja, nu komt het: Waarom schrijf je niets over ons?

Afijn, een poging. Wat ik afgelopen donderdagavond meemaakte is eigenlijk met geen pen te beschrijven. Sint Petrus nodigde alle vrijwilligers uit voor een kerstdiner. Gekookt door ons eigen keukenteam, geserveerd door de manager, teamcoaches en ons, de dames van de AB. Om 18.00 uur stromen de gasten binnen, ruim 120 stuks. Tafels mooi gedekt. Sfeerverlichting. Menu op een fraai papiertje. Net echt. Het is een avond van verwennerij. Terugkijken. Anekdotes. Huldigingen voor 5 of 12,5 jaar vrijwilligerswerk. Ik heb het als heel bijzonder ervaren. Een hoop warmte, respect en liefde gevoeld van mensen voor medemensen. En datzelfde wens ik iedereen toe voor Kerst. Met een gezond 2011 erbij. Als je het samen draagt, moet het lukken.

Vorig weekend liep het apparaat waarmee ik in- en uitklok bij een cliënt weer eens vast. “Dan reset je het apparaat toch even” is dan de oplossing. Niet dus! Mijn apparaat vertelde me dat ik nog maar bij klant 3 was, terwijl ik in werkelijkheid al bij klant 8 was. Ik voelde me lichtelijk gefrustreerd, maar ook opgelaten. Ik vind dat cliënten er niks van mogen merken; ik ben er voor hen.

De consequentie was dat ik na mijn late dienst, om 23.15 uur m’n hele dienst handmatig heb moeten invoeren. Daar ben je dan weer een uur mee bezig, terwijl de volgende ochtend een vroege dienst op het programma stond.

Op dit soort momenten denk ik vaak aan de technologie en in mijn geval de tijdregistratie. Regelmatig krijgen we nieuwe versies, maar de problemen blijven bestaan. Moeten wij als zorgverleners ons hier wel mee bezig houden? Zijn wij er niet voor de mensen? Ik ga voor het laatste.

Inmiddels is de vloer klaar en staat de kerstboom in de huiskamer. De tijd van liedjes, vrede op aarde, lichtjes, veel eten en familiebezoek. Een samenvatting van wat bewoners met kerst associëren, toen ik het hen vroeg.

Helaas is dit ook de tijd van stilstaan bij wie er is overleden en realiseren dat ouderdom met gebreken komt. Gelukkig is er een aantal bewoners dat zich niet realiseert dat hun partner, of zelfs kinderen zijn overleden. En gelukkig realiseren ze zich niet altijd dat ze dementerend zijn…

“Ik vind er niks aan, aan ouder worden.”
“Meid, weet je wel dat ouder worden een zegen is?”
“Ja, dat zal. Maar ik heb het aan mijn hart en alles doet me pijn.”
“Joh, wees blij dat je je verstand nog hebt, dat is pas erg, wanneer je dat verliest.”
“Ja, dat is waar.”
“Kijk, wat een prachtige boom is dat.”
“Ja, thuis heb ik er ook zo één, maar dan met rood.”
“Waar woont u?”
“In Schiedam.”
“Nou zeg, dat is toevallig. Ik woon ook in Schiedam.”
“Dat is zeker toevallig. Ja, ik woon er al lang hoor. Misschien verhuis ik nog wel, maar ja, ik word ook ouder. Daar vind ik niks aan, ouder worden.”
“Meid, wees blij dat je je verstand nog hebt, dat is pas erg, wanneer je dat verliest.”
“Dat is waar.”

Als de begrotingsslag is gemaakt – je hebt geluk als er geen taakstelling aan vastzit -, de beleidsdagen achter de rug zijn, het jaarplan is ingediend en goedgekeurd, het Sinterklaasfeest goed is verlopen en de kerstdiners, de personeelsparty’s en de nieuwjaarsreceptie zijn gepland, dan mag je als manager blij zijn.

Of toch niet? Voor mij zit de oplevering van de aanleunflat na een grondige renovatie ook nog in het ‘pretpakket’. En de zorg of het zusteroproepsysteem wel goed functioneert. Of mevrouw Jansen kan wennen aan haar keramische kookplaat. Of haar verwarming niet spookt, waardoor ze in de kou komt te zitten. Of ik haar kan bereiken als ze alarm slaat. Het houdt me allemaal bezig.

En als klap op de vuurpijl – hoe toepasselijk in deze feestmaand – selecteerde het ministerie ons voor een landelijke steekproef om de werking van het calamiteitenplan te controleren. Ergens in het land ging namelijk iets mis bij een brand in een zorginstelling. Ja, december is met recht een feestmaand. Herkent u dat?

Onze bewoners en onze medewerkers zullen er niets van merken. Voor hen is het echt feest. En voor het managementteam??? Voor ons resteert de voldoening als het allemaal weer is gelukt. Dan nemen we in de maand januari maar vrij… als het kan.

Op dit moment werken we in mijn wooncentrum aan een visie op welzijn. Hiervoor hebben we gesprekken gevoerd met medewerkers, vrijwilligers, gasten, bewoners en managers. Iedereen vindt welzijn belangrijk, maar heeft hier een ander beeld bij. Is welzijn bijvoorbeeld de wekelijkse bingo of andere activiteiten? Of is welzijn veel breder?

Zelf ga ik uit van de brede variant; welzijn geïntegreerd in àlle werkzaamheden. Ik vind welzijn dus een verantwoordelijkheid van iedere medewerker, maar ook van de familie van bewoners.

Maar wie ben ik?
Ik ben die manager die teveel zou verdienen. En managers hebben bij voorbaat toch geen verstand van zorg en welzijn omdat ze alleen aan geld denken? Niets is minder waar, ik maak me er wél druk om. Iedereen moet de bewoners goed kennen en vooral ECHT weten wat zij belangrijk vinden en daar naar handelen. Dat de bewoners kunnen doorleven zoals zij daarvoor altijd leefden. Ik denk dat dat kan, ook met de huidige financiering.

Wie is het met mij eens? Of volledig oneens? Wie geeft mij verdere input voor onze visie op welzijn? Graag lees ik je reactie!

Maar ik heb nieuws… en dat nieuws heet: NAIT SOEZEN!

Het is een Groningse uitspraak. ‘Niet zeuren, maar doen. Niet iets van je af laten pakken, maar erop afgaan’.

‘Nait soezen’ is een gesubsidieerd  project dat het mogelijk maakt weer de wijk in te gaan. En dat ervoor zorgt dat we weer ‘zomaar’ achter deuren mogen kijken. Dat we weer mogen DOEN. Een aantal wijken in de stad en de provincie Groningen kunnen hierin participeren, en zo ook onze wijk Paddepoel.

Wat het ons zal brengen?

- Huisartsen mogen ons weer benaderen wanneer ze zich zorgen maken over een patiënt zonder dat er een directe zorgvraag ligt.
- Slagvaardigheid, korte lijnen en ‘direct achter de voordeur’.
- Minder bureaucratie, minder controle, meer autonomie en meer directe zorg.
- Preventief bezig zijn en vroegsignalering van multiproblematiek.
- Minutenregistratie speelt geen rol.

Wij wijkverpleegkundigen kennen de wijk. Vooral wanneer we er al jaren werken. We zijn al herkenbaar, en nu worden we ook gemakkelijker benaderbaar. Hoera!

‘Schipperen met tijd’ is normaal al aan de orde van de dag, maar in deze witte wereld helemaal! Zonder gebruik te maken van het noodprotocol, maar met eigen initiatief en vindingrijkheid kom je een heel eind. Iedereen heeft die zorg gehad, die hij nodig had.

De hele ochtend heb ik nog niets gehoord van Vief. En er ligt sneeuw. Ik roep al een aantal keer dat ik tijdens het wandelen naar het werk een paar keer ben uitgegleden door de sneeuw: geen reactie. Intussen heeft Mevrouw Boot stukjes brood verzameld voor de vogels. Dus ik pak alles op en word meteen aan mijn jasje getrokken. Of ik wel even alle sneeuw van tafel veeg! Nou, dat ga ik maar doen dan. Mevrouw Boot staat voor het raam en kijkt of ik me houd aan mijn afspraak. Ik maak een prachtige bal en gooi deze tegen het raam. Mevrouw Boot staat te lachen. Ook Vief kijkt. Ik trek de stoute schoenen aan en neem een sneeuwbal mee naar binnen. Als ik voor Vief sta, zeg ik “Kijk eens wat ik heb, kunt u vangen?” Ze lacht bevestigend. Als ik gooi, schrikt ze, want sneeuw is erg koud. Ze gooit de bal meteen weer terug. Ik hou hem even vast en vraag of ze weet wat het is. Ze denkt even na. “Een sneeuwbal, gooi nog maar eens.” En zo gaat hij een paar keer over en weer.

Gelukkig zie ik bij Mevrouw van de Zorg enige herkenning ontstaan. Ze lacht een beetje en haar ogen staan ondeugend. Maar ze onderneemt niets. We spelen verder met de sneeuw totdat vloer en tafels nat zijn. Dan ga ik maar eens op zoek naar een dweil. Even later komt er iemand binnen en Boot zegt: “Er is hier helemaal niets gebeurd.” Een grote grijns om haar mond.

Pfoe, soms moet je lef hebben om het ijs te breken.

Hij nam de medicijnkar mee, terwijl ik er mee bezig was. Het viel niet mee om hem te overtuigen de kar los te laten. Toen hij dat uiteindelijk deed, sloeg hij me in mijn gezicht. Nadat hij bij verschillende bewoners van het appartement was weggestuurd, was hij nog onrustiger. Ik probeerde hem in een stoel te laten zitten en hem te laten vertellen wat er dwars zat. Toen hij eenmaal zat, schopte hij tegen mijn scheenbeen.

Uiteindelijk wilde hij op de gang tegen een rolstoel aan plassen. Ik wilde hem begeleiden naar de wc, maar toen hij me zag, sloeg hij me op mijn schouder en greep hij me bij mijn polsen. Uiteindelijk liet hij los en was mijn gezicht weer aan de beurt.

Het was duidelijk: ik kreeg de man echt niet rustig en mijn collega greep in. Ze ging met hem zitten en gaf hem iets te drinken. Ik was inmiddels bijna klaar met delen van medicijnen, maar keek nog wel even na of ik alles goed gedaan had.

De bewoner stond op en duwde mijn collega aan de kant. Ze sprak hem aan en hij sloeg haar. Ik wilde de medicijnkar wegzetten, maar hij greep de kar vast. Weer moest ik de kar tegenhouden en weer kreeg ik een klap in mijn gezicht.

Omdat hij tegen andere bewoners lelijk deed, in de gezamenlijke huiskamer, begeleidden mijn collega en ik hem uiteindelijk naar zijn kamer. Ook dat ging met een hoop duwen en trekken. Inmiddels was het laat, iedereen onrustig en ik was nog niet klaar met de medicijnen.
Het vechten tegen de klok is niet te doen, wanneer er andere taken zijn. In zo´n geval weet ik niet altijd wat wijsheid is.

In voor zorg!?
Kent u het stimuleringsfonds ‘In voor zorg!’? Dit programma van Vilans, kenniscentrum langdurende zorg, en het ministerie van VWS, bundelt bestaande kennis en biedt organisaties praktische ondersteuning in hun eigen veranderingstraject.

Drie vestigingen van Warande in Zeist doen al mee met het programma; met behulp van de ‘Lean methode’ praten groepjes medewerkers over hun eigen werkprocessen, hoe ze het werk doen en wat hier slimmer in kan. Door verstoringen en verspillingen uit het werk te halen, houden we tijd over. ‘Tijd voor aandacht’ voor onze bewoners.

Successen
Het programma loopt nu twee maanden en de eerste verbeterpunten zijn er al. Zo wordt op een afdeling gewerkt aan het doorverbinden met dect-telefoons. Dat scheelt veel onnodig gezoek en geloop. Ook wordt een keuken anders ingericht en er wordt opgeruimd. Verder heeft het team een centrale ‘parkeerplaats‘ voor tilliften afgesproken. Dat scheelt zoektijd en frustratie.

Ik wil ook
Het is leuk om medewerkers zo enthousiast te horen praten over het project en het kijken naar hun eigen werkzaamheden. Zelf maak ik het nu nog vanaf de zijlijn mee, maar in maart 2011 gaan ook wij hiermee aan de slag. Ik kan niet wachten!

Ouderen in zorginstellingen hebben het niet breed. De financiële ruimte binnen hun zak- en kleedgeldregeling is erg beperkt. Die armoede treft veel Surinaamse bewoners van Jonker Frans nog eens extra, omdat ze worden gekort op hun AOW en omdat ze geen aanvullend pensioen hebben opgebouwd. Hierdoor hebben ze bijvoorbeeld ook niet de mogelijkheid om – net als de meeste grootouders – hun kleinkinderen leuke cadeaus te geven tijdens de feestdagen in december.

Gelukkig kwam er hulp uit onverwachte hoek. Devika Couprie, finaliste van de Miss India Holland 2010-verkiezing, en PvdA-gemeenteraadslid Rajesh Ramnewash hielden onder de noemer ‘Maak twee harten blij’ een speelgoedactie om onze ouderen blij te maken. En dat lukte afgelopen woensdag prima tijdens een speciaal georganiseerd Sinterklaasfeest in ons zorgcentrum.

Devika Couprie leverde samen met enkele Pieten een grote hoeveelheid nieuw speelgoed af dat was verzameld met geld van particuliere sponsors. Je had de gezichten van onze bewoners moeten zien. Bovendien waren niet alleen de ouderen heel blij, maar uiteraard ook hun kleinkinderen. Het deed de naam van de actie alle eer aan. En het gaf mij en vele anderen een geweldig gevoel!

Eugenie Heesbeen

“We maken nu kaarten voor het kerstdiner. Daar genieten ze erg van en ze zijn ook altijd trots op het resultaat. Eén mevrouw kwam altijd kleuren. Knippen kon ze niet, want ze kon maar één hand gebruiken. Maar kleuren kon ze heel mooi en dat deed ze graag. Knutselen is iets wat ik vaak doe met de gasten. Ik ben nu vier jaar vrijwilliger bij de dagopvang. Elke woensdagmorgen ben ik er. Als de mensen binnen zijn dan help ik eerst met de koffie en gaan we een beetje kletsen. Na de koffie gaan mensen spelletjes doen, zoals kaarten en rummikub, mandala’s kleuren of een krantje lezen. Rond 11 uur zet ik spullen klaar voor het kaarten maken. Ik bereid ze thuis meestal voor en op de opvang versieren mensen de kaarten.

Bij de dagopvang zijn we met 8 vrijwilligers. We vergaderen drie keer per jaar met ons team en een keer per jaar krijgen we een etentje met de hele organisatie, met vrijwilligers van alle huizen van Volkaert-SBO. Er zijn veel vrijwilligers, niet alleen mensen die helpen bij maaltijden en op de dagopvang, ook chauffeurs.

Ik help ook wel eens met een uitje, bijvoorbeeld naar het tuincentrum of de bingo. Laatst ging ik mee naar de Efteling. Er was een mevrouw bij van 82 die daar nog nooit was geweest. Ze vond het zo geweldig, van de sprookjes tot de 3D film waarbij het lijkt alsof alles tegen je aankomt. Ze vond het prachtig! Daar doe ik het voor!”

vrijwilliger

75 jaar

Eugenie Heesbeen is vrijwilliger bij de dagopvang van woonzorgcentrum Oosterheem in Oosterhout.

En ja, eindelijk, er is een nieuw CAO-akkoord voor de sector VVT. De oude CAO was in maart van dit jaar al verlopen. In een eerder blog gaf ik aan, wanneer er geen nieuwe CAO zou komen de zorgmedewerkers er gemiddeld 1 procent op achteruit zouden gaan. Gelukkig is het niet zover gekomen. Bonden en werkgevers blijken elkaar gevonden te hebben. Maar ik denk dat het niet genoeg is.

Ik voel me door het trage verloop van de onderhandelingen echt niet serieus genomen en zelfs ondergewaardeerd. Als je ziet wat we dagelijks doen; continu een stapje harder en er dan ook nog eens financieel nauwelijks iets voor terugkrijgen. Het resultaat; grote onvrede en teleurstelling.

Medewerkers nemen ontslag
Het zijn zware tijden voor de zorg. Er is minder geld. Er is een flink personeelstekort; er zijn in de afgelopen periode behoorlijk wat medewerkers geweest die de zorg hebben verlaten. En dan heb ik het nog niet eens over de toenemende vergrijzing onder de medewerkers en het feit dat de zorg niet aantrekkelijk is voor jongeren om in te werken.

Dus wat doet zo’n nieuw CAO-akkoord dan?
Kiezen meer mensen voor de zorg?
Stelt dit de huidige medewerkers tevreden?
Leidt dit tot meer gekwalificeerd personeel in de nabije toekomst?

Ik denk het niet, ik maak me zorgen…

‘Hoe gaat het met mevrouw de Jong, is meneer de Vries al weer thuis?’

‘Wat erg dat mevrouw overleden is, net nu ze een week geleden verhuisde naar het verzorgingstehuis. Ze had daar nog zo’n goede tijd kunnen hebben met haar man.’

‘Ik maak me zorgen om mevrouw, ze is zo benauwd en de huisarts neemt haar klacht niet echt serieus. Mevrouw wil nog zo graag.’

‘Meneer heeft na 24 jaar zijn zoon weer gezien. Wat een feest na al die bitterheid van de afgelopen jaren. Meneer kan niet anders dan glimlachen. Heerlijk.’

‘Mevrouw is stervende, maar er mag niet over de dood gepraat worden. Ik vind dat zo moeilijk, ik sta zo machteloos.’

Wanneer we zo met elkaar praten over onze cliënten, dan is dat met respect en omdat we graag zorgen. Op het moment dat we bij hen binnenstappen, worden we deels verantwoordelijk voor hun welzijn. Soms tijdelijk, soms langdurig, soms tot het sterven. We hebben te maken met de hele mens. Dat is een uitdaging, maar maakt het vak juist ook zo ontzettend leuk. Die passie zie ik bij mijzelf en zeker ook bij mijn collega’s.

Hoe kan het dan dat er toch zoveel mis gaat in de zorg? Hoe kan het dan dat er zoveel verdrietige dingen gebeuren? Familieleden zoeken televisieprogramma’s op om hun probleem met de zorg te laten zien. In tijdschriften en opiniebladen wordt de zorg onder de loep genomen. En het is niet altijd mooi wat er gebeurt. Zo vaak zie ik schrijnende voorbeelden voorbij komen. En natuurlijk hebben verhalen twee kanten. Maar het is helaas wel vaak waar: dat zorg niet goed gaat.

Wanneer ik naar mijn collega’s luister, naar hun passie, hun zorg: dan begrijp ik het niet. Dan begrijp ik niet dat er ook andere verhalen zijn. Ben ik een idealist en kan de zorg gewoon niet goed (genoeg) zijn?

Natuurlijk zijn al onze bewoners nieuwsgierig naar wat Piet allemaal bij zich heeft in die grote zak. Piet haalt een grote standaard tevoorschijn. Een rekstok? Nee, het blijkt een heuse vogelvilla, prachtig.
“Nou dat past mooi op m’n kamer”, zegt mevrouw Boot.
Mevrouw van de Zorg: “Nee hoor, dat moet naar buiten voor de vogels.”
“Ja”, zegt mevrouw Boot, “ik heb ook een vogel en die kan er mooi in.”
Ik leg uit dat er geen muren in de villa zitten en de kanarie er zo uitvliegt. Het is voor buiten.

Na het diner gaan we rond de tafel zitten en zetten het haardvuur aan (op dvd). Het is knus. Om de beurt krijgt ieder een cadeau. Ik zie veel ogen twinkelen. Mevrouw Gruts is zo moe, die maakt het uitpakken van de andere cadeautjes niet meer mee. Mevrouw Knuffel is vooral blij met het cadeaupapier. En Mevrouw van Zutven is zo blij met haar bloemetje dat ze het meteen op haar tafel wil zetten om te kijken of het past. Als alles uitgepakt is en iedereen zit nog na te genieten, komen de kaarten op tafel. De favoriete bezigheid van Vief en Boot. Als ik dan voor ieder een glaasje rode wijn breng is de avond compleet. De wereld om hen heen vergeten. Ik ga met een goed gevoel naar huis en ik weet zeker dat iedereen genoten heeft. En daar gaat het om.

Die opmerking valt niet bij iedereen goed. Sommige mensen kijken uit naar de feestdagen, anderen zien er best tegenop. Het zorgt wel voor een gesprek waarin het Sinterklaasfeest wordt besproken. Alle bewoners zijn bekend met het feest, maar het werd niet bij iedereen gevierd. Of heel sober.
Ik vertel over hoe ik de rommelpiet altijd erg eng vond, maar wel spannend. Omdat hij rommel mocht maken, terwijl wanneer ik dat zou doen, het stout zou zijn bevonden.
De spanning van het zetten van de schoen komt ook voorbij. Uit bed komen en je afvragen of de Sint is geweest.

Een aantal dagen geleden zat ik in de nachtdienst. Ik had bij de supermarkt flink ingeslagen. Met een tas vol kruidnoten en chocoladeletters, ben ik de tafels gaan dekken.
Op 3 december vieren we op de afdeling het Sinterklaasfeest. Iedere bewoner krijgt een cadeautje, voorzien van een gedicht. Daar wordt uitgebreid de tijd voor genomen. Speculaas, warme chocolademelk, liedjes. Ieder jaar is het weer een succes.

Zo’n feest is leuk. Maar wakker worden en merken dat de Sint de tijd nam en niet stilletjes het huisje voorbij ging, leek me ook echt bijzonder. 
 

En natuurlijk zie ik dat als een kans om de belangen van ouderen onder de aandacht te brengen bij onze dienders. Want weten ze wel hoe belangrijk veiligheid is voor ouderen als je verlies van functies hebt? Wat er in mensen omgaat als er weinig zekerheden meer zijn in het leven om op terug te vallen? Je mobiliteit is niet meer optimaal. Je ogen laten je in de steek. En dan kun je ook nog je pincode niet meer onthouden. Het is zomaar een greep uit de gespreksonderwerpen aan de verschillende tafels. Voor mij was het in ieder geval een geweldige ervaring.

En het kon niet op, want in de middag was er ook nog een open dag voor Chinese ouderen. Zo’n honderd senioren kwamen langs bij Jonker Frans om te praten over hun behoeftes en zorgvragen. En hoe we die samen met hen kunnen omzetten in een passend zorgaanbod. Lieve, integere ouderen die het niet meer zelf rooien… Daar neem ik graag de tijd voor. Ze gaan me aan het hart.

Ik werk al 32 jaar in de zorg en heb veel veranderingen meegemaakt. De tijd dat alles kon en er geld genoeg was, is voorbij. Inkomsten en uitgaven moeten tegenwoordig volledig in balans zijn en als manager kan ik alleen maar beamen dat dit niet altijd lukt. Ik vraag me af of dit nu de reden is dat er op sommige plaatsen slechte zorg verleend wordt. Ik denk dat het zeker een argument is. Want, wanneer er per bewoner meer geld beschikbaar zou zijn, zou de zorg er heel anders uitzien. Maar de kosten van de AWBZ stijgen alleen maar, dus het kan ook niet anders dan dat er druk op de zorg staat.

Maar wat dan?
Moet de samenleving ook niet een steentje gaan bijdragen? Is ouder worden niet een fase in het leven die erbij hoort? Moet iedere oudere die zorg of ondersteuning nodig heeft, dit alleen krijgen van de overheid, dus de thuiszorg en zorgcentra? De ouderenzorg is volledig geïnstitutionaliseerd, maar waar zijn we zelf?

Kunnen we als familie van een oudere zelf ook niet wat meer onze verantwoordelijkheid nemen? Samen een frisse neus halen, de kamer opruimen en stoffen, eten koken voor een zestal bewoners op de groep kleinschalig wonen, helpen met de afwas of een spelletje doen. Samen met de verzorgende zorgen voor een stuk welzijn in het wooncentrum. Samen kunnen we de samenleving beter maken en gezonder houden.

Ik denk dat het tijd wordt om niet langer alleen maar te wachten tot de overheid met oplossingen komt, maar samen met de overheid naar verschillende oplossingen kijken en de samenleving weer samen te dragen.

Ik wil!

Mevrouw doet de deur open en ze vragen waar ze haar man kunnen vinden. “In de slaapkamer op bed.” Ze lopen direct door en komen de slaapkamer binnen.
Verbazing.
“Uw man ligt niet op bed, waar is hij dan?”

Mevrouw kan dit niet zeggen, want volgens haar ligt hij op bed. Ze vertelt… Haar man zat bij haar in de woonkamer op een stoel en kreeg een hartaanval. Meneer ging op bed liggen en nu ademt hij niet meer.

Mevrouw is dementerend en heeft periodes dat ze hallucineert. Terwijl het ambulancepersoneel een leeg bed ziet, ziet mevrouw haar man daar liggen. En hij ademt niet meer. Wat beangstigend moet dat voor haar zijn.

Voordat het ambulancepersoneel er even rustig bij gaan zitten, hebben ze natuurlijk eerst het hele huis onderzocht. Ze zien het rapportageboek van de thuiszorg liggen en bellen met de verpleegkundige die deze zondagavond dienst heeft. Dan blijkt: mevrouw haar man is jaren geleden overleden. Ze was al vroeg weduwe. Het is verdrietig dat ze dit opnieuw moet meemaken.

Zolang mevrouw mooie dingen hallucineert (wat regelmatig gebeurt) is er natuurlijk niets aan de hand. Een kleinkind dat speelt in de woonkamer… Haar dochter die op visite is…

Maar 112 bellen, dat is niet handig. Verwarrend en beangstigend bovendien.

Mevrouw krijgt iets rustgevends en de volgende dag worden huisarts en de geriatrisch verpleegkundige ingeschakeld. Ze wil nog zo graag thuis blijven wonen, maar de vraag is hoe lang dit nog te accepteren is.

“Morgen gaan we een plekje uitzoeken; we hebben een afspraak op het kerkhof.”

Meneer is ongeneeslijk ziek en heeft nog maximaal 2 jaar te leven. Toch wil hij nu al alles regelen, liever gisteren dan vandaag. Hij heeft duidelijk zijn plan getrokken. Soms denk ik wel eens dat dit wat vroeg is, maar ik neem de tijd om hem hierin te begeleiden.

Meneer vertelde mij pas van zijn afspraak op het kerkhof. Samen met zijn vrouw gaat hij een plaats uitzoeken voor een familiegraf. De vorm van de grafsteen? Die staat al vast. De nummers voor de uitvaartdienst? Hij zette ze laatst voor me op om te laten horen hoe mooi hij ze vindt.

Is meneer nu negatief door hier zo mee bezig te zijn? Nee, integendeel. Hij weet dat hij ongeneeslijk ziek is en grijpt alles aan om dit te rekken.

“Maar je weet nooit hoe het kan lopen, dus kan ik maar beter voorbereid zijn”,vertelt hij.

En juist dat, die positieve gedachtegang, daar heb ik zoveel bewondering voor. In een keer is daar die verandering in je leven en het dan op deze manier oppakken? De acceptatie maakt deze treurige periode toch een stuk draaglijker. Voor hemzelf, voor zijn naasten, maar ook voor ons als zorgverleners. En daar maak ik graag tijd voor.

Ik loop te schipperen. Tijdens het eten moet ik natuurlijk meer mensen in de gaten houden en helpen. Als ik eindelijk weer terugkeer bij de logé valt mijn oog op de soepkop van Mevrouw Knuffel. Ik denk wat zit daar nu in? Ik laat het zien aan de logé en zeg: “Het lijkt wel krentenbroodsoep.”
Ze kijkt me onschuldig aan en zegt: “Dat is niet van mij hoor.”
“Nee, dat is de soep van Mevrouw Knuffel, maar het is wel erg dikke soep.” Ik laat het maar zo en vraag of ze de laatste twee stukjes op wil eten. Even later roept ze dat ze alles op heeft. Ik kijk op de tafel en zie op het bord van Mevrouw Gruts twee stukjes krentenbrood liggen. Héla, die had toch een boterham met kaas? Ik kijk onze logé aan en vraag of het heeft gesmaakt. “Ja, het was toch wel lekker.” Een vindingrijk typetje deze dame!

Hoewel het zeker leuke momenten heeft, vindt ik het toch moeilijk om mijn aandacht te verdelen tussen onze mensen en onze extra bewoner. Het is als een gezin waaraan ineens een extra gezinslid is toegevoegd. Dat vraagt niet alleen van ons als zorgmedewerkers extra inspanning, maar ook van de rest van het gezin. We moeten waken dat zorgmedewerkers voldoende lucht houden in hun werk, dat is voor medewerker én cliënt beter.

Dat er geen bekende Nederlanders op pleinen en balkonnetjes staan te schreeuwen vanwege de bezuinigingen in de zorg, is eigenlijk geen nieuws. Maar wat er nu gebeurt, met die schreeuw, geeft wel een goed beeld van wat Nederland belangrijk vindt.

Verplegend personeel heeft geen tijd om naar buiten te gaan met een bewoner. Of om een kwartiertje te kletsen na een wasbeurt. En dat lijkt niemand echt een groot probleem te vinden. Ivo Niehe op de bres voor de ouderen? Carice van Houten die dramatisch haar hoofd laat zakken bij het zien van de bezuinigingen in de zorg, het hoofd in de nek gooit en schreeuwt: “Houdt het dan nooit op!?” Dat zou mooi zijn. Maar de realiteit is dat men wél de tijd neemt om dagen, weken achtereen minstens één keer op een dag in de media te melden dat Nederland ’schreeuwt om cultuur’. Hele campagnes, televisiespotjes en advertenties zijn met de snelheid van het licht in elkaar gepeuterd. Want er wordt bezuinigd op cultuur! Dat is nieuws!

Jammer dat Nederland ook piept over de slechte kwaliteit van de zorg, maar daar blijkbaar toch liever over wil zeuren, dan een vuist te maken en op verschillende locaties in Nederland een potje te schreeuwen om meer tijd in de zorg. Huilen en stampvoeten mag ook. Alle frustratie er uit. Frustratie om opa, oma, vader, moeder, buurvrouw. Frustratie omdat de zorg een ondergeschoven kindje is. Slechts belangrijk in partijprogramma’s, als opvulling van nieuwspagina’s, wanneer er eigenlijk geen nieuws is.

Frustratie om de zorg als onderwerp in praatprogramma’s, waarin mensen aan het woord komen die hele slechte ervaringen hebben met verpleging en verzorging. De uitgelichte, individuele zaken. Zo was er bijvoorbeeld de dochter die geluidsopnamen maakte van één verzorgende die flink de fout in ging door lelijk te doen tegen een mevrouw. Waarbij zij model stond voor ‘de verzorging’. Nederland sprak er schande van.

En datzelfde Nederland maakt zich heel druk om cultuur. Zeker heel belangrijk. Die mening deel ik. Maar wij schreeuwen al zo lang. Wanneer worden wij nu eens gehoord?

Sinds 1983 verschijnen Loesje-affiches met kritische en/of humoristische teksten. Het recente Loesje-boekje “Zorgen moet je doen, niet maken” bevat posters, gedichten en ideeën over hoe de zorg beter kan.

De schrijver, Jack van Hoek uit Eindhoven, maakt zijn excuses omdat hij in de Volkskrant van een week eerder (13 november) een brief plaatste met als titel ‘Zijn afscheid viel me zwaar’. Deze brief zou verkeerd zijn geïnterpreteerd en was onderwerp van gesprek bij Zembla en Brandpunt. Dat laatste ontdekte hij pas toen een kennis belde met de vraag wie er was overleden.

Een bizar verhaal! Zeker omdat meneer Van Hoek dit stuk schreef in zijn boosheid over de gang van zaken in sommige verpleeghuizen. Het gaat over zijn ‘makker’, die een eind aan zijn leven heeft gemaakt omdat hij urenlang in zijn ontlasting moest zitten en niet werd gewassen. Naar ik nu begrijp, was dit een hypothetisch verhaal. Die ‘makker’ was hij namelijk zelf. Met zijn brief wilde hij alleen maar aangeven hoe hij zou hebben gereageerd als dit hem was overkomen. En dat spijt hem nu.

Door gebruik te maken van de media heeft meneer Van Hoek zijn punt gemaakt. En wie is er weer het kind van de rekening? De zorg. Nogmaals: misselijkmakend en weerzinwekkend.

Bedankt meneer Van Hoek.

Toch is het zo
Afgelopen week had ik evaluatie van het proefproject ‘kleinschalig wonen’. 7 bewoners en één verzorgende brengen samen de dag door, als in een gezin. Iedereen was het eens, de proef is geslaagd. De sfeer was goed in de huiskamer, er heerste rust, er was tijd en aandacht voor de bewoners en voor activiteiten. Mooier kan het niet! Maar de bewoners die in deze huiskamer verblijven hebben een hoog ZorgZwaartePakket (ZZP 5 en 7) en daar is ‘ruimte en tijd’ om hen goede begeleiding te geven.

Op dezelfde etage wonen nog twintig licht dementerende bewoners. Zij vallen onder ZZP 4 en hier is weinig ‘ruimte en tijd’ voor goede begeleiding. Zij zijn lichamelijk nog vrij vitaal, maar zijn zich bewust van hun geheugenverlies en hebben daardoor veel steun en begeleiding nodig. Gebeurt dit niet, dan gaan deze mensen dwalen door het hele wooncentrum op zoek naar antwoorden.

Het lijkt dan heel logisch…
‘Kunnen we niet beide groepen bij elkaar zetten en allemaal een beetje begeleiding geven?’, vroegen de verzorgenden geëmotioneerd. ‘Nee’, vindt de arts: ‘Iedere bewoner heeft recht op zijn eigen zorg en begeleiding en dit mag niet gedeeld worden met anderen die een lichter pakket hebben’.

Het resultaat was een heftige, emotionele discussie. Wat een dilemma! Kun je het maken om de ene groep veel zorg te geven en de andere niet? Kun je zo hard zijn in de zorg? Iedereen heeft toch recht op goede zorg?

“De overheid geeft ons niet meer geld en dus krijgen mensen met een lagere ZZP minder zorg”, was één van de zakelijke reacties.

Soms weet ik het echt niet meer… Oordeel zelf op http://brandpunt.kro.nl/uitzendingen/2010-11-14/

Meneer vertelde me dat hij erg blij is met de zorg die hij gekregen heeft. De zorg die zo nodig was én is. Maar.. hij kreeg bericht van het Centraal Administratie Kantoor uit Den Haag. Zijn eigen bijdrage voor het krijgen van AWBZ-zorg is zodanig hoog dat hij genoodzaakt is de zorg stop te zetten. Hij kan het simpelweg niet betalen. Dat is de reden, zei meneer. De enige reden. We hebben het hier niet over een paar tientjes. En ik begrijp heel goed, na het horen van het bedrag, dat meneer de zorg per direct gaat stoppen.

Ik vind het verdrietig. En meer dan dat. Hij heeft de zorg nog zo nodig, en zijn vrouw ook. Meneer en zijn vrouw verzekerden mij dat ze het gaan redden, op een of andere manier… met veel inzet van mantelzorg.

Dit is in het klein, wat we in het groot ook zien. Dat geld bepaalt wie wel en wie geen zorg krijgt. Dat bezuinigingen en eigen bijdragen bepalen of je zorg kunt krijgen. Het gaat om de rekensommen, niet om de aard van je ziek zijn. Meneer en zijn vrouw zijn nog jong, maar lopen nu al tegen de grenzen van de gezondheidszorg aan.

Voor meneer en mevrouw is dit is hun tweede ervaring met de zorg. Hun eerste ervaring… dat waren wij. En die was goed. Wat jammer dat wij de tijd niet meer krijgen.

“Alles loopt uit vanavond en over een halfuur kunnen we u helpen! Als u het er niet mee eens bent, dient u maar een klacht in!”

Nee, dit gaat niet over de zorg, maar over een taxi. Eén van mijn cliënten en zijn vrouw hadden vorige week een uitje in de schouwburg in Den Helder. Meneer is afhankelijk van een rolstoel en had daarom een OV-taxi besteld om 19.00 uur. Ze stonden om 18.50 uur keurig buiten, maar om 19.15 uur was er geen taxi, om 19.25 uur nog niet en om 19.30 uur besluit meneer dus te bellen.

Dus…
Mevrouw rijdt halsoverkop de eigen auto voor, om meneer daar met de grootste moeite in te krijgen. Een noodoplossing, maar het moest en uiteindelijk lukte het wel. Zij hebben genoten van hun avond uit, maar de OV-taxi heeft gefaald! Om zo lang mogelijk een zelfstandig leven te kunnen leiden zijn onze ouderen afhankelijk van hulp. Daarin verschilt de OV-taxi niet van de zorg. Wanneer ik niet op tijd kan zijn, licht ik de cliënt in. Want de situatie op zich is al vervelend, maar het is wel het minste dat ik kan doen. Waarom kon dit nu dan niet?

Naast onze professionals hebben wij een gepensioneerde ‘zuster’ op onze afdeling. Mevrouw van de Zorg heeft onze logé al snel gezien en kennis met haar gemaakt. Elke keer als ze om een zuster roept, geeft Mevrouw van de Zorg het aan ons door.

Het blijkt een succesvol spelletje. Onze logé roept en Mevrouw van de Zorg vliegt. Ze legt ons uit dat we mevrouw niet zo kunnen laten zitten, dat ze naar haar man wil en dat wij dat toch moeten toestaan? Soms leidt het tot boosheid maar wat erger is, verwardheid bij Mevrouw van de Zorg. In haar fase van dementie is ze vergeten dat ze in de zorg heeft gewerkt, maar de kreet ‘zuster!’ activeert een diep geworteld gevoel dat ze nu opnieuw herkent. Ze voelt zich weer zuster. Bijzonder! Alleen moeten wij keer op keer uitleggen dat we niet ieder moment kunnen komen.

Om te voorkomen dat het uit de hand gaat lopen ben ik op een gegeven moment maar eens bij ons dynamische duo gaan zitten. Mevrouw van de Zorg houdt stevig de hand vast van haar ‘patiënt’. Vertederend. Ik vertel Mevrouw van de Zorg dat ik een telefoontje gehad heb van haar broer. Ze kijkt op met een blik van wat-had-hij-te-vertellen. Ik zeg: “Nou, dat vind u misschien niet zo leuk hoor! Hij heeft me uitdrukkelijk gezegd dat ik u niet mag laten zorgen en sjouwen. U bedoelt het goed hoor, maar u bent al met pensioen.”

Volgende keer deel 2

Elke dochter deed dit op haar eigen manier. Het waren dan ook compleet verschillende vrouwen. De één was tevreden met de zorg die wij als afdeling leverden. De ander was voornamelijk zeer ontevreden en eigenlijk altijd boos.

Het gevoel van boosheid, kwam voort uit onmacht. Dat begrepen wij allemaal. Maar het werd wel steeds lastiger om deze dochter serieus te nemen.

Mantelzorgen is zwaar. Dat zal ik niet ontkennen. Maar dan lijkt het me juist handig om met de verzorging samen te werken. Want wat was het onvermijdelijke gevolg? Voor de ‘lieve’ dochter werd gerend. En de ‘klaagdochter’ kon op haar kop gaan staan, maar zij werd minder gehoord. Ze heeft het geprobeerd. Ze heeft gegild, staan stampvoeten, met deuren geslagen en haar zus ondersteboven staan schreeuwen, in een volle huiskamer. Wanneer we tot de kern kwamen, bleek dat ze zich puur machteloos voelde.

Het lag niet aan ons, het lag aan haar beleving. Frankeland schakelde daarom maatschappelijk werk in voor de dochter. Daar was ze mee geholpen. Net als de afdeling, en uiteindelijk ook onze bewoonster.

Goede communicatie tussen mantelzorg en verzorging is noodzakelijk. Het gaat namelijk niet om gelijk. Het gaat om het leveren van zorg waar iedereen zich in kan vinden. Met de bewoners en de mantelzorg op nummer één.

Niets is in Istanbul wat het lijkt. Eeuwenoude bouwwerken als de Hagia Sophia (ooit een katholieke kerk), het Dolmabahce Paleis en de Blauwe Moskee (of Sultan Ahmetmoskee) schitteren in de zon. Het is terrasjesweer. Na een lekkere caffè latte lopen we de Blauwe Moskee binnen. Ik ben ingesteld op ’schoenen uit’ en haal automatisch mijn sjaaltje uit mijn tas. Uit respect voor al het moois dat me raakt.

Buiten is nog een gebouw. Daar vinden de lijkbewassingen plaats. In de moslim-traditie moeten overledenen binnen 24 uur worden begraven. Veel sneller dus dan bijvoorbeeld bij christenen. Als het voor een moslim tijd is om te beginnen aan de laatste reis, spelen diverse rituelen een belangrijke rol om de overledene hierop voor te bereiden.

Tijdens de lijkbewassing wordt de overledene eerst op een marmeren tafel ontdaan van kleding en gereinigd. Een mannentaak! Vervolgens wordt hij zo puur mogelijk – zonder make-up of balsem – gewikkeld in witte lakens en het graf ingedragen. Er is geen crematie, want moslims moeten nog een keer verschijnen op de ‘dag des oordeels’. De overledene moet beschikbaar blijven voor Allah in een zo gezond mogelijk lichaam.

Voor de Europese gezondheidszorg is dat laatste een lastig gegeven. Krijgt een zorgverlener te maken met een ernstig zieke moslim, dan ligt de informatievoorziening naar de cliënt en zijn familie namelijk zeer gevoelig. Hoe vertel je een terminale moslim bijvoorbeeld dat hij ernstig ziek is? Als hij van zijn arts hoort dat hij kanker heeft, heeft de moslim vanuit geloofsovertuiging een enorm probleem. Zijn lichaam is dan immers niet langer gezond. En dat is nu juist een essentiële voorwaarde om op de ‘dag des oordeels’ te kunnen verschijnen voor Allah.

Daarom schipperen artsen wel eens met de boodschap en zijn ze indirect in hun berichtgeving. Ze lichten bijvoorbeeld wél de familie in, maar niet de cliënt zelf. En dat druist weer in tegen onze natuur. Wij zijn tenslotte gewend te praten met de cliënt zelf. Uit eigen ervaring weet ik dat een en ander het stervensproces ernstig kan beïnvloeden. En dus ook de laatste reis van de overledene.

Wellicht heeft u vergelijkbare ervaringen die u hier met de lezers van ‘Mijn tijd voor de zorg’ wilt delen. Ik zou zeggen: schroom niet!

Afscheid nemen
De afgelopen week had ik namelijk gehoord dat er twee mannelijke bewoners van ons wooncentrum waren overleden. Dat nieuws was tot mij gekomen en daar was het bij gebleven. Maar ik wilde toch persoonlijk afscheid nemen. Beide heren waren in hun eigen appartement opgebaard en ze lagen er mooi bij, heel rustig en tevreden. Ik trof ook de familieleden. Ik kon hen mijn medeleven betuigen en samen met hen terugkijken naar de momenten die ik met hen beleefd heb. Mooie en moeilijke momenten. Nadat ik afscheid nam van de overledene en nog een keer hun hand aanraakte kon ik met een goed gevoel de week afronden.

Dubbel gevoel
Maar het voelde ook heel dubbel. Ik vond het belangrijk om hen nog eens te zien om niet ‘zomaar’ een week later nieuwe bewoners te verwelkomen in hun appartementen. Helaas is dit wel het geval. Op de dag van overlijden begint het geregel van het leegmaken van het appartement en direct contact leggen met nieuwe bewoners die op de wachtlijst staan. Vroeger toen ik in het verpleeghuis werkte werd ik altijd heel erg boos op mijn afdelingshoofd die dat heel normaal vond. En nu……nu doe ik dat zelf, omdat je als een plaats te lang leeg blijft inkomsten misloopt. Vreselijk, maar zo is de realiteit.

Keuzes maken
Terugkijkend ben ik blij met mijn keuze; dat ik niet druk doorgegaan ben met mijn werk die vrijdagmiddag. Dit werk gaat verder dan alleen zakelijk zijn.

Volgende week wil ik u ‘meenemen’ in het maken van de keuzes waar ik regelmatig voor sta en geloof me……dat is niet gemakkelijk.

We voerden met mevrouw gesprekken over de zorg die ze kon krijgen wanneer ze in de laatste fase van haar ziekte zou komen. Ook hadden we intensief contact met haar zoon, die wat verder weg woonde. Hij kwam een paar keer per week langs en vertelde ons dat, als de tijd kwam, hij bij zijn moeder wilde gaan slapen. Zij had namelijk de wens om thuis te sterven, en dat zou zonder mantelzorg niet lukken.

We wachtten, samen met mevrouw. Ze was sterk en positief. Soms ook ongeduldig. Want wachten was niet altijd leuk. Ze begon alvast met uitdelen van haar spulletjes. Haar zoon stak daar op een gegeven moment een stokje voor, toen er bijna geen bestek meer te vinden was in huis.

Ze nam afscheid van haar kleinzoon, toen die op vakantie ging. Ze zei: ‘Misschien ben ik er wel niet meer als je terugkomt’. Dat was emotioneel, maar na twee weken kon ze toch haar kleinzoon weer ontmoeten. Zwaar was dat voor haar… wachten. Het niet weten…

En toen kreeg ik op een dag om vijf uur een telefoontje. Het was haar zoon. ‘Mijn moeder heeft veel pijn, ik ga nu naar haar toe… maar ik ben er nog niet’. Dus ging ik naar haar toe. Binnen zag ik haar op bed liggen. Het was begonnen, dat was direct duidelijk. De dokter kwam en gaf mevrouw een injectie tegen de pijn. Na tien minuten kon ze zich wat ontspannen.

Twee uur heb ik naast haar bed gezeten, terwijl haar zoon in de file op weg was. Ik had die tijd. Omdat ik bij het CIZ een palliatief pakket had aangevraagd. Dat betekent dat ik ‘heel veel uren’ had gekregen en alle zorg kon geven die nodig was voor mevrouw en voor de familie om haar heen. Toen haar zoon thuiskwam, nam hij de zorg van me over. Mevrouw is drie dagen later in het bijzijn van haar kinderen heel rustig overleden in haar eigen huis.

Ik vraag mezelf wel af wat een dag als deze dag uiteindelijk oplevert. Wanneer we het hebben over waardering, wordt er dan ook nagedacht over voorzieningen voor mantelzorgers? Zorgverlof of een andere vorm van compensatie. Want de zorg voor een naaste is een enorme belasting. De combinatie met werk en eigen gezin is vaak loodzwaar. Uiteindelijk pakt dit vaak verkeerd uit, met als gevolg zieke en overbelaste mantelzorgers. Wanneer de zorg zo sterk leunt op de mantelzorg moet hier over nagedacht worden. En er zijn blijkbaar nóg te weinig mantelzorgers, ik zie dagelijks zo veel mensen die vereenzamen.

De zorg wordt steeds duurder, mensen krijgen steeds minder zorgtijd toegekend. Hun familie heeft een druk bestaan, heeft of maakt geen tijd. Wij zorgverleners zijn erg belangrijk in hun leven, omdat wij echt soms het enige contact met de cliënt zijn.

Zo is de realiteit en ik ben blij dat ik deze mensen zo nu en dan (ook al is het minimaal) wat extra aandacht en zorg kan geven. Maar laten we ook aan de mantelzorgers denken. Want helaas, hoewel ik het graag wil, ik heb zelden tijd voor dat beetje extra! Dat moeten andere mensen doen. Het is namelijk zo nodig…

In alle prettige bedrijvigheid in de huiskamer staat er ineens een man in onze huiskamer met een grote tas op zijn rug. “Dat lijkt wel een gitaar”, zegt mevrouw Boot. En jawel, de man opent zijn tas en er verschijnt een mooie gitaar. Wat een verrassing. Ik schenk gauw de koffie in en wacht op wat er komen gaat. Theo (zo heet de man) begint met een mooi rustig liedje en voorzichtig zingen er al wat mensen mee. Mevrouw Vief wil eigenlijk wel meedeinen op de muziek maar durft het nog niet zo goed. Mevrouw Boot is naast de ‘man’ gaan zitten en geniet alleen al van het feit dat ze naast hem zit. Eigenlijk wil ze honderduit vertellen, maar het zingen vindt ze ook mooi.

Ik zit tussen Mevrouw van Veggel en Mevrouw Vief en begin met mijn armen te zwaaien op de maat van de muziek. Op het gezicht van Vief verschijnt een grote glimlach en ze doet vrolijk mee. We zingen allemaal uit volle borst. Ik kijk onopvallend alle mensen even aan. Ze genieten. Zelfs Mevrouw van Veggel die alleen maar met haar lippen beweegt, geniet. Mijnheer en Mevrouw Lasser zijn ondertussen hard aan het nadenken. Mevrouw heeft namelijk een lievelingslied en het zou mooi zijn als we dit kunnen zingen. Alleen komt ze er maar niet op.

Als het tegen twaalven is, besluit Theo te stoppen. Hij pakt zijn tas. Ineens zegt Mevrouw Lasser: “Ik weet het: Droomland, dat vind ik zo mooi.” Ze begint meteen te zingen en iedereen haakt aan. Dus ook de gitaar doet weer mee. Het is een mooi einde. Mevrouw Boot pakt Theo’s arm vast en vraagt: “Wanneer komde weer terug?” Theo belooft weer een keertje terug te komen want hij heeft ook erg genoten. In stilte geef ik mezelf wat gitaarlessen cadeau zo gauw ik wat meer tijd heb. Kan ik op een verloren moment ook eens de gitaar pakken en een paar liedjes zingen. Het kan ook zonder natuurlijk, maar met gitaar is het toch net wat toegankelijker.

Als ik na afloop naast Mevrouw van Veggel sta, zegt ze zachtjes: “Ik ken ze allemaal.” Ik moet even nadenken over wat ze bedoelt. Het meezingen natuurlijk. Ze glimlacht. Ik ook.

Ook bij ons op de afdeling hebben we een aantal mantelzorgers. Klinkt vreemd misschien, aangezien de mensen op de afdeling al 24 uur zorg krijgen van de verpleging. Maar ze zijn er. Acht mantelzorgers.

Zo is daar de zoon die elke dag trouw zijn moeder bezoekt. Hij drinkt een kopje thee met haar bij de tv in de gezamenlijke huiskamer en brengt haar naar bed. Dat slaat hij geen dag over.

En we zien iedere dag twee echtgenotes van bewoners, die helpen met het aanbieden van de warme maaltijd aan hun man. Ook zorgen ze voor de was, voor kleine boodschappen en komen ze gewoon om te kijken hoe het gaat. Wanneer de mannen van alle gemakken voorzien zijn, geven de dames andere bewoners zelfs hulp. Dat varieert van het aangeven van een rollator tot een glas limonade inschenken of iemand helpen met opstaan vanuit een stoel.

Het lijken kleine, onbenullige dingen. Maar wij als verzorging zijn er enorm mee geholpen. Daarnaast heb ik ook gewoon erg veel respect voor de manier waarop deze mensen zich iedere dag weer inzetten, voor de persoon waar zij zo van houden. Het gaat om mensen die zelf een huishouden runnen, die ook wel eens een baaldag hebben, die soms eigenlijk geen tijd vinden, maar het zo oplossen dat ze er toch zijn. Op een ander tijdstip, of door iemand anders te regelen die langskomt.

Dat er een dag is speciaal voor mantelzorgers, dat vind ik mooi. Zij zetten zich 365 dagen per jaar in. Dus die ene dag waarop een ander zich inzet voor hen, is ze gegund.

Jonker Frans behaalde een gemiddeld rapportcijfer van 7,8; in 2008 was dat een 7,7. Onze moederorganisatie Florence scoorde een 7,6, tegen een 7,2 in 2008. “Geen reden om je zorgen te maken”, zou je kunnen denken. Als ik dieper in de materie duik, merk ik dat we op een aantal punten duidelijk hoger hebben gescoord. Helaas zijn we op een aantal andere punten achteruitgegaan.

We boekten vooruitgang op het zorg/leefplan, de ervaren informatie, de aandacht van het management en de beleving van de door ons georganiseerde activiteiten. Onze inzet op die gebieden wordt dus beloond. Maar er zijn ook aandachtspunten… En ja, die komen op het conto van de ervaren beschikbaarheid van het personeel. Bewoners ervaren vooral dat ons personeel het ‘DRUK’ heeft en dat er weinig tijd is voor een gesprek als er iets niet goed gaat.

Oeps, is dat niet het gevolg van alle bezuinigingen en de ZZP-invoering? Cliënten hebben hier zeker een punt en daarmee ga ik ook aan de slag. Maar hoe? Hoeveel rek zit er nog bij onze mensen? Laten we hopen dat de politiek dit signaal ook heeft begrepen. We vragen het ze gewoon.

Dames en heren politici: laat hier eens een reactie achter over hoe we volgens u meer tijd kunnen maken voor onze cliënten. Ik ben zeer benieuwd.

Heeft u mijn blog van vorige week gelezen? Ik wilde al een tijdje bewust gaan lsltn, maar ondernam geen actie. Wat ik onder loslaten versta is: ‘stilstaan, tijd nemen, aandacht geven in plaats van dingen half doen of mijn aandacht versnipperen tussen veel zaken.’

Waarom?
Ik vind mijn werk als vestigingsmanager super. Het is fijn om met ouderen om te gaan, contact te hebben met hun familieleden en onze medewerkers. Maar er liggen ook andere dingen op mijn bordje: kwaliteitsstukken of procedures beschrijven, begrotingen en jaarplannen maken. Jarenlang is dit redelijk goed in balans geweest. Helaas is die de laatste tijd regelmatig zoek. Ik doe dingen dan half, neem geen tijd om ze af te ronden. Dit zit dan wel continu in mijn hoofd en dan wil ik loslaten.

Dus ik ging deze week aan het werk met een actielijstje van dingen die ik wilde gaan doen, alles keurig in balans en dus rust in mijn hoofd. Op naar een relaxte week.

Maar…
Maandagochtend vond ik een mail in mijn mailbox met de vraag nog eens goed naar mijn begroting te kijken, want er moest nog ergens 10.000 euro weggehaald worden. Een paar uur later hoorde ik dat de businesscase voor onze verbouwing twee maanden eerder klaar moest zijn en dat ik nog twee weken hiervoor had. Weg lijstje, weg rust, weg loslaten…

En toen?
Bleek dat loslaten dus heel moeilijk is. Mijn lijstje moest bijgesteld worden, ik moest dingen overdragen aan anderen en loslaten lukte me niet. Hoe ik het uiteindelijk opgelost heb? Ik heb op mijn vrije woensdag gewerkt…. Is dat loslaten?

Missie mislukt, volgende week beter!

‘Je wordt er niet blij van. Je wilt de gordijnen dichtdoen en wegkruipen onder de dekens. Even niets meer voelen’, vertelde de verkoopster. Zo kwam ons gesprek op vluchtelingen in Nederland en hoe ze proberen een bestaan op te bouwen. Vluchtelingen die vaak al een heel verhaal in hun rugzak hebben, en hier in Nederland anderen moeten overtuigen dat ze bestaan. We hadden het over het feit dat we niet op zoek gaan naar het verhaal achter deze ‘zwarte gezichtjes’.

De volgende dag las ik een  reactie op mijn vorige blog, van ‘vriendin uit Breda’. Ik wilde reageren, maar wist niet hoe. De reactie greep me erg aan. Hoe kan het toch dat we mensen vergeten, wissen uit ons systeem? Uit ons eigen systeem, uit onze eigen ziel. Uit ons hulpverleningssysteem. Niemand kan blijkbaar deze vrouw waar het om gaat helpen. Of niemand wil… of niemand voelt zich verantwoordelijk. En dus.. vergeten we gewoon.

Na deze twee gebeurtenissen, herinnerde ik me dat ik een tijdje geleden iets heb opgeschreven. Iets dat toen bij me opkwam. Ik moest even zoeken, maar ik vond het papiertje in een hoekje van mijn tas. Soms moet je dingen opschrijven zodat je ze niet vergeet:

‘Het allerergste wat je in je leven kan overkomen is vergeten worden, genegeerd worden. Alsof je onzichtbaar bent, alsof je bestaan er niet toe doet, je had net zo goed niet geboren hoeven worden.’

Dit is eenzaamheid in haar puurste vorm.

Vergeet u ook?

Op maandag om 08.30 uur en op dinsdag pas om 10.00 uur zorg geven,
noem ik niet de juiste vorm van je inleven.

De verschillen in aanvangstijd van zorg vind ik vaak veel te onregelmatig,
we zijn hierin als zorgverlener soms echt nalatig.

En ik weet dat het plannen soms erg lastig is,
maar toch gaat dit nog te vaak mis.

Kwaliteit is naar mijn mening ook regelmaat,
dat is waar het in de zorg toch zeker om gaat.

Je hoort vaak: ‘cliënten moeten blij zijn dat zij zorg krijgen’,
maar ik vind wel dat de regelmaat hierin gewaarborgd MOET blijven.

Ben je het eens hiermee,
laat het me weten… waarom ja of waarom nee?

Maar als we kijken naar de basis, dan vind ik het niet kloppen. Je wilt toch dat de bewoners hun leven op een aangename en zo normaal mogelijke manier kunnen leven? Maar even naar buiten gaan met een bewoner, dat past nauwelijks in de tijdsplanning. Dat is toch erg? Een mens moet toch leven! De buitenlucht kunnen ruiken. Voelen in wat voor seizoen we zitten. Maar dat staat te boek als ‘activiteiten’ en daar is amper tijd voor. Ik vind het geen activiteiten, maar basisvoorwaarden! Dus prop ik er regelmatig toch een ‘buitenactiviteit’ tussen. Moet ik daarna extra hard lopen om wat er aan werk blijft liggen in te halen. Of werk ik maar weer een uurtje extra. Maar ja, dan heb je wel even een glimlach op zo’n snoet gezien.

Laat ons nu de tijd krijgen om goed voor deze groep ouderen te zorgen; zij hebben niet de tijd meer om te wachten tot we in Nederland eindelijk hebben begrepen dat een mens goede zorg verdient.

Maar…..
Ik ga wel een heleboel mensen missen. Bewoners, familie en collega’s. Zo heb ik een collega, waar ik nu al zeven jaar mee samenwerk. Een soort collegavriendinnetje dus. En ik wil haar meenemen. Maar ja, dat wil zij dan weer niet.

Er is best veel gebeurd in de zeven jaar, die ik bij Frankeland werk. Ontwikkelingen, zowel binnen de organisatie, als op persoonlijk vlak. Dus ik weet best dat het allemaal goedkomt. Dat heb ik eerder gezien. Maar ik kan dat gevoel van weemoed en de lichte spanning voor het onbekende soms niet onderdrukken. Frankeland bestaat dit jaar 160 jaar. Dat zijn 160 jaren ontwikkeling, verandering en groei. Frankeland is er alleen maar beter van geworden. Onlangs is Frankeland een Parkinsonafdeling gestart en nu dus een afdeling die zich richt op Korsakov. Een grote stap voor Frankeland en ook voor mij. Ik ben benieuwd welke ontwikkelingen we nog meer samen doormaken. De tijd zal het leren.

Bij de stand werd toelichting gegeven over het doel en het belang van de campagne. En natuurlijk wat verpleegkundigen en verzorgenden zélf kunnen doen. De aanwezigen konden materialen meenemen, zoals pennen, kaarten en  A4 flyers van de campagne. Ook de kleurenprints van de blogs waren erg in trek! Opvallend was dat verschillende personen aangaven dat de campagne erg geschikt is al lesmateriaal.

Een greep uit de reacties van deelnemende organisaties:

Angelique van Laren van Stichting de Zorgboog in Bakel over de actie: Wij hebben hele leuke reacties gehad op de Rode Loper actie. Op acht locaties hebben wij de loper uitgerold voor onze medewerkers. Binnen De Zorgboog weten we al lang dat zij sterren zijn, ook de buitenwereld mocht het afgelopen dinsdag weten.

Jenneke de Roy van ActiefZorg in Tilburg: De medewerkers waren blij verrast en voelde zich als koninginnen op de rode loper!!
Ook de andere organisaties laten weten dat de actie succesvol is verlopen. Hier en daar hangt de poster zelfs nog aan de muur!

Publicaties over de rode loperactie zijn onder andere:

• lezerspagina stad Nijkerk
• nieuwsbank.nl 
• tvv online
• bijzijn.nl
• zorginstellingen.nl
• Zorgboog
 
De dag van de Thuiszorg is elke vierde dinsdag in september, een dag om medewerkers te bedanken en om de veelzijdigheid van de thuiszorg te laten zien.

De BZ-ers worden zo langzamerhand echte BN-ers en dat merken ze op straat. Thuiszorgmedewerker Edwin zegt hierover:
Ik krijg heel wat enthousiaste reacties. Het begon afgelopen zaterdag al op het voetbalveld, tijdens de wedstrijden van mijn zoontjes! Voelde mij op dat moment echt even een BN-er in plaats van BZ-er! Hoeveel mensen er wel niet naar me toe komen: cliënten, collega’s en zelfs mensen in het ziekenhuis in Den Helder complimenteren me! Als het zo doorgaat, ga ik de komende week met pet en zonnebril door het leven!!

Zou ik één seconde
Uw oren mogen lenen
Dan zou ik horen
De noden en verlangens
Dan hoorde ik de roep
Van u allen om mij heen
Dan wist ik zeker
Waar urgentie nodig is… het meest

Ik moet het doen
Met eigen ogen en oren
Met de zintuigen die ik bezit
Maar geef mij wel signalen
Voor als ik soms wat mis
En spreek mij aan als
Het niet helemaal is
Wat u allen heel graag wilt

Veel moeten. Veel willen. Dingen goed doen. Niks missen. Dan heb je een druk bestaan. Het gaat vanzelf en is best prettig. Alleen…, het gaat maar door. Je agenda vol krijgen is geen kunst, maar ‘m leeg houden kost moeite.

Daarom is Lsltn bedacht. Lsltn is een tegengeluid in een wereld van druk-druk-druk en meer-meer-meer. Lsltn is een ode aan de imperfectie. Lsltn werkt als reminder. Voor kleine momenten van reflectie en positieve gedachten. Lsltn staat voor loslaten. Zo simpel is het… 

Geïnspireerd door de website http://www.lsltn.nl/

Dit is een mooi verhaal, een goed voornemen. Volgende week lees je of mij dit ook echt lukt in de praktijk.

Ongeveer zeven jaar geleden was dit voor mij nog abacadabra, net als nu voor u misschien. Ondertussen hebben we meerdere stoomcursussen gehad om veranderende regelgevingen in de indicatiestelling in de praktijk te kunnen brengen. De laatste versie hiervan ligt op mijn bureau: 300 pagina’s dik. Om eerlijk te zijn, het is helemaal niet zo moeilijk. Maar alleen wanneer je al deze regels hebt leren kennen en kunt toepassen.

Op papier ‘klopt’ het dus. Maar… de SIP’s en rekenhulpen houden geen rekening met unieke zorgvragen van unieke zorgvragers. Iedere situatie is anders. Voor die ene cliënt heb ik per week tien uur zorg nodig, terwijl ik voor de ander aan vier uur voldoende heb. En toch gaat het dan om dezelfde handelingen.

Een cliënt met Parkinson vraagt meer tijd dan een cliënt die vanwege ouderdom hulp nodig heeft bij wassen en kleden. Iemand met COPD (chronische aandoening aan de luchtwegen) vraagt meer tijd dan een cliënt die net een pacemaker heeft gekregen. Een cliënt met een partner in huis vraagt soms meer tijd dan een cliënt zonder (al zou u dat misschien andersom verwachten).

Hoe verantwoord ik dat? En belangrijker: hoe zorg ik ervoor dat de cliënt toch de benodigde uren krijgt?

Soms is het zelfs nóg moeilijker uit te leggen. Wanneer ik me zorgen maak om iemands gezondheid bijvoorbeeld, of wanneer de sociale situatie kwetsbaar is. Wanneer een cliënt naast de zorgvraag ook een psychiatrisch beeld heeft. Dat zijn geen concrete zorgvragen waar uren voor geprotocolleerd staan.

Op al die momenten ben je advocaat van je zorgvrager. Van die ene cliënt. Omdat je goede zorg wilt leveren die recht doet.

• Alles wat ik nodig heb klaarzetten (Zalfjes, crème, handdoeken, gevulde bak water etc.)
• Plaats maken en het bed verplaatsen
• Meneer uitkleden
• Meneer wassen, hem insmeren en weer aankleden
• Scheerspullen klaarleggen
• Het begeleiden van meneer terwijl hij zichzelf scheert
• Gebitsverzorging
• Meneer uit bed halen en in de rolstoel zetten
• Het bed en de rest van de meubels weer op hun plaats zetten
• Tot slot alles weer opruimen!

Past dit binnen die 15 minuten? Nee. Valt hier tijd te winnen? Nee. Meneer is ziek en daar moet ik rekening mee houden. Het gaat nou eenmaal niet meer zo snel.

Snapt u mijn punt?

Nu draai ik gewoon mee op de afdeling. Geen probleem hoor, je moet nu eenmaal roeien met de riemen die je hebt. En daarbij, het is maar net wat je verstaat onder een activiteit. Als je kijkt naar onze groep is een klein onderdeeltje van de dagelijkse dingen al een activiteit. Het dekken van de tafel, het samen eten, dat zijn hele gewone dingen, maar voor een dementerende, zeker naarmate de aandoening vordert, ligt dat heel anders. Een spel doen of eens een keer een spreekwoordenboek erbij pakken, is al een geweldige ervaring. Ik sta ervan versteld dat dementerenden gezegdes en spreekwoorden zo goed onthouden.

Maar ik snap wel wat de familie bedoelt. Ik zou ook graag meer doen. Samen een appeltaart bakken en praten over hoe dat vroeger ging. Of in dit seizoen, een lekkere pan snert (erwtensoep) maken. Maar de tijd. De tijd doet je de das om. Ik heb me voorgenomen dat iedere keer als er een vrijwilliger is op onze afdeling – en dat is tot nu twee dagen in de week – dat ik dan iets extra’s ga doen. En met dat extra bedoel ik lekker pannenkoeken bakken in plaats van een boterham. Of poffertjes. In het weekend hoort eigenlijk een cake of een taart. Hele basale dingen die heel veel herinnering oproepen bij onze mensen.

Het is te gek voor woorden dat je amper tijd hebt om de mensen te verzorgen op een manier die aansluit bij hun wensen en beleving. Dat je moet leunen op een vrijwilliger!

Volgende keer deel 2

Maar aan de andere kant is het tijd voor iets anders, ik wil me ontwikkelen. Een andere afdeling, een nieuwe uitdaging en misschien wel de mogelijkheid om weer te leren. Ik heb er zin in. En het mee opbouwen van een afdeling, dat kan ik, dat weet ik zeker. Maandag heb ik een sollicitatiegesprek. Het is een kennismakingsgesprek met het afdelingshoofd van de Korsakovafdeling. Ik ben heel erg benieuwd en heel erg enthousiast. Vrienden en familie die weten wat mijn plannen zijn, vinden dat het echt iets voor mij is. Dat vind ik ook en hopelijk is het afdelingshoofd, waarmee ik het gesprek heb, het daar ook mee eens.

Ik houd je op de hoogte! En tips voor het gesprek zijn bovendien van harte welkom!

Dat gevoel te gaan winnen had ik wel van tevoren. De week vakantie op de Prins Willem Alexanderboot met onze PG-afdeling is zichtbaar ten goede gekomen aan de bewoners, aan de familie die meeging en aan de verzorgenden. Dat heeft zo’n verschil gemaakt. En dat blijft doorwerken, ook als we over een jaar in de nieuwbouw kleinschalig wonen gaan invoeren.

Ikzelf heb veel geleerd van deze bootreis; ik stap makkelijker naar sponsors voor bijdragen om de zorg aan onze bewoners nog beter te kunnen bieden. Ik heb onder meer bij bloemenkwekers de aankleding van het schip geregeld. En leerlingen van de hotelschool hebben een week lang het eten verzorgd.

Ook mijn medeleerlingen van ROC ASA Lelylaan feliciteerden me later die week met de prijs. “Dat dat bij jouw instelling kan” hoor ik vaak zeggen. Ik krijg volop gelegenheid om me te scholen voor verzorgende niveau 3, maar ook in de instelling kan ik met al mijn zorgvragen terecht: bij mijn afdelingshoofd, bij onze trainers-on-the-job of bij onze psycholoog met vragen over bewonersgedrag. Zo merk je dat Zonnehuis Groep Amstelland werkt aan Excellente Zorg. Kwaliteit van zorg voor onze bewoners met aandacht voor verpleegkundigen en verzorgenden. En volop mogelijkheden voor leuke activiteiten met onze bewoners. Daar ga ik ook de geldprijs van € 500 van de Zorgaward aan besteden: een gezellig feest voor onze bewoners, met muziek en liedjes uit hun jonge jaren, die ze volop kunnen meezingen. En natuurlijk met veel lekkere hapjes en drankjes. Dan geniet ik met collega’s en bewoners van mijn tijd in de zorg.

* De V&VN Zorgaward wordt ieder jaar uitgereikt aan één van de drie finalisten (allen verzorgenden) met goede voorbeelden van vernieuwing in de zorg. Lees meer

verzorgende

Marco de Groot is verzorgende op afdeling A van Het Zonnehuis Amstelveen, onderdeel van de Zonnehuis Groep Amstelland.

Met één oog tuur ik naar de wekker. Half zeven, tijd om op te staan. Het begin van een lange dag.
“Schat, zorg jij voor het eten?”, roep ik tegen mijn man Radjin. “Ik heb vanavond cliëntenraadvergadering en kan niet mee naar de sportschool.”
“Wordt het chinees of shoarma”, vraagt hij.
Het wordt roti van Abdoel.

Ik vul intussen de broodtrommel van Radjin (ja, als rechtgeaarde huisvrouw doe ik dat iedere morgen, al ruim dertig jaar). Gehaast peuzelen we samen een boterham met kaas op aan de keukentafel. Ik blader snel door de krant. Precies om half acht stap ik in de auto en vijf minuten later ben ik op het werk. De nachtdienst gaat naar huis.

Met koffie in de hand log ik in. Tegelijkertijd neem ik de postmap door die mijn secretaresse Mileen voor me heeft klaargelegd. De vergaderstukken liggen er ook. Voor ik het doorheb, is het lunchtijd, getuige de exotische geuren in de gang. Natuurlijk word ik gevraagd te proeven. Kousenband met kip. Lekker, maar het maakt je erg dik. Twee keer warm eten per dag kan nooit goed zijn. Toch kan ik de verleiding niet weerstaan.

Al vergaderend, kom ik de middag door. Het brandalarm gaat af. Snel naar de receptie. Gelukkig: er is niets aan de hand. De Technische Dienst heeft staan boren en er is een stofwolk ontstaan. De bedrijfshulpverleners zijn meteen paraat, het ontruimingsplan werkt prima. En onze bewoners hebben niets in de gaten.

Ook de cliëntenraadvergadering verloopt soepel. We bespreken onze bouwplannen, evenals de uitkomsten van het onderzoek ‘Normen Verantwoorde zorg’. Ik tuur met één oog naar mijn horloge. Het is half tien ‘s avonds. Tijd om naar huis te gaan.

Wat zie ik gebeuren?
Wat ik in mijn wooncentrum zie is een afspiegeling van vele zorgorganisaties, dat weet ik. Er wordt heel hard gewerkt; in de directe zorg aan cliënten, bij de ondersteunende diensten en zelfs door de managers. We maken elkaar allemaal gek door steeds méér te willen, steeds méér te moeten door wet- en regelgeving. Het digitale tijdperk haalt ons in. Bellen doen we steeds minder, we mailen en sms-en en vergeten iets wat veel belangrijker is…

Echt met elkaar in gesprek gaan
Het is toch niet normaal dat echte gesprekken nog maar zelden plaatsvinden! Oh, er zijn gesprekken genoeg over het behalen van de resultaatgerichte afspraken op financieel gebied, sterren die je behaalt op Kiesbeter.nl, bedbezetting- en ziekteverzuimcijfers.

Maar de ziel moet weer terug! Met elkaar in gesprek gaan over je passie in je werk, hoe je je talenten nog verder kunt ontwikkelen, praten over wat je kunt doen als een bewoner niet uit bed wil, zich niet wil wassen of niet wil eten. Reflecteren op houding, gedrag en uitstraling en hier iets mee doen; pas dan wordt de kwaliteit van de zorg beter. Sprankelende medewerkers die weten waarom ze wat doen. Die trots zijn en plezier hebben in hun werk!

Tijd maken voor echte gesprekken
Ik ga het doen! Ik ga maandelijks lunchbijeenkomsten organiseren voor kleine groepen medewerkers, vrijwilligers, bewoners en familieleden. Samen maken we tijd voor echte gesprekken, zien we elkaar echt en weten we wat er in de ander omgaat.

En die tijd neem IK ervoor……om de ziel in de zorg terug te krijgen!

Een ‘populair’ woord dat steeds meer speelt in de zorg is advocacy. Binnen het verpleegkundig beroep wordt hier steeds meer aandacht voor gevraagd en zien we het zelfs als een competentie die wij als gezondheidswerkers moeten bezitten.

Een defenitie van ‘advocacy’ binnen de gezondheidszorg is: (uit Promoting Health, advocacy guide for health professionals, Switzerland, 2008)

Blending science, ethics and politics, advocacy is self-initiated, evidence-based, strategic action that health professionals can take to help transform systems and improve the environments and policies which shape their patients’ behaviours and choices, and ultimately their health.

Advocaat zijn van je cliënt gaat verder dan ‘zo goed mogelijk zorgen’. Het beïnvloeden en uiteindelijk veranderen van systemen, beleid en overheidsregels horen hier bij. Wij weten als geen ander wat het beste is voor onze zorgvrager. Maar niet altijd is dit gebaseerd op onderzoek of zijn we niet mondig genoeg. Wij, gezondheidswerkers, hebben moeite om de preekstoel op te gaan en onze zaak te bepleiten. We zijn daarin vaak bescheiden. Maar er is werk aan de winkel. Onze zorgvragers hebben onze stem nodig. Geef ons ‘de tijd’ terug!

Maar wat dacht u van het voorstellen, interesse tonen, vertrouwen winnen en geruststellen, want het is allemaal nieuw voor meneer. En het beantwoorden van de vele vragen die hij heeft? Het maken van afspraken over de manier van werken en het doornemen waar de spullen staan die ik nodig heb? En niet onbelangrijk, het luisteren naar mevrouw, want ook voor haar is het allemaal spannend en nieuw.

Dat hoort er toch gewoon bij? Om een vertrouwelijke band te scheppen is dit in eerste instantie toch belangrijker dan de lichamelijke verzorging? Dit kostte me wél een half uur. De volledige verzorging van meneer moest toen nog beginnen. En dat kan niet in 15 minuten. Dus dat betekent dat ik uitloop. En dat heeft consequenties. Maar daarover een volgende keer meer.

Ik vind dat voor een eerste kennismaking meer tijd beschikbaar moet zijn dan alleen de tijd die staat voor de zorg! Wat vindt u?

Gisteravond was een collega ziek, met als gevolg dat ik er voor een groep bewoners alleen voor stond. Ik was in mijn eentje verantwoordelijk voor het eten, medicatie, rust, activiteit en het naar bed brengen van de bewoners. Ik dacht: “help!” De chaoot in mij is maar gewoon begonnen, maar ik merkte dat die langzaam aan het verliezen is.

Hoe?
Ik heb de tijd gewoon heel anders ingedeeld. De medicatie en de maaltijd vielen aardig te combineren, zonder dat de bewoners daar onrust bij ervoeren. Tijdens het nagerecht ben ik begonnen en na de medicatie is men in de huiskamer gaan zitten. De koffie is geschonken door een collega, die meehielp terwijl ik de laatste medicatie gaf. Langzaamaan ben ik begonnen met het naar bed brengen van de mensen die er om vroegen en de mensen die al de hele dag in dezelfde houding in hun rolstoel zaten. Voor ik het wist lag iedereen rustig te slapen en had ik de afwas gedaan.

Ik kan me een avonddienst herinneren, niet al te lang geleden, waar de chaoot in mij nog flink aanwezig was. Mensen wilden niet naar bed en ik wilde hen niet tegen hun zin in naar bed brengen. Ik kwam vervolgens tijd te kort en de onrust in mij sloeg om in onrust bij de bewoners. In één keer wilde iedereen naar bed en kwam ik weer tijd te kort.

Gisteren hebben mijn collega’s aan de andere kant van de afdeling samen gezorgd voor een groep bewoners in dezelfde tijd die ik had. We waren ongeveer tegelijk klaar met de werkzaamheden. We hadden zelfs nog tijd over.

Door de tijd te nemen, hou je soms tijd over.

16.45 uur – De eerste familieleden druppelen binnen. Mevrouw Lassen vraagt wat er toch te doen is? Ik leg haar uit dat we samen gaan eten. We houden een High Tea in de serre. “Nou”, zegt mevrouw Boot, “dat klinkt wel Engels. Hoe gaan we daar naar toe dan?”
Ik: “Ik denk met de boot, want Engeland ligt aan de overkant van de zee.”
De dochter van mevrouw Boot: “Maar ik ga met de trein want de boot duurt me te lang.” Mevrouw Boot kijkt haar dochter aan en zegt: “Ja ja, en jij denkt zeker dat die trein over de zee gaat!” Scherp hoor.

Dan komt mijn collega ons halen. Ze ziet er uit als een echte Engelse serveerster. Onze mensen genieten als ze richting serre vertrekken. Daar staan zitjes van vier personen en in het midden een grote tafel met allemaal lekkers. Chocolade, muffins, brownies, sandwiches met zalm of gerookte kip, kleine worstenbroodjes, vers fruit, slagroom, noem het maar op.

Mevrouw Boot gaat veilig achteraan zitten. Gezellig met haar dochter. Mevrouw van de Zorg is aan het redderen. Ze kent eigenlijk niemand van haar feestje. Ik leg uit dat het niet alleen haar feestje is, maar het feestje van iedereen. Heel even houdt ze dit vast, maar na een paar minuten komt ze toch weer vragen waar iedereen is en wie ze allemaal vergeten is. Ze heeft niets geregeld en niets gekookt, terwijl ze altijd kookt voor al haar kennissen en familie. Ze snapt er niets van. Ook Mevrouw van Veggel is in de war. Er is niemand van haar familie. Een van de vrijwilligers gaat samen met haar aan de tafel zitten en probeert haar op haar gemak te stellen. Na tien minuten arriveert haar zoon en is mevrouw helemaal in haar nopjes.

Een jaar. De tijd gaat snel. Wat hebben we toch al veel meegemaakt. Bij een viering als dit komt er een hoop naar boven, het maakt duidelijk hoe het gaat met onze bewoners. Dat is soms pijnlijk en soms goed. Toch is dit een moment in tijd om te koesteren, om even bij stil te staan.

Tijden veranderen
Bewaar de gedachte.
Neem de tijd
Voor jou en de jouwen.

Elk uurtje is een zegen
Leer, luister en verenig.
Neem de tijd voor elkaar
Maak je belofte waar.

Mijn Tijd voor de Zorg
Kan ook de jouwe zijn.

Wouter
“Mijn kleindochter heeft een vriendje van 15 jaar, die ze een paar weken geleden heeft leren kennen. Een vlotte jongen met een bos krullen en één oorbel. Ik vind het leuk voor haar maar dacht, och meisje, je bent nog zo jong. Wouter woont in Rotterdam en hij wil coureur worden. Ik vroeg hoe lang Wouter in Houten bleef en kreeg als antwoord: “De hele week nog want het is herfstvakantie’’.

Toen ik vroeg waar hij dan logeerde zei hij: “Hier natuurlijk, verder ken ik niemand in Houten”. “Och, dan slaap je zeker op die koude zolder”, zei ik? “Nee hoor”, vertelde hij onbevangen, “ik slaap bij Sanne, zij heeft toch een tweepersoonsbed?””

Mevrouw keek me hulpeloos aan en dronk haar thee op. Ik vroeg of ze erg geschrokken was en ze antwoordde: “Natuurlijk, 15 jaar en dan al een vriendje waar je mee slaapt! En mijn dochter vindt het heel normaal. Zij zei: “Och mam, zo gaat dat nu eenmaal tegenwoordig, ze slikt de pil hoor, dus dat is goed geregeld.””

Andere tijden
Mevrouw was er echt helemaal ondersteboven van. “In wat voor wereld leven we toch?” vroeg ze aan me. Was dan vroeger toch echt alles beter??

kaart 1

kaart 2

Ik heb ook een cliënt, waar al geruime tijd een stuk muur behangen moet worden. Mevrouw heeft geen kinderen, maar wel kennissen die dit zouden kunnen oppakken. Maar het duurt veel te lang, waardoor ze nog steeds tegen een lelijke kale muur aankijkt. Ik attendeer haar op een klusservice, maar mevrouw wacht af. Er gebeurt niks en ik vind dit wel triest om te zien.

Naasten hebben geen tijd meer. Dat levert trieste situaties op. Maar ik begrijp het wel. Van zowel cliënt als de andere betrokkenen. Ieder heeft zijn of haar eigen leven. Ouderen begrijpen niet altijd hoe ‘ons’ leven eruitziet.

“Vroeger waren we er nog voor elkaar.”

“Tegenwoordig mag je van geluk spreken wanneer je eens iemand ziet!”

“Mijn kinderen hebben het veel te druk met zichzelf en andere dingen.”

Herkenbaar?

Ik loop haar tegemoet want oh jee, wat is dit spannend. Voor haar omdat ze geen houvast heeft; ze kent het huis en de mensen niet. En voor haar man ook, want op dit plekje gaat zijn vrouw wonen. Hoe zou het voor hem voelen? Vertrouwt hij erop dat we goed zijn voor haar? Zou hij twijfelen of het de goede beslissing is? Of hij zijn vrouw niet beter weer mee naar huis zal nemen?

Mevrouw van Zutven kijkt op, naast haar is een stoel vrij. Ze vindt het leuk als de nieuwe huisgenoot naast haar komt zitten. Mevrouw Boot zit op haar stoel en met de armen over elkaar. Zij vind het ook erg spannend ‘want ja, een nieuwe bewoner en hoe moet dat nu’? Ik weet niet wat er echt in ze omgaat. Maar je voelt het zinderen.

We gaan aan de tafel zitten met koffie en koek. Mevrouw Vief – zo heet ze – kijkt rond, ze is erg emotioneel. Ineens ziet ze Mevrouw Hecht zitten. Een vonk van herkenning: ‘dat is mijn buurvrouw geweest vroeger’. Ze lacht over heel haar gezicht. Mevrouw Vief vertelt over waar ze woonde en ik herken de plek. “Volgens mij heb ik met uw kleindochter op school gezeten”, zeg ik. Nader onderzoek wijst uit dat het een nichtje was. Ze vertelt verder. Over haar huis en haar kippen. Je kunt er eieren kopen. Terwijl Mevrouw van de Zorg belangstellend luistert, staat Mevrouw Boot op en loopt weg, het wordt haar te veel. Mevrouw van Zutven vraagt aan Mevrouw Vief of ze voortaan naast haar wil blijven zitten want ze vindt haar een fijne vriendin.

Dan is het tijd voor het afscheid van haar man. Samen lopen we mee tot aan de voordeur. Ze vindt het moeilijk, huilt. Ik sla een arm om haar heen. Al troostend breng ik haar terug naar de afdeling.

Later dekken we samen de tafel. We zetten oud-Hollandse muziek op van Wim Sonneveld en ‘de motten van Dorus’ en al dansend brengen we borden en bestek in stelling. Ze houdt van dansen en muziek waar je zo lekker op kunt inhaken. “Nou, dat komt helemaal goed, we doen hier eigenlijk allemaal niets liever”, zeg ik. De start is goed. Ze zal zich zeker nog verdrietig voelen, maar we zijn er met zijn allen om er voor te zorgen dat ze een thuis heeft en zich veilig voelt.

Ons restaurant is vandaag – zondag 10 oktober – niet alleen gevuld met bewoners, maar ook met een groot aantal kinderen. Het is een vrolijke boel. Het is de voorronde van het Florence Concours, een jaarlijks terugkerend evenement in alle huizen van onze regio. Jong Haags talent krijgt een podium aangeboden en wordt aangespoord zichzelf muzikaal verder te ontwikkelen. Onze bewoners maken deel uit van de jury en bepalen mee wie er door mag naar de halve finale. Over een paar weken komt dan de winnaar uit de bus.

Ontmoeting tussen jong en oud doet beide partijen goed. Dat zie je. Dat voel je. Het is bovendien geweldig dat we als zorgcentrum de kunst en cultuur in de regio een hart onder de riem mogen steken. Op die manier blijven onze mensen deel uitmaken van de samenleving en halen wij een stuk buiten naar binnen. Momenten om te koesteren.

Wie is Edith?
Ik ben nieuwsgierig naar de vrouw die zo’n belangrijke taak op haar bordje krijgt en ik beland op het internet…

Edith Schippers, geboren in Utrecht op 25 augustus 1964, getrouwd met Sander. De betekenis van de naam Edith is: Strijdster voor het erfgoed. Dat komt mooi uit, ik denk dat ze voor een grote strijd komt te staan in haar nieuwe functie. Er zullen veel veranderingen plaatsvinden de komende jaren. Veel bezuinigen aan de ene kant en door de gedoogsteun van Geert Wilders allerlei beloften voor de ouderenzorg aan de andere kant.

Al neuzend vond ik een notitie van haar uit 2008, genaamd: ‘Dichtbij betere zorg’; een nieuwe visie op de gezondheidszorg. Hierin stelt ze de volgende vraag die ze ook beantwoordt: “Wat voor gezondheidszorg treffen we aan in Nederland, als we over pakweg 10 jaar uit een vliegtuig stappen?” Interessant om te lezen… Maar Edith, er zijn inmiddels al drie jaar voorbij, aan de slag dus!!

Ervaring?
Edith heeft ervaringen opgedaan in de zorg op het gebied van de cure; vooral gericht op genezing. Ik vermoed dat haar ervaring in de care, gericht op verpleging en verzorging, wel opgepoetst kan worden en daar kan de campagne ‘mijn tijd voor de zorg’ goed bij helpen!

Maak kennis met ons…
Edith, ik nodig je van harte uit om eens met ons, de BZ’ers te praten en bij ons langs te komen. Wij bieden je een reëel beeld van de praktijk van alledag, en die is anders dan de misstanden die de media vaak oprakelen.

Wij mensen van de praktijk hebben, denk ik, goede ideeën. Zo zijn er bijvoorbeeld extra handen nodig, maar klakkeloos 12.000 extra verzorgenden is niet wat de zorg nodig heeft. We gaan graag met je in gesprek!

Wat u en ik ook mogen vinden van dit congres en de uitkomst ervan… ik word altijd warm van zoveel passie. En niet alleen daar in Arnhem was het er. 1,4 miljoen mensen hebben gekeken, omdat ze zich op de een of andere manier betrokken voelden. Voor of tegen. Het maakte mij voor even niet uit wat de uitkomst zou zijn.

Als we die passie en die betrokkenheid allemaal zouden vertalen naar het leven van elke dag… Wat zou de wereld en onze samenleving er dan een stuk mooier uitzien. Dat we naar elkaar omzien, omdat we ‘elkaar zien’. Niet omdat we overal hetzelfde over denken, maar omdat we ‘samenleven’.

Cliënten vonden het heel erg leuk om te lezen, temeer omdat men voor die tijd niet was ingelicht. Het was dus een verassing. “Je staat in de Libelle!! Is die mevrouw naast je jouw vrouw?” “Nee mevrouw, als u het stukje ernaast leest, begrijpt u het.” Ook collega’s reageerden enthousiast. Maar, als je bij het tankstation, op het voetbalveld tijdens een wedstrijd van mijn zoontje, in het winkelcentrum, op de school van mijn kinderen en in het ziekenhuis (waar mijn moeder verbleef) wordt aangesproken op het feit dat je in de Libelle staat, begin je jezelf ineens te realiseren dat het een zeer goed gelezen blad is. Ik vond het erg leuk om die reacties van mensen te horen, maar ben tegelijkertijd blij dat we nu twee weken verder zijn en de rust weer een beetje is wedergekeerd. Kan me nu een beetje voorstellen hoe men zich voelt als hij of zij bekend is en herkend wordt.

Het grappige is dat veel mensen die ik niet kende, mij aanspraken en er dan een leuke discussie op gang kwam. Mensen die je wel kent van gezicht, maar verder niet, weten nu in wat voor vak ik zit. Sommigen hadden dit nooit gedacht! Grappig allemaal. Ik weet zeker dat bij een groot deel van al deze Libelle-lezers de nieuwsgierigheid is geboren en zij de verhalen van mij en mijn collega’s zullen gaan volgen.

Ik hoop dat dit een positieve bijdrage aan het doel van de campagne oplevert. Reacties naar aanleiding van mijn realistische bijdrage!

KOSTBARE SECONDE

Ik zag
jouw handen open liggen
wijd uiteen gespreid
als een hulpeloos gebaar
Je ogen glansden
stil omhoog
Je volgde een wolk
die langzaam bewoog
Zijn schaduw
deed het licht wijken
Zonnebloemen
zover we konden kijken
Bontgekleurde grote vlinders
dansten om ons heen
Je lachte even
Kostbare seconden
regen zich
als pareltjes aaneen

Nóg liggen je handen open
Nóg omfloerste ogen
in je gezicht
Ik grijp je handen
en vouw ze samen
met de mijne dicht

mooi, toch?

En dat dat niet altijd lukt, werd vandaag weer pijnlijk duidelijk. Antonie Kamerling is overleden. Ik werd wakker met dat nieuws. Kippenvel. Het schijnt zo te zijn dat Antonie al geruime tijd depressief was. Wat lijkt me dat vreselijk. Dat je zo depressief bent en geen andere uitweg ziet dan het leven te laten voor wat het is en daarmee onder anderen je vrouw en kinderen achter te laten. Hij schreef voor deze site een ontzettend leuk stuk. Althans, ik vond het een leuk stuk. Daar wil ik vandaag liever even bij stilstaan.

Het regeerakkoord kleedt chronisch zieken en AWBZ-zorg uit. Cliënten krijgen geen vergoeding meer voor rollators (daarover heb ik al eerder mijn ongenoegen uitgesproken) en voor de eerste vijf fysiotherapeutische behandelingen, de zorgtoeslag daalt, de zorgpremie stijgt, dagbesteding en begeleiding worden overgeheveld naar de Wmo. Ook de eigen bijdrage voor langdurige zorg gaat omhoog. Een sigaar uit eigen doos dus, dat miljard extra voor de zorg. Wat heb je aan meer personeel – als dat al beschikbaar zou zijn – als er geen cliënten meer zijn? Als mensen hun broodnodige zorg niet meer kunnen bekostigen?

‘Zelfmanagement en eigen verantwoordelijkheid’ is het credo van de overheid. Het gevolg is dat de lat tot professionele zorg nóg hoger komt te liggen en dat kwetsbare ouderen nóg meer aan hun lot worden overgelaten. Met alle gevolgen van dien. Dat is een aanfluiting voor onze fatsoenlijke zorgstaat. Zo garanderen we geen toegankelijkheid van zorg.

Tegen electoraal Nederland kan ik alleen maar zeggen: “Doe ons dit alstublieft niet aan!”.

Waar heb jij, als medewerker in de zorg, behoefte aan als je aan je leidinggevende denkt? Heb je behoefte aan regels of vrijheid, sturing of coaching?
Waardoor raak jij geïnspireerd? Wat zou jouw leidinggevende kunnen doen zodat je nog meer geïnspireerd in je werk raakt?

Voorbeelden genoeg, maar ik zou graag van jou willen weten wat jij nodig hebt van je leidinggevende… droom eens over jouw beeld van een inspirerend leidinggevende en laat je mij dit dan weten?

Deze week hebben we op 9 oktober de dag van de palliatieve zorg. Twee weken geleden hadden we de dag van de thuiszorg, een paar maanden geleden de dag van de verpleging. Waarom heeft de zorg zoveel speciale dagen? We doen gewoon simpelweg ons werk… elke dag. Voor mij is het elke dag ‘dag van de thuiszorg’ en ‘dag van de verpleging’ en ook ‘dag van de palliatieve zorg’. Er hebben elke dag mensen thuis intensieve zorg nodig, verpleegkundigen zijn 24 uur per dag overal ter wereld aan het werk en elke dag sterven er mensen.

Wat het wel speciaal maakt, is dat deze week overal ter wereld speciale bijeenkomsten en congressen worden gehouden om nieuwe kennis en inzichten rondom palliatieve zorg onder de aandacht te brengen. Zo bezoek ik komende dinsdag een bijeenkomst van het netwerk palliatieve zorg in Groningen en omgeving, waarin we als partners in de zorg elkaar opzoeken en kunnen bijpraten. Hoe kunnen we de zorg voor de palliatieve zorgvrager verbeteren? Palliatieve zorg is zoveel meer dan alleen maar zorgen dat iemand geen pijn heeft bij het sterven. Het is ook een bijstaan in psychische nood, spirituele vragen, relationele problemen en praktische zaken. Hierbij hebben we elkaar nodig.

Het thema van de World Hospice and Palliative Care Day dit jaar is ‘sharing the care’. Meer informatie kunt u vinden op www.dagvandepalliatievezorg.nl

Mevrouw van de Zorg kijkt verschrikt en voelt zich meteen schuldig, maar weet op het zelfde ogenblik niet meer waar het om gaat. Ze kijkt me hulpeloos aan. Ik knipoog en vraag of ze zin heeft om mee naar de markt te gaan. Nou dat heeft ze. Als ik met haar meeloop om haar jas te pakken, ga ik nog even langs Mevrouw Boot. Ik klop aan. Haar vogeltje fluit vief. “Goedemorgen Pietje, en natuurlijk het vrouwtje van Pietje!” Mevrouw Boot glimlacht. Ik vraag of ze na de koffie zin heeft om een rondje te lopen buiten, gewoon lekker de benen strekken. Ze kijkt naar buiten en zegt “Nee, da zoek ik nie.”

Dus ik vertrek met Mevrouw van de Zorg naar de markt. Onderweg merk ik dat het zien en gezien worden erg belangrijk voor haar is. Ze groet iedereen en wie niks terug zegt, krijgt commentaar. Gelukkig horen ze het niet.

Bij de fruitkraam aangekomen zegt de marktkoopman: “Zo: moeder en dochter?” We lachen allebei en Mevrouw van de Zorg zegt meteen: “Ja, skon dochter hè? En kijkt met pretogen naar me. “Ze lijkt op u”, zegt de marktman.
“Nou ja”, zegt mevrouw, “kijk eens goed dan?”
We hebben schik. Ik bestel bananen, sinaasappels, kiwi en druiven zonder pit. Mevrouw kijkt me aan en vraagt hoe we dit allemaal naar huis gaan brengen. “Dat stoppen in de limousine die u bij u heeft!” Terwijl ik afreken en me omdraai om terug te lopen is mevrouw ineens weg. Ik zie haar iets verderop met haar rollator op het terras staan praten. Ik loop naar haar toe maar ze heeft geen oog voor me. Haar gesprekspartners zijn enkele gastdames die haar van het huis kennen. Na wat gezellig gebabbel gaan we naar huis. Mevrouw is moe en heeft geen oog meer voor de voorbijgangers.

Als we thuis de jas ophangen zegt ze tevreden dat een lekkere frisse neus heeft en veel bekende mensen heeft ontmoet. Aan tafel vallen haar ogen dicht. Haar koffie wordt koud. Waarschijnlijk beleeft ze het avontuur nog een keer.

Volgens het CBS draagt 1 op de 10 Nederlanders de zorg voor hulpbehoevende familieleden. Per week zijn ongeveer 400.000 Noord-Hollanders gemiddeld drie tot twintig uur per week kwijt aan extra begeleiding voor familie, vrienden of buren. Sinds 2002 is het percentage mantelzorgers met 40 procent gestegen. Een belangrijke veroorzaker is de AWBZ! Hierin is vorig jaar al 1 miljard bezuinigd. Dit betekent minder zorg en minder ondersteunende begeleiding. Een andere reden is de toename van het aantal dementerenden. Hierin zien we een enorme toename van jong en oud. 1 op de 8 mensen heeft hier al mee te maken!

Ik maak me hier oprecht ongerust over. Wanneer we deze cijfers zien, in de wetenschap dat er nog meer gesneden moet gaan worden in de zorg, hebben we in de nabije toekomst al te maken met veel meer overbelaste en zieke mantelzorgers. Voor werkgevers betekent dit veel meer ziekte en verzuim. Voor de zorg betekent dit enorme kosten. Uiteindelijk zal het ons land veel meer gaan kosten dan men met de bezuinigingen voor ogen heeft! De juiste voorwaarden creëren zal dit negatieve toekomstperspectief voor de zorg een totaal ander beeld geven. Nu maar hopen dat er iets mee gedaan wordt!

Ik dacht natuurlijk ook aan de ouderen die recht hebben op steunkousen, maar slechts 1 paar, want anders is het te duur. En natuurlijk zijn aangepaste schoenen nodig. Maar dan alleen wanneer er een zeer ernstige afwijking aan de voeten is. En dat bepaalt niet de bewoner (“Au, zuster, au, au… niet zo hard”, bij de lichtste aanraking), maar dat bepalen ‘de regels’. En ik ben heus geen anarchist en regels moeten er zijn, maar wat mij stoort is dat alles zo onpersoonlijk voelt. Ik kon die 25 euro niet missen. Maar de mensen die in mijn portemonnee kunnen kijken, tot op zekere hoogte, vinden van wel. Want ik heb te veel zorgtoeslag gekregen en mag dat ook terugbetalen.

Dat vind ik irritant. Net als dat ik het irritant vind dat ik op mijn werk soms plof van frustratie, omdat we tegen regels aanlopen die niet moeten mogen. Aangepast bestek, rollators, rolstoelen, etc. Allemaal hulpmiddelen die er wel zijn, maar waar niet iedereen gebruik van kan maken. Of wel, maar dan uit eigen zak. Of deels uit eigen zak. Ik heb geen oplossing hoor, dat niet. Maar vind het zo frustrerend af en toe.

Traditioneel starten en eindigen we de zomerperiode met een lunchbijeenkomst voor het personeel en de vrijwilligers. Als locatiemanager houd ik tijdens beide gelegenheden een soort tjakka-praatje. Ook nu bedank ik alle medewerkers voor hun enorme inzet. Collega’s die zich op wat voor manier dan ook extra hebben onderscheiden, bedank ik met een cadeaubon. Dat waarderen ze enorm.

De sfeer is goed en het is een leuk spektakel, zo’n personeelsbijeenkomst. De lunch is lekker; iedereen geniet van het samenzijn. Mensen wisselen vakantie-ervaringen uit, maar ze praten ook over allerlei actuele ontwikkelingen binnen Florence. Op dit moment liggen collega’s van een andere locatie zwaar onder vuur. Een aantal personeelsleden van een psychogeriatrische afdeling is een halfjaar geleden ontslagen vanwege haar onprofessionele beroepshouding. Dat tolereert Florence niet. En terecht, natuurlijk.

Bravo aan de klokkenluiders. Als manager heb je namelijk niet altijd in de gaten wat er zich afspeelt op de werkvloer. Je ziet niet altijd dat het gedrag van professionals, zeker in tijden van grote werkdruk, makkelijk kan afglijden. Hoe dan ook: het is niet goed te praten. Nooit. Daarom is het óók goed als nieuwkomers vragen stellen en feedback geven. Ik begrijp dat dat vooral voor leerlingen erg moeilijk is, maar het is zeer belangrijk. We hebben elkaar tenslotte hard nodig in de samenwerking. Laten we elkaar dus bij de les houden a.u.b.!

Heb je meegedaan?
Was jij één van de 52.000 verpleegkundigen en verzorgenden in verpleeg-, verzorgingshuizen of thuiszorg die de medewerkermonitor invulde? Ik wel, ik herinner me een lange lijst vragen die ik allemaal doorliep. Toch vond ik het aantal medewerkers, van onze organisatie, die de lijsten invulde best aan de lage kant, eerlijk gezegd. Lag dit aan het feit dat de vragenlijstlijst op internet ingevuld moest worden, of was je toch bang dat de uitslag niet anoniem was of had je er gewoon geen zin in?

Op 1 oktober presenteert ActiZ de volledige uitkomsten van de benchmark op haar congres in een besloten bijeenkomst met bestuurders. De benchmark brengt de volgende onderdelen in kaart: de medewerkertevredenheid, de cliëntenervaringen zorg en de financiële bedrijfsvoering. Zorgorganisaties van ActiZ gebruiken de uitkomsten om hun bedrijfsvoering op alle aspecten te monitoren. Op de website van ActiZ kun je er iets meer over lezen.

Herken je de uitslag?
De medewerkers waarderen hun werk met een 7.2. Wat wel een punt van kritiek blijft, is de communicatie tussen medewerkers, het middenkader en de top. Daar moet dus nog een flinke slag in gemaakt worden.

Best een hoog cijfer moet ik eerlijk zeggen, als ik de berichtgeving lees over de leegloop van het verzorgend personeel. Toen ik op internet keek, las ik op  ‘Bijzijn’ echter vier zeer negatieve berichten op het rapportcijfer.

Toch even schrikken als ik dat lees… gelukkig hoor ik in de praktijk ook veel mensen die, ondanks de soms moeilijke momenten, nog wel genieten van hun werk. Die mensen nemen hun eigen verantwoordelijkheid als zij dingen graag anders zouden zien en ruimen daar tijd voor in en praten met hun leidinggevende en collega’s.

Wat vind jij van het rapportcijfer, te hoog of te laag?

Raad van Bestuur

Roger Ruijters is lid van de Raad van Bestuur van de MeanderGroep met een breed pakket van intra- en extramurale zorg in Zuid-Limburg.

Door de mand?
In augustus was het zover: ik kreeg mijn eerst zelfstandige middagroute. Die hele dag had ik een gevoel dat het beste te vergelijken was met de eerste keer zelf achter het stuur zitten, als je net je rijbewijs hebt gehaald. Dag 1 alleen op pad voelde wat onwennig en onzeker: zou ik niet door de mand vallen? Zouden de klanten wéér een nieuw gezicht wel accepteren? Ga ik geen domme fouten maken? Kan ik me aan de tijd houden? Ik voelde me precies als 28 jaar geleden, toen ik als pas afgestudeerde HBO-V-er aan de slag ging.

De wijk in
Tot half vier uur zat mijn hoofd nog vol met zorginkoop, efficiencyplannen, inspecties en strategische ontwikkelingen. Daarna ging de knop om. Daar ga je dan als bestuurder van één van de grootste organisaties in Limburg in je Meandershirt door de straatjes van Meezenbroek. “Goedemiddag, ik ben Roger Ruijters van MeanderThuiszorg en kom u helpen met de medicatie.” Zonder problemen ging de deur open en ontmoette ik overal lieve en gastvrije mensen. De eerste dag waren de gesprekjes met de mensen vrij kort, maar de tweede dag was het ijs gebroken en werden de contacten steeds leuker, opener en ook langer. Het grote contrast tussen het eerste en het tweede deel van mijn werkdag vond ik nog het moeilijkste: mijn werkdag zit meer dan vol en toch moet om half vier de computer uit en ik de wijk in. Het was een van de leukste ervaringen van mijn jaren als bestuurder en ik ga dit zeker vaker doen.

Colbertje uit
Zorgverleners zeggen vaak terecht dat directeuren en bestuurders te ver van de praktijk afstaan en daardoor besluiten nemen die in de praktijk niet werken of niet gedragen worden. Ook moeten veel directeuren en bestuurders toegeven dat ze nauwelijks met klanten en uitvoerenden in contact komen. Ik zie het als mijn belangrijkste taak ervoor te zorgen dat medewerkers hun werk op een gezonde, plezierige en inspirerende wijze kunnen doen. Daarvoor moet je wel weten wat dat werk inhoudt en wat je mensen ervan vinden. Praten helpt, maar zelf ervaren en met beide benen in de praktijk staan is minstens zo leerzaam. Ik raad elke bestuurder, directeur en manager aan om ook enkele keren per jaar het colbertje te verruilen voor het witte shirt en terug naar de werkvloer te gaan.

Er zit een aanvraag van meneer in de map ‘zorgaanvragen’, in de computer. Ingediend door het ziekenhuis. Volgens het ziekenhuis heeft meneer een indicatie (het aantal uren toegewezen door het zorgkantoor). We bellen de afdeling van het ziekenhuis, want de aanvraag is wat ‘summier’. Het blijkt dat meneer nog erg zwak is en het is niet zeker of de mantelzorger de zorg verder goed aankan. Dat betekent in ieder geval direct een huisbezoek morgenmiddag. En die indicatie? Die hebben we niet…

Wij mogen geen zorg leveren zonder een indicatie. Dus waar is die? Na anderhalf uur en een x-aantal telefoontjes komen we erachter dat meneer op de wachtlijst staat voor een verzorgingstehuis. Meneer heeft dus een ZZP en vanuit die ZZP moeten uren aan Thuiszorg Groningen worden toegekend, omdat we ter overbrugging zorg gaan leveren. Maar de ZZP is niet toereikend, want meneer is meer zorgafhankelijk geworden. Wat een ingewikkeld verhaal weer.

Meneer kan de trap niet op. Dus moet hij beneden slapen. Ook moet zijn wond verzorgd worden, dat vraagt om een hoog-laag bed in de woonkamer. Vandaag bestellen, morgen in huis. ‘Bedhekken, papegaai en bedtafeltje. Doe ook maar een postoel erbij, want ik weet niet zeker of meneer helemaal naar de wc kan lopen.’ Wie is er morgen aanwezig in het huis van meneer om deze hulpmiddelen in ontvangst te nemen? Toch maar even de mantelzorger bellen, ondanks dat die al zwaar belast is.

Er wordt een zorgdossier gemaakt. Een zorgplan met alles wat daarbij hoort. Een klantenpas. Wie moeten naar deze zorgvrager? Heeft meneer een buikwond die door een verpleegkundige verzorgd moet worden, of kan hier ook een verzorgende naartoe? Hoeveel tijd gaat deze zorg vragen en hoeveel zorgmomenten heeft meneer nodig? Wie heeft er nog ruimte op route?

Als ik dan de volgende dag op mijn werk kom… zie ik een fax liggen. Meneer komt niet naar huis, hij wordt opgenomen in het verpleeghuis. Gisteren drie uur werk gehad met deze aanvraag… Dat was gratis, omdat de indicatie pas op de datum van ontslag toegekend wordt en deze nu dus voor het verpleeghuis is. Snel de hulpmiddelen afbellen dan maar…

Het Baxtersysteem is een rol waarin de medicatie per week geleverd wordt. Per dag is aangegeven op welk moment (tijdstip) van de dag de patiënt de medicatie in moet nemen.

Voor de cliënten een heel mooi systeem. Zij krijgen wekelijks hun medicatie thuisbezorgd en hoeven zich geen zorgen meer te maken om de voorraad in huis! Apotheek heeft alles in huis en kan eventuele wijzigingen op locatie doorvoeren. De apotheek zal hiervoor echter wel extra personeel moeten inhuren.

Voor ons thuiszorgmedewerkers is het een taak die wegvalt. Persoonlijk vind ik het erg jammer, aangezien het toch wat variatie in je werk brengt. Contacten met de apotheek en de huisarts worden hierdoor behoorlijk minder. Aan de andere kant praten we hier niet over vijf uren in de week die wegvallen, maar over tientallen uren per week. Kortom, personeel is de dupe! Er zullen dus mensen moeten wijken, door de uren die hierdoor wegvallen.

Ik blijf echter met een vraag zitten: is deze wijziging uiteindelijk een goedkopere constructie? Of is het een duurdere constructie? Ik ben benieuwd!

Haar kamer is alweer bezet. Een man. Eindelijk een man. Een vrij jonge man nog, 70 jaar. De heer is erg in zichzelf gekeerd. We hebben overlegd waar hij voorlopig gaat zitten aan de tafel in de huiskamer. Normaal doen we dit onder begeleiding. Mensen moeten zich veilig voelen en kunnen staan en gaan waar ze willen. Maar deze man is daar niet zo mee bezig.
Onze bewoners zijn zich ervan bewust dat er een nieuwe bewoner is. Je merkt het aan alles. Mevrouw van de Zorg gaat op verkenning uit, ze probeert contact met hem te krijgen. Het valt niet mee.
Tijdens het eten help ik hem, maar hij kan het zelf wel zegt hij, en eet eigenlijk niets. Zijn medicijnen neemt hij niet allemaal in. Ik zit een tijdje bij hem en als de verzorger aan tafel staat en vraagt of hij zijn pil in wil nemen, reageert hij niet. Terwijl de verzorger verder loopt, kijkt de heer met één oog naar haar. Ik buig me naar hem toe en zeg zachtjes: “Als u het andere oog ook open doet, zie je haar veel beter.” Hij draait zijn hoofd naar mij toe en er verschijnt een glimlach, heel even, ja ik heb hem gevangen die glimlach, en de heer verdwijnt weer in zijn stilte.

Het gaat niet goed met hem, hij krijgt koorts en komt niet meer uit bed. De arts stuurt hem voor onderzoek naar het ziekenhuis. De familie heeft gelukkig veel met hem en de arts gepraat. Wat moet je als hij zijn eten en medicijnen weigert? Moet je hem dwingen? De familie is het er over eens: nee. We blijven aanbieden en als de heer wil drinken of eten, is dat prima. Maar het is zijn keuze. Ik heb fijne gesprekken gehad met de familie over de situatie en de keuze. Er heerst nu vrede, rust, berusting. Ook de heer ligt heerlijk in zijn bed. Hij wordt goed verzorgd, er is altijd iemand bij hem, hij is zo ontspannen. Deze weg is niet iedereen gegeven. Natuurlijk wil je je vader, man, opa zo lang mogelijk bij je houden. Toch moet je respect hebben voor zijn keuze. Ik vind het heel bijzonder dat je als gezin deze menselijke keuze kunt respecteren en je eigen overlevingsdrang negeert.

Versterven kan onderdeel van een normaal stervensproces zijn. In dat proces is steeds minder behoefte aan eten en drinken. Het lichaam vraagt er niet meer om, of stoot het zelfs af. Versterven kan ook een bewuste keuze zijn. Door het lichaam vocht en voedsel te onthouden, gaat het de eigen, resterende voorraden aanspreken totdat het uitgedroogd is. Afhankelijk van de conditie, sterft een terminale patiënt zo meestal binnen een à twee weken.

Maar ik ben wel weggeweest. Er zijn gelukkig geen bewoners overleden. Dat laatste stukje afscheid nemen vind ik belangrijk en als dat tijdens mijn vakantie is, voelt dat niet fijn. We hebben er zelfs mensen bij. Geen bewoners, maar personeel. En ik ben nogal nieuwsgierig aangelegd, dus dat is nog een soort spannend. En wat grappig dat dat in de herfst gebeurt. Want herfst is verwant aan het Middelnederlandse woord ‘hervest’ en het Engelse woord ‘harvest’, wat oogst betekent. En wij hebben een nieuwe oogst personeel binnengehaald.

“Iedereen kan hier kwaliteitsinformatie, kwaliteitsonderzoeken en informatie van derden melden”, menen beide organisaties. “Maar daarvoor hadden we toch de normen verantwoorde zorg?”, hoor ik u al zeggen.

Marktwerking viert hoogtij. Iedereen kan ongecensureerd en ongefundeerd zijn mening geven. Neem nu de secretaresse die niet wilde deugen en waarvan je afscheid moest nemen. Zij kan ongestraft ‘wraak’ nemen en de waardering van je instelling omlaag halen. Regelmatig lees ik dat ex-medewerkers restaurants via internet teisteren om nog even hun gram te halen. Soms zelfs met desastreuze gevolgen voor hardwerkende ondernemers die het uiteindelijk niet redden. Lang leve de democratie!

De initiatiefnemers van zorgkaartnederland.nl geven aan dat hun website géén platform is voor ongefundeerde kritiek en beledigingen. Ze willen géén ruimte bieden aan hetzes. Maar dat is nu precies wat er gebeurt. Worden de berichten op hun inhoud getoetst? Hoe zit het met hoor en wederhoor? En waar bevinden zich die kwaliteitsonderzoeken en die kwaliteitsinformatie? Ik heb niks kunnen vinden.

Het is bekend dat mensen die tevreden zijn over de zorg, dat duidelijk maken met een doos gebak of een complimentje. En dat is helemaal prima. Ze laten niet snel berichtjes achter op het internet. Sterker nog, ze hebben lang niet altijd internet. Plaaggeesten pakken het jammer genoeg anders aan. Zij laten het echt wel weten als ze het ergens niet mee eens zijn. En daar zaten we nu net niet op te wachten in de zorg!

Vrijwel direct dacht ik: “Waarom niet eigenlijk?” Wij denken tenslotte in mogelijkheden!

Wat is dat nu weer??
Voor mij betekent denken in mogelijkheden het werken vanuit een dienstbare houding. Het is dan normaal om ‘ja’ te zeggen op de vraag van iemand en te zoeken naar mogelijkheden om aan een wens te voldoen. Soms kan dat direct en soms op een later moment. Soms moet je ook samen zoeken naar een creatieve oplossing waarmee de bewoner ook tevreden is.

Denken in mogelijkheden geeft je een ruimer blikveld en daardoor zie je meer. Denken in mogelijkheden schept creativiteit.
Dit is niet mogelijk bij denken in beperkingen.

Zo gezegd, zo gedaan
Ik regelde een CD-speler en ik vond iemand die wilde zorgen dat het goed zou verlopen die ochtend. De dochter bracht de CD. En de medewerkers? Iemand vroeg aan mij: “Gaan we dit nu ook al doen en als anderen later dan nog meer wensen hebben?” De rest van de medewerkers werd er een beetje lacherig van. Niet gek, want dit was iets heel nieuws voor ons.

Woensdagochtend, de overledene werd om 9.00 uur naar beneden begeleid. De medewerkers stonden zoals altijd bij de voordeur. Toen de lift opende, ging de muziek aan: She, van Charles Aznavour. De familie en de kist bleven staan tot het nummer afgelopen was.

Wat was dit mooi, verzuchtte een aantal medewerkers…

Denk jij in mogelijkheden of in beperkingen?

Ze was vandaag bij een cliënt waar ze lange tijd niet was geweest. Het is een jongeman met een ernstige handicap. Hij zit gevangen in zijn lichaam en kan echt helemaal niets meer. Niet bewegen, niet praten, niet eten. Hij is volledig zorgafhankelijk.

In hoeverre hij begrijpt wat er om hem heen gebeurt en wie er bij hem is, weten we niet zeker. Hij kreunt, soms denken we daarom dat hij iets niet leuk vindt of zich niet lekker voelt. We kennen hem al heel wat jaren, dus herkennen wij zijn gedrag en kunnen we soms inschatten hoe hij zich voelt. We praten met hem, of beter gezegd tegen hem, want we krijgen geen reactie terug.

Dit wordt door velen van ons als ‘zwaar’ ervaren, ergens wel logisch. Hoe houd je dat vol: anderhalf uur lang, zonder dat je vergeet dat daar een mens ligt? Natuurlijk vergeet je dat niet, maar je handelingen gaan soms automatisch en je gedachten dwalen af… Ook weet je niet zeker of hij pijn heeft, of hij je wel aardig vindt, of hij wel weet wie je bent.

Mijn collega Betsy kwam bij deze jongeman binnen en liep zijn kamer in. ‘Goedemorgen Hendrik, dat is lang geleden. Het is Betsy.’ Hij deed zijn ogen open als reactie op haar stem en draaide zijn ogen richting haar. Herkenning! Hij kreunde even, maar bleef haar aankijken.

Betsy zei tegen me. ‘Ik ben er maanden niet geweest en dit was zo bijzonder. Voor dit soort momenten ben ik aan het werk!’

Geen man?
Ik ben ook een man in de zorg en loop hier zelf ook wel eens tegenaan. Soms kan ik hier begrip voor opbrengen, bijvoorbeeld wanneer iemand dit niet wil uit geloofsovertuiging. Wanneer dit niet het geval is, vind ik dat je een medewerker een kans moet geven zijn werk uit te kunnen voeren. Accepteer deze persoon, hij komt met de beste bedoelingen. Wat mij betreft kun je dan ook geen zorg eisen!

Medewerkers kun je en mag je beoordelen op hun kwaliteit en professionaliteit. Als hier tekortkomingen zijn, is er alle reden voor discussie of weigering. Maar om dit nu al bij voorbaat te doen?

Ik noem dat racisme
Mijn werkgever steunt mij hierin. Gelukkig. Maar ik vind dit niet meer dan normaal. Dat de werkgever van bovengenoemd persoon zover meegaat in deze vorm van racisme, raakt mij enorm. Zo beledig je als werkgever niet alleen je eigen medewerker, maar druk je gelijk een negatieve stempel op bepaalde groeperingen.

We zijn er voor de mensen, voor alle mensen die recht hebben op zorg. Die zorg bieden we ook aan iedereen. Is het dan niet erg vreemd, dat er soms meegegaan wordt in situaties, waarin de zorg niet door een andere cultuur of geslacht geboden mag worden?

’s Middags komt er een koor zingen. Mevrouw Meiske heeft zich er verschrikkelijk op verheugd, kon er niet van slapen vannacht. En nu op het uur U, snurkt ze als een grote. Mevrouw Boot vertrouwt het niet helemaal en elke keer als ik koffie voor iemand ga halen, kijkt ze me na en wijst met haar vinger dat ik moet gaan zitten. Als ik dan eindelijk zit zegt ze: “Als je nu nog eens gaat ga ik naar huis.” Mevrouw van de Zorg kijkt een beetje om zich heen: “Er komt een koor zingen, maar moet ik dan niet mee zingen? Want ik zit ook in een koor!” Ik leg haar uit dat we vakantie hebben en dat we alleen maar hoeven te genieten en meezingen zonder op te treden.

Mevrouw Boot is helemaal in haar hum. Ieder liedje dat ze kent zingt ze mee. Nou neem van mij aan, ze kende het hele repertoire! Op een gegeven moment tikt ze me aan en zegt: “Kijk eens onder de tafel. Ziedde gij mijn voet? Die gaat mooi mee op de maat van de muziek.” Even later gaan ook haar handen de lucht in en zingt ze met haar hele lijf mee. Ondertussen is Mevrouw Meiske wakker geworden en begint hardop te lachen als ze Mevrouw Boot ziet genieten. Wat heerlijk is het toch. De koorleden genieten ook want elke keer als de dirigent ze vraagt of ze klaar zijn dan zegt Mevrouw Boot: “Ben er kloar vur.” Dus vraagt de dirigent ook steeds maar aan mevrouw of ze er klaar voor is.

Het is geweldig dat we zo’n week kunnen meemaken en ik wil mijn complimenten overbrengen aan al de vrijwilligers. Gouden hulpen! Ze komen iedere keer opdraven, werken hard en brengen de mensen een onvergetelijke tijd. Petje af hoor! En bedankt!

Behalve bij overmatig alcoholgebruik, kan Korsakov ook voorkomen door ernstige ondervoeding of bijvoorbeeld langdurig gebruik van harddrugs. Er is een tekort aan vitamine B1 en daarbij is het centrale zenuwstelsel aangetast. Dat komt bij alcoholisten het meest voor en zij vormen de grootste risicogroep.

Mensen met Korsakov hebben er belang bij dat zij worden behandeld volgens het 4 K-model. Aangezien de spelling inmiddels veranderd is, gaat het om de klank, niet om de spelling. Kort, Concreet, Consequent en Continu. Informatie moet kort en bondig worden overgebracht. Het is beter zo concreet mogelijk bij het hier en nu aan te sluiten, door de situatie zichtbaar te maken. Verzorgenden moeten in vergelijkbare situaties hetzelfde handelen. Dit biedt duidelijkheid en houvast.

De patienten hebben moeite met onthouden, maar ook met het opnemen van nieuwe informatie. Daarom moeten ze ook confabuleren (dingen verzinnen) om het niet uit te laten komen. De familie en/of directe omgeving kan dat wel heel goed merken. Maar de buitenstaander gelooft het verzonnen verhaal vaak gelijk, omdat de patient het geloofwaardig weet te brengen.

De patiënt vergeet ook dat hij last heeft van geheugenverlies. Wat voorkomt is dat mensen met Korsakov informatie van verschillende bronnen aan elkaar koppelen. Het grootste verschil met dementie is dat de intelligentie geen schade oploopt. Het is daardoor lastig inschatten wat iemand nog zelf weet en kan en waar hij of zij hulp bij nodig heeft. Het begrip blijft relatief goed intact. Wat ook anders is aan het syndroom van Korsakov, is dat het geen progressieve ziekte is. De opgelopen schade is onomkeerbaar, maar verergering is te stoppen. Bij een klein percentage (ongeveer 15 tot 20 procent) van de patiënten is er zelfs een sterke verbetering te verwachten. Eenzelfde percentage laat niet of nauwelijks herstel zien. Op sociaal gebied kan de patiënt niet goed meer functioneren. Voordat de ziekte ontstond, heeft de alcoholproblematiek vaak al gezorgd voor verlies van contact met familie en vrienden. Korsakov-patienten lijden dan ook vaak een teruggetrokken en geïsoleerd bestaan. Omdat ze bijvoorbeeld afspraken vergeten en confabuleren, vinden anderen hen dikwijls onbetrouwbaar. Patienten worden vaak passief en tonen geen enkel initiatief. Zo raken ze gemakkelijk in een isolement. Als ze dan vervolgens gedwongen worden iets te ondernemen, is dat vaak zo bedreigend dat ze agressief reageren.

Het aantal mensen met het syndroom van Korsakov lijkt de laatste jaren toe te nemen. Vandaar dat ik me daar op wil richten. Wanneer bij ons in Frankeland mensen met Korsakov opgenomen worden, vind ik het belangrijk om te begrijpen wat de ziekte inhoudt en welke behandeling het beste aansluit op de behoeften van de bewoner.

Tijd voor een goed gesprek met mijn vriend Chan, hoogleraar in Leiden. Chan is niet alleen mijn sparringpartner, hij houdt me ook graag een spiegel voor. En authentiek als ik ben: het lukt hem altijd mij te doorgronden.

“Waarom houdt dit me bezig?”, vraag ik.
“Waarschijnlijk omdat je tot de ‘feeling types’ behoort. Jij bent de Moeder Teresa in de zorg”, antwoordt Chan.
Ik ben zeker geen ‘thinking type’. Een Einstein. De meeste managers zijn dat wel, maar ik dus niet. Een ‘feeling type’ toont compassie voor de cliënt en hanteert de menselijke maat.

Chan attendeert mij op het boek van Fred Lee: ‘If Disney ran your hospital’. In dit boek propageert Lee het nieuwe empathisch denken in de zorg. Hij denkt dat de menselijke maat verloren is gegaan in onze drang naar efficiency.
“Daar zit wat in”, zeg ik. “Maar hoe breng ik daarin nu verandering?”
“Door de perceptie van de cliënt te beïnvloeden natuurlijk!”, geeft Chan aan. “Zorg dat je een goede indruk bij ze achterlaat, want dan worden ze je beste ambassadeurs.”

Het kwartje valt. Bij een klacht bedank je mensen dus en zorg je dat ze zich gehoord en begrepen voelen. Dat leidt tot een positieve perceptie. En het zorgt voor onderscheidend vermogen. En als je de perceptie van de cliënt als manager niet kent…? Ja, dan heb je een probleem. Dan gaan mensen boeken over je schrijven.

Verhuizen naar een verzorgings- of verpleegtehuis is ingrijpend. Vaak verandert daardoor de band met de familie en hun rol. Familie is een essentieel element in iemands leven, vooral als je ouder bent. Veel andere basiselementen uit het leven zijn al weggevallen, zoals een baan of misschien een partner.

Doorgaan met leven
Ik krijg vaak het idee dat de familie het verzorgings- of verpleegtehuis ervaart als een plaats waar je je vader of moeder ‘aflevert’. Dat de verzorgenden dan min of meer de rol van familie overnemen. Maar dat kunnen zij helemaal niet. Simpelweg omdat daar de tijd niet voor is, de AWBZ regelt immers de tijd die er per persoon aan zorg besteed kan worden. En natuurlijk ook omdat een verzorgende de familieband, gedeelde herinneringen en gebeurtenissen nooit kan overnemen. Goede zorg leveren betekent dat je de oudere ondersteunt in doorgaan met leven. De familie speelt daarin een essentiële rol: zij moeten de dingen kunnen doen die zij voorheen ook deden met vader of moeder.

Vaak hoor ik medewerkers zeggen: de familie doet niet mee. Ze willen of kunnen het niet meer opbrengen om wéér de zorg voor vader of moeder op zich te moeten nemen.
En in het tehuis maken wij het de familie ook wel erg moeilijk om hun rol te houden. Want ook al zijn de bezoekuren verleden tijd, het komt ons niet altijd uit dat een familielid op bezoek komt.

Verbinding herstellen
Tijdens een werkbezoek aan Zweden kwam ik soortgelijke problematiek met de familie tegen. Maar de manier waarop de verzorgenden daar ermee omgingen, was voor mij een eyeopener. Zij vroegen zich namelijk af: wat doe ík niet goed dat de familie niet meer meedoet? Wat kan ik veranderen zodat de ‘verbroken verbinding’ met familie weer hersteld wordt? Dat is een fundamenteel andere denkwijze dan wij in Nederland doorgaans hanteren.

‘Use it or lose it’. Ik gebruik deze uitspraak vaak over de rol van de familie in de ouderenzorg: maak gebruik van de familie, anders raak je ze kwijt! De bron van de familie is heel krachtig om je werk als verzorgende goed te kunnen doen. Spoor die bron op en benut hem!

directeur

Gabriëlle Davits is algemeen directeur van de Van Neynselgroep die
zorg- en dienstverlening biedt in de thuissituatie en in zeven locaties in Den Bosch en Vught.

Wat is dit jammer…
Hebben bewoners echt geen geld voor een eigen bijdrage of hebben we hen de afgelopen jaren zo verwend? Is het zo dat deze generatie mensen het niet gewend is om dingen te doen waar je geld voor moet betalen?

Intensievere controles
De afgelopen periode is er al veel geschreven en gesproken over eigen bijdrages in verpleeg- en verzorgingshuizen. Vanaf 1 september 2010 gaan de Nederlandse Zorgautoriteit en de zorgkantoren intensief na of zorginstellingen onterecht diensten in rekening brengen.

Ook in onze organisatie is dit regelmatig het onderwerp van gesprek. Er worden vragen gesteld over leveringsvoorwaarden. Doen wij alles wat moet? Leveren we wc papier? Betalen wij de pedicure voor bewoners met suikerziekte? Wat houdt een eigen bijdrage in op de afdeling voor mensen met dementie? Is deze eigen bijdrage verplicht of vrijwillig? De brochure: ‘daar heeft u recht op in een AWBZ instelling‘ wordt dan ook veel gelezen.

Luxe
‘Luxe’ aanvullende diensten mogen wél in rekening worden gebracht. Dat brengt mij op de vraag: ‘Wat is luxe?’ Een uitstapje naar het theater of een wijnproeverij? Een uitgebreide high tea? Of gewoon handwerken en meer bewegen voor ouderen?

Sinds wij een eigen bijdrage vragen zie ik dat er mensen afhaken. Dit werkt eenzaamheid in de hand … Wat kunnen we hieraan doen?

‘Mijn route is veel te druk’, ‘Ik kom niet bij mijn vaste cliënten, als ik steeds zorgvragers van andere routes over moet nemen’, ‘Cliënten klagen erg over zoveel verschillende medewerkers’, ‘Invallers lezen het zorgplan niet goed, er worden dingen vergeten’.

Vorig jaar zijn we een verandertraject ingegaan. We willen werken met kleinere teams. We maakten daarvoor een plan en veranderden roosters. Het grootste verschil is dat verpleegkundigen en verzorgenden nu samenwerken in plaats van dat ze in twee verschillende teams aan het werk zijn. Dat zou voor meer continuïteit en kwaliteit gaan zorgen. Zeker: we merken al verschil. Maar het gaat nog niet helemaal goed.

Natuurlijk is het vakantie geweest en hebben we gewerkt met veel invallers. Maar daarvóór was het ook niet oké. Er is ziekte in het team, soms langdurig. Van de achterblijvers wordt veel gevraagd. De meer complexere cliënten moeten worden overgenomen door vaste medewerkers. Dat betekent dat medewerkers vaak niet naar hun ‘eigen’ cliënten kunnen. De thuiszorg heeft niet een x-aantal kamers, we zijn geen verzorgingstehuis. We zijn afhankelijk van aanmeldingen en die hebben we niet zelf in de hand. Er is een stilzwijgende regel dat we niet zomaar een ‘wachtlijst’ hanteren. Dus soms zijn er weken dat we het bijna niet aankunnen en dan weer weken dat het rustig is. We gaan mee op de golven van de aanvragen. Dat betekent continu flexibel zijn, aanpassingen in de routes en overleg.

Soms lijkt het alsof we niets doen aan de ‘klachten’ van medewerkers. Maar dat is niet waar. Elke dag kijken we weer naar hoe het beter kan. Dat probeer ik uit te leggen aan de collega’s. We accepteren niet zomaar dat er geen continuïteit is, en we willen echt dat cliënten hun vaste medewerkers zien.

Toch wordt er dan gezegd: ‘Bah.. ik kan dat woord continuïteit niet meer horen, er is nog niets veranderd’.

Even word ik boos (in mezelf). Maar dan denk ik: ‘Houd alsjeblieft niet op met klagen, want stel je voor dat we het eens zouden accepteren!’. Dus luister ik verder.

“Ja, ik ben op tijd weer thuis voor mijn medicijnen is zijn antwoord. Ik moet wel nog een paar boodschappen doen, is dat te doen met dit weer?”

Meneer beweegt te weinig en ik stimuleer hem dan ook om zelf de boodschappen te gaan doen, wens hem een prettige dag en geef aan er rond de klok van 19.00 uur weer te zijn…

Van verbazing tot ongerustheid
’s Avonds, je voelt hem vast al aankomen, geen meneer. De gordijnen zijn nog open, die normaal dicht zijn. ‘Geen probleem’, dacht ik, ‘ik ga over een uurtje nog wel een keer kijken. Meneer zit waarschijnlijk nog lekker op de verjaardag.’ Rond 20.00 uur was er nog geen beweging in huis, om 21.00 uur ook niet en om 22.15 uur werd ik toch echt wel ongerust. Op kantoor probeerde ik de eerste contactpersoon te bellen. Geen gehoor… Bij de tweede contactpersoon ook geen gehoor! En toen wist ik het weer, meneer had iets verteld over de vakantie van zijn broer en zus. Niet handig…

Graven in mijn geheugen… Waar woont de neef ook alweer? Meneer vertelde ’s ochtends nog waar hij naar toe moest. Ik pakte het telefoonboek erbij en ja hoor, bingo! Het is inmiddels 23.00 uur en de neef vertelt mij dat meneer in het ziekenhuis is opgenomen, na een val in het winkelcentrum.

Opluchting, medelijden, teleurstelling
Dit bleek aan het begin van de middag al doorgegeven te zijn aan de zorgcentrale. Aan de ene kant was ik opgelucht, omdat ik nu wist hoe het zat. Aan de andere kant had ik medelijden, omdat meneer eindelijk weer eens het initiatief nam om er op uit te gaan en dit op deze manier afliep. Maar ik was vooral teleurgesteld, omdat de boodschap niet bij mij terecht was gekomen, terwijl dit wel had gemoeten.

De dagen erop blijft Mevrouw Boot vertellen over haar ongelukje. De aandacht van iedereen is leuk, maar je merkt dat ze overprikkeld raakt. Steeds vaker gaat ze naar haar appartement. Op zich vind ik het heel knap ze ervoor kiest om de drukte uit de weg te gaan. Ze voelt zich niet goed met dat ‘ding’ om haar arm. Ze slaapt slecht en is overdag te moe om het allemaal aan te kunnen. Vandaag is ze het zat. Ze houdt het niet meer uit op haar kamer. Ze heeft postgevat in de gang met het gevolg dat andere cliënten die daar normaal zitten ook geprikkeld raken, want nu zit mopperpot Boot er ineens bij.

Als ik haar weer zie zitten, vraag ik of ze mee de soep gaat halen, een mooie afleiding. Ze kijkt me boos aan en zegt: “Ik zit hier op die dokter te wachten en als ik hem zie, nou dan gaat er wat gebeuren.” Wow, wat een verwardheid zie ik bij haar. Ik pak een stoel en ga erbij zitten. Het verband zit haar meer dan dwars. Ze heeft er al stukjes afgetrokken. ‘Allemaal onzin, er is niks aan de hand’. Samen overleggen we wat te doen. We besluiten om de arts te bellen en te kijken wat er mogelijk is. “Weet je wat ik ga doen?” zegt Mevrouw Boot. En voordat ik in kan grijpen, legt ze haar arm over de stoelleuning, zo dat het gips tegen de stoelrand schuift, trekt aan haar arm en het gips vliegt eraf. Haar gezicht een en al triomf. Ik sta perplex. Het gips, haar opluchting, de verlossing. Maar dit is natuurlijk niet goed. Ik vraag of het pijn doet. Ze zwaait demonstratief haar armen door de lucht en is helemaal gelukkig. Tsja, daar sta je dan. Ik stel nog voor het gips er weer om te doen, maar daar is geen denken aan.

Opnieuw een telefoontje naar de dokter. De arts kan er nu niet veel meer aan doen. Telefoontje drie gaat naar de familie. Die zijn boos. Ze zit toch niet voor niets bij ons. Wij moeten erop letten… Ik snap het wel. Dinsdag krijgt het verhaal een vervolg met een nieuwe afspraak bij de dokter. Ik ben benieuwd. Ik hoop dat ze rekening houden met het ziektebeeld van Mevrouw Boot, met de onrust die het haar brengt.

Zó negatief
Wanneer we met weinig mensen zijn aan het begin van een dag is het zelden “Kom op, dat gaat lukken!” Meestal is er iemand die begint over de druk. “Ik stond gisteren ook al alleen op die groep.” Of “ik heb altijd de zware bewoners.” En dan moet je nog beginnen… Soms moet je gewoon roeien met de riemen die je hebt. En ook ik heb wel eens iets te zeuren, over dingen waar je niks aan kunt doen, zoals ziekmeldingen. Dan heeft zeuren ook eigenlijk geen zin. Maar er zijn genoeg dingen die iedereen ziet, waar iedereen over klaagt, maar waar we niks aan doen.

Wanneer ik een wond moet verzorgen en een lege doos verbandmateriaal tegenkom… Of wanneer ik iemand wil wassen, maar eerst washanden mag halen aan de andere kant van de afdeling…. Medicijnen die achter slot en grendel staan, waarvan de helft ontbreekt op het moment dat je medicijnen gaat delen… Een bewoner die je kwijt bent, omdat niemand heeft doorgegeven dat diegene met familie mee is… Die dingen doen we écht zelf. Het scheelt een heleboel irritatie en tijd, wanneer we samenwerken aan een oplossing in plaats van het herhalen van irritaties.

Daar erger ik me dus kapot aan. Ik wil dit niet, ik ben zo niet en ben bang dat wanneer ik terug ben van vakantie er niks veranderd is. Ik ben van het aanpakken, maar moet ook tegelijkertijd bekennen dat ik ook wel eens denk dat het écht geen zin heeft om me in te zetten, wanneer anderen dat ook niet doen.

Help
Wanneer ik er, zo in mijn vakantie, vanaf een afstandje naar kijk, komt de volgende vraag naar boven: “Hoe zorg je dat je jezelf blijft, wanneer de negatieve situatie je mee dreigt te trekken?” Niet leuk, maar het is wel de realiteit. Maar ik wil echt weten hoe anderen dit ervaren en waar de oplossing ligt. Of misschien wel het probleem…

Beide boeken schetsen een zeer aangrijpend beeld van zorgverlening aan ouderen. Het zegt heel veel over hoe de schrijvers de organisatie van het Nederlandse zorgsysteem beleven. Gebouwen die niet meer voldoen aan de hedendaagse eisen van zorgverlening, budgettering waarmee nauwelijks valt ‘rond te komen’ en kwaliteitseisen die bewoners niet begrijpen (onder andere HKZ-eisen van de Stichting Harmonisatie Kwaliteitsbeoordeling in de Zorgsector). Ook de handen aan het bed worden wegbezuinigd. Vanuit verschillende invalshoeken luiden de schrijvers de noodklok.

Opmerkelijk vind ik dat er meestal wél begrip is voor het verzorgend personeel, maar zelden voor het management. Die managers zijn allemaal zakkenvullers. Ze begrijpen niets van de werkvloer en drukken vele protocollen door die “die arme meiden” dan moeten uitvoeren. “De managers moeten zelf maar eens dagelijks mensen gaan verzorgen”, zo luidt het advies van Ardy Stegeman een tikkeltje cynisch. Gonny van Werkhoven gaat veel verder en concludeert in haar boek dat “ze liever doodgaat dan in een verpleeghuis terechtkomt”.

Pffff. Doen wij het dan echt zo slecht met z’n allen? Ik denk er in ieder geval nog een week over na. In mijn blog van 15 september leest u het vervolg.

Ben ik trots?
Op de terugweg vroeg ik me af: ‘ben IK trots’ op mijn werk?’ Ja, ik ben trots op mijn werk in de zorg, maar ik zeg ook meteen dat dit niet altijd meevalt. Soms vind ik mezelf te kort schieten naar bewoners én medewerkers. Dan laat ik me zo in het werk zuigen dat ik te weinig oog voor hen heb en dat steekt. Ik vind dat ik als vestigingsmanager moet weten wat er speelt in de vestiging, maar dat is bijna niet meer mogelijk door het vele werk dat ook mij van bovenaf opgelegd wordt.

Trots ben ik zeker op mijn medewerkers: ze mopperen wel eens, maar na een goed gesprek gaan ze meestal weer met veel plezier aan het werk.

Trots ben ik ook op mijn bewoners die, ondanks veel ongemakken, er altijd het beste van maken.

En jij?
Ben jij trots op je werk? Als je op een verjaardag bent en ze vragen wat voor werk je doet, vertel je dan de dingen waar je blij van wordt of juist die zaken waar je steeds tegenaan loopt?

En………..als aan jou gevraagd zou worden om een pamflet op je raam, of een sticker op je auto te plakken met de tekst: “ik werk in de zorg en daar ben ik trots op!” Zou je dat doen?

Ik ben benieuwd naar jullie reacties!

Een 88-jarige vrouw gaat uit de kleren, voor heel Nederland. Ik hoop dat elke zorginstelling (ondanks de marktwerking) nog steeds zijn best doet om dit spotje geen realiteit te maken. Dat we elke dag ons best doen om de integriteit van onze zorgvragers te bewaken. Soms moet ik hier zelf ook aan herinnerd worden. Soms vergeet ik even welke drempel mensen over moeten om ‘uit de kleren te gaan’. Gelukkig herinneren de zorgvragers mij zelf hieraan.

Ik kwam bij een oude dame. Ik deed bij haar het eerste huisbezoek en zij vertelde mij na een operatie niet zo stabiel te zijn op haar benen. Ze was bang om te vallen in de douche en was daarom al drie weken niet geweest. Ik stelde haar voor om haar te helpen. ‘Wat denkt u, ik heb nu nog wel even tijd. Zou u het fijn vinden om even te douchen?’

Na het douchen, toen ze op de rand van haar bed zat, zei ze: ‘Meisje, jij bent de eerste na mijn eigen moeder die me heeft geholpen met wassen.’ Daar zat meer dan tachtig jaar tussen… ‘Ik vond het spannend, maar het was heerlijk… kom je morgen weer?’

Dan was er ook de meneer met een infectie bij zijn ogen. Hij kon niet goed zien, was uit evenwicht en kon zich tijdelijk niet zelfstandig verzorgen. Ook bij hem deed ik een eerste bezoek. Ik zou hem helpen met het verzorgen van zijn ogen en met douchen. Meneer ging akkoord, maar bleef wat zenuwachtig in de gang drentelen. Ondertussen had hij zich uitgekleed, op zijn onderbroek na. Ik vroeg hem wat er aan de hand was. ‘Weet je, ik heb ergens nog een zwembroek liggen… wil je dat ik die aantrek?’ Ik had moeite om een glimlach te verbergen.

‘Als u graag een zwembroek aan heeft, dan zoek ik die voor u op. Maar voor mij hoeft u dat niet te doen.’ Want dat was inderdaad de reden: hij wilde voor mij een zwembroek aantrekken.

Tijdens het douchen (zonder zwembroek) praatten we over zijn leven, over zijn overleden vrouw, over ouder worden.

Dit terwijl mijn vaste wijk Nieuw Den Helder is. Wanneer ik gebeld word en een wijk heeft personele problemen, spring ik bij, geen probleem. Maar het hield wel in dat ik op deze maandag weer een cliënt mis waar ik EVV-er (eerst verantwoordelijk verzorgende ) van ben. Hier wordt te weinig over nagedacht en gecommuniceerd. Want om dit nu met een sms te doen…

Te veel wisselingen
Onze organisatie is op weg om met kleine, vaste teams te werken. Een goed initiatief, je moet ergens beginnen en hier stap voor stap naar toe werken. Iedere wijk een vast team. De praktijk wijst uit dat de teams nog te afwisselend over verschillende wijken in Den Helder werken. Waar ik bij anderen inspring, vallen andere medewerkers weer bij ons in de wijk in. In noodsituaties heb ik hier begrip voor, maar ik denk dat het anders kan. Het stoort mij en mijn collega’s. Het werkt niet prettig en het komt de kwaliteit naar de klant toe ook niet ten goede. Want net zoals ik komen veel collega’s als EVV-er te weinig bij hun cliënten.

De oplossing…?
Zelfsturende teams… Iedere maand met je vaste team collega’s om tafel, om zelf de planning door te nemen en te regelen. Heeft collega A een paar vrije dagen, vult collega B het in etc… En het heeft zoveel voordelen: elke collega kan meepraten, cliënten hebben altijd een bekend gezicht, kun je ziekte en vakantie binnen het team opvangen én beperk je de vele afwisselingen voor medewerker en cliënt. Het geeft regelmaat en rust. Cliënt tevreden én medewerkers tevreden. Toen ik 13 jaar geleden in de thuiszorg begon,werkten wij ook op deze manier.

Over het algemeen zijn de cliënten uiteraard blij dat zij zorg krijgen. Maar het kan zoveel beter. Ik signaleer dit, omdat ik diegene ben die bij de mensen over de vloer komt! Ben benieuwd of jij dit ook zo ervaart en of het herkenbaar is!

Ondertussen komt Mevrouw van Veggel de huiskamer binnen. Ik verwelkom haar en vraag hoe het met haar gaat. Meteen denk ik, oeps, niet de juiste vraag. Als je dit vraagt, antwoordt ze altijd dat het slecht gaat. Dus ik zeg er snel achteraan dat ze er goed uitziet. Helaas. “Nou, dat is mooi niet, ik zie er helemaal niet goed uit”, kaatst het terug. Mevrouw van de Zorg kijkt afwezig in het rond. Tjee, wat gaat het snel met sommige mensen.

Even later vraagt Mevrouw Veggel om haar melk. Mevrouw van de Zorg kijkt onder haar plakje kaas en zegt: “Hier ligt hij niet”. Ik twijfel of ze het echt niet weet of dat het een grapje is. Mevrouw Boot vindt het allemaal maar niks. Ze moppert op Mevrouw van Veggel die steeds naar de bekende weg vraagt en “Mevrouw van de Zorg doet net of ze niks meer weet”! Ik wil het wel uitleggen maar weet ook dat het geen zin heeft. Wat Mevrouw Boot zegt is ZO en niet anders. Ik gooi het over een andere boeg en vertel dat ik naar Spanje ben geweest met vakantie en heerlijk weer heb gehad. “Oh”, vraagt mevrouw Boot, “heb je Sinterklaas ook gezien?” Nee, die heb ik niet gezien. Ze kijkt me bedenkelijk aan en zegt dan ineens: “Hoe kan het zijn dat jij zo bruin wordt en Sinterklaas is kei wit?”
“Ik denk dat hij zich goed insmeert en misschien alleen ‘s avonds buiten komt.”
“Zwarte pieten heb je daar zeker wel zat gezien?”
“Ja, die heb ik toevallig een gezien op de camping, die was ook al op zoek naar Sinterklaas.”

Ik heb een rondje extra gefietst naar huis zodat ik het even kon laten bezinken. Het is weer heerlijk om op je werk te zijn maar wat is het toch een verschrikkelijke ziekte, dementie.

In april klaagden werknemers over de zorg op een afdeling, meldt een woordvoerder van een zorgaanbieder in Den Haag. De organisatie stelde daarop een onafhankelijk onderzoek in en stelde de Inspectie voor de Gezondheidszorg op de hoogte. Het onderzoek, dat uitgevoerd is door een bureau dat  door de zorgaanbieder ingeschakeld is, wees uit dat de klachten inderdaad terecht waren. Vijf medewerkers die betrokken waren bij de misstanden zijn in juni ontslagen. Het gaat hierbij onder andere om de afdelingsmanager, die de zaken niet goed zou hebben gecorrigeerd. Inmiddels is een deels vernieuwd team op de afdeling aan de slag.

En ik?
Ik spreek zelf wel collega’s aan, wanneer ik twijfel aan hun intenties of iets niet begrijp. Maar ook dat wordt me niet altijd in dank afgenomen. En toch blijf ik dit doen, ook al weet ik dat het me soms in de problemen kan brengen. En ik geef toe, dat gaat soms iets te ongenuanceerd. Maar soms twijfel ik ook wel eens of ik überhaupt een melding maak van iets. Van een dusdanig bizarre klacht die de zorgmanager waarschijnlijk echt, echt, echt niet gaat geloven. Echt waar! Ik zou willen antwoorden dat ik zelfs dan uiteraard actie onderneem, maar helaas kan ik dat niet. Want het ‘probleem’ is dan wanneer je eenmaal bekend staat als iemand die anderen aanspreekt, dat je dan misschien niet meer serieus genomen wordt. Al heb je gelijk.

En jij?
Dus mijn vraag is eigenlijk, wat doet de rest van Nederland in zo’n geval?

Zorginstellingen sluiten steeds vaker hun keuken en betrekken maaltijden uit centrale keukens die ergens ver weg zijn gevestigd. Deze keukens leveren de maaltijden met vrachtwagens aan op de betreffende locatie. Daar worden ze vervolgens ‘geregenereerd’ (lees: opgewarmd) en kunnen medewerkers het eten serveren. Van lekkere spruitjeslucht of een ouderwetse geur van gehaktballen is in huis helaas geen sprake meer. Waar is die goeie ouwe tijd gebleven dat eten nog een feest was?

Eten is emotie; beleving is dus van groot belang. Zeker voor ouderen in verzorgingshuizen, die van maaltijd naar maaltijd leven. Het eten moet gewoon goed zijn! Medewerkers zijn het daarmee roerend eens. Desondanks vindt in veel zorginstellingen massaproductie plaats om kosten te drukken. De ZZP-bekostiging voor facilitaire diensten is beperkt. Voor een bedrag van ruim € 30 moeten de instellingen drie maaltijden, koffie/thee en tussendoortjes aanbieden. Uit datzelfde bedrag dienen ze het faciliterend personeel te betalen, zoals receptie, schoonmaak en technische dienst. Dat is absoluut geen vetpot.

Wordt het geen tijd om lekker burgerlijk ongehoorzaam te worden? Om kleinschalig koken in te voeren? Niet meer drie weken van tevoren bestellen, maar gewoon per dag beslissen wat je samen wilt eten. Het zou toch mooi zijn als we koken in zorgcentra in ere kunnen herstellen. Doet u mee?

Vorige week schreef ik al over betrokkenheid bij je werk. Een veelgehoorde klacht van managers is dat medewerkers te weinig betrokken zijn bij het werk. En dat is rampzalig voor organisaties en bewoners. Aan de andere kant zijn er ook medewerkers die juist te véél hart voor de zaak hebben.

Teveel betrokkenheid kan in mijn ogen op de lange termijn weleens heel slecht zijn voor de medewerker, en dus ook voor de organisatie….

Huh?
Ja, hoewel betrokken medewerkers een droom zijn voor mij, zit er ook een risico in. Zijn het niet juist die medewerkers die in de problemen komen, het eerst afbranden? Mensen die misschien wel tien keer hun hoofd hebben gestoten bij het samenwerken in teams waar men niet doorheen kwam? Die zich niet gewaardeerd of gehoord voelen door hun collega’s of leidinggevende?

Hier lijkt te gelden: je moet alles wel in de juiste proporties blijven zien. Anders kan grote betrokkenheid weleens veranderen in ongevoeligheid en passiviteit.

Uit eigen ervaring
Ik ben ook erg betrokken bij de bewoners en medewerkers. Soms vind ik het daardoor moeilijk om de juiste keuzes te maken. Stop ik mijn energie in het schrijven van beleidsstukken en financiële zaken of maak ik een praatje met een bewoner en neem ik deel aan een teamoverleg?

Wat vind jij hiervan? Kan iemand té betrokken zijn? Of herken je je in mijn verhaal? Dat je het ook lastig vindt om keuzes maken? Ik wil het echt graag weten.

Ik werd even bijgepraat door een collega, maar moest ook snel de wijk in. Er is ziekte in het team, dus iedereen moet even een stapje harder lopen en fietsen. Direct maar volle bak; een betere manier om te zien of alles weer werkt is er niet.

Cliënt 1: Mevrouw wordt vandaag opgenomen in het ziekenhuis voor een geplande operatie. Spannend voor haar. De tas staat klaar en ik wens haar sterkte.

Cliënt 2: Mevrouw vertelt mij tien dagen geleden beroofd te zijn in haar eigen huis. Je kent dat wel: mensen die zich voordoen als iemand van de PTT (!). Mevrouw is nog steeds van slag. Gelukkig hebben wij een sleutel van haar appartement, dus bij ons hoeft ze niet bang te zijn.

Cliënt 3: Mevrouw doet de deur open en begint direct te schreeuwen. Ze is woedend over de afgelopen paar weken. Mevrouw heeft veel invallers gehad en is het helemaal zat. Ik ben een bekend gezicht, nu kan ze eindelijk haar woede uiten.

Cliënt 4: Meneer doet de deur open met tranen in zijn ogen. Zijn vrouw is drie dagen geleden overleden. Mevrouw was ziek, maar het kwam toch nog heel onverwacht. Hij vertelt zijn verhaal en haalt herinneringen op. Pas negentig minuten later sta ik weer buiten.

Cliënt 5: Meneer en zijn vrouw staan voor de deur. Ze zijn blij: ‘Oh… het is Froukje!’ Ze trekken me zowat over de drempel heen.

Spanning, verontwaardiging, woede, verdriet en opluchting: allemaal emoties op mijn eerste werkdag na de vakantie. I am back in town!

Deel 1: Au!
Kort na het vieren van mijn derde verjaardag vraagt mijn zusje, zelf net twee geworden, of ik naast haar kom zitten. Natuurlijk, gezellig! Een half uur later lig ik op de intensive care van het Reinier de Graaf-ziekenhuis in Delft: derdegraadsverbrandingen op mijn rug. Dat kwam zo. Mijn zusje zat op de openstaande deur van een afwasmachine. Op die afwasmachine stond een gasstel waarop water stond te koken. Doordat ik naast haar ging zitten, helde de afwasmachine langzaam maar zeker over en gleed de ketel kokend water soepeltjes richting mijn ruggetje. Aaah zielig! Best wel ja. Mijn ziekenhuisbezoek duurde drie weken. Drie weken zonder ouders, broertje en zusje, en wat ik me goed herinner: iedere dag een prik… Ik keek daar niet naar uit, mag ik wel zeggen. Ter compensatie van geleden leed mocht ik álle briefkaarten (en dat waren er heel veel) die ik kreeg aan de muur van het ziekenhuis hangen. Die kaarten, tezamen met de viewmaster van Afrikaanse beesten en iets met cowboys en paarden die ik van mijn ouders kreeg, sleepten mij door die lijdensweg heen. En natuurlijk de aandacht van het verplegend personeel, zoals dat officieel zo mooi heet. De specialisten hadden hun werk de eerste dag gedaan (transplantatie en andere ingewikkelde dingen). Daarna was ik overgeleverd aan de mensen die het grondwerk in het ziekenhuis verrichten. Dat deden ze zeer grondig.

Deel 2: Bewondering
Eerder dit jaar overleed mijn schoonmoeder. Zij sleet haar laatste maanden in een woonzorgcentrum Noorderkroon in Den Bosch. Ze werd daar vol liefde verzorgd, zoals ook de andere bewoners. Ik vond dat opvallend, omdat sommigen van hen niet verder kwamen dan bijvoorbeeld: “Kijk uit! Nee, hij komt eraan. Ik ga niet mee, nee nee!”. En dat 166 keer per dag. Om dan geduldig te blijven en elke keer opnieuw te doen alsof je niet weet wat iemand gaat zeggen, is bewonderenswaardig. Tenminste, dat vind ik als redelijk tot zeer ongeduldig mens. Ik zou het niet kunnen, denk ik, en na de derde keer diegene toebijten: “Ja, hij komt eraan en dat wil je niet nee. Nog iets zinnigs te melden?”.

Deel 3: Armen, afgerukt
Een jaar of tien eerder, in de periode dat mijn zoontje net begon te kruipen en vrij snel daarna lopen, herinner ik me dat ik vrij nare, specifieke fantasieën kreeg over verdrinkingen en afgerukte armpjes vanwege langszoevende auto’s. Ik leerde mezelf deze kwelling snel af, lette in plaats daarvan extra goed op en programmeerde het nummer van het dichtstbijzijnde ziekenhuis in mijn telefoon. Het idee dat er binnen een kwartier hulptroepen zouden aanrukken om mijn zoon te helpen als er iets ernstig misging, was voor mij een grote geruststelling.

Epiloog
De grondtroepen in de zorg verdienen in mijn ogen te weinig. Ze hebben een verantwoordelijke functie, werken keihard en doen psychisch zwaar werk, altijd onder druk van de (publieke) opinie van Jan en alleman. Ze verdienen soms nét genoeg om hun gezin te onderhouden en af en toe met vakantie te gaan. Dit geldt overigens ook voor politieagenten en docenten. Wat mij betreft, gaat er een klein percentage van de omzetten op de effectenbeurs en in het bankwezen naar deze drie beroepsgroepen. Mensen die geld verdienen met geld verdienen (dus eigenlijk met niets), hebben dan maar ietsje minder te besteden. Ik kan me niet voorstellen dat dit hun leven veel ongelukkiger zou maken. Dus.

acteur / zanger

34 jaar

Anthonie Kamerling begon zijn acteurscarrière in de soapserie Goede Tijden Slechte Tijden. Daarna speelde hij in diverse speelfilms en TV-series en maakte enkele platen.

Hiermee bedoel ik het apparaat waarop ik registreer,
heel vreemd, maar op de vaste plek lag ie niet meer!

O ja, om met een écht gevoel van rust de vakantie in te gaan,
had ik hem op zolder in de kast gedaan!

Eerst maar weer eens opladen dat apparaat,
want de kans is groot dat ie morgen gaat.

Zelf ben ik weer lekker fris en opgeladen om te werken,
ik begin dat aan mijn onrust weer te merken.

Scholen, sportverenigingen, alles gaat weer van start,
dit is een goed teken: de vakantie hebben we weer gehad.

Voor onze cliënten is het ook weer een goed teken,
het was toch wat chaotischer de afgelopen weken.

Op naar het ritme, de zorg en de cliënten,
met alle moeilijke, trieste, maar ook zeker MOOIE momenten!!

Wat heb ik eigenlijk een leuke baan,
en wat ben ik blij om met deze mooie campagne verder te mogen gaan!

Vanaf volgende week weer een meer inhoudelijke bijdrage van mij,
ik zou zeggen: reageer er vooral op en volg mij!!

Wat ik vooral merk, is dat ik moe wakker word, moe ga werken en moe thuiskom. Waarschijnlijk omdat ik al jaren geen echte vakantie neem. Wel eens een paar dagen, maar nooit weken achter elkaar. En zeker geen drie.

“Ga je nog op reis?” vraagt een bewoner. “Nee,” zeg ik, “misschien dat ik op het laatste moment iets boek. Maar het plan is om gewoon eens op mijn kont te gaan zitten en helemaal niks te doen.” De bewoner komt tot de conclusie dat ik me dat wel voor kan nemen, maar dat dit me toch niet lukt. Ik ben bang dat dit klopt, maar ik ga het lekker toch proberen. In de weken waarin ik vrij ben, organiseert Frankeland elke woensdag een sportavond voor het personeel. Ik heb me opgegeven, dus ik zal gaan. Maar dan is het wel mijn grote uitdaging, om dan wel naar de les te gaan, maar niet naar de afdeling.

Daarom zorg ik er dus voor dat ik al mijn taken af heb, voor ik drie weken niks ga doen. Ik ben benieuwd…

Dries Roelvink verkreeg medio augustus zijn eerste nummer 1-notering ooit met ‘Alleen voor jou’. Een beter moment voor zijn optreden had ActiZ dus niet kunnen regelen.

Op maandag 16 augustus swingen in restaurant La Galleria aan de Strandweg in Scheveningen vijftig bewoners en vrijwilligers van Bosch en Duin, een zorginstelling in Den Haag, hun rolstoel uit. Het campagneteam van ‘Mijn tijd voor de zorg’ organiseert dit uitje voor de bewoners die samen met hun begeleiders het rolstoelbrevet van het Rode Kruis konden halen. Een geweldig spektakel, temeer omdat restaurant La Galleria trakteert op koffie met appelgebak. En de in Amsterdam geboren volkszanger Dries Roelvink treedt belangeloos op met mooie meezingers. De mensen genieten.

Eén bewoner is zelfs zó ontroerd, dat hij voortdurend moet huilen. Ik snap niet waarom. De activiteitenbegeleider vertelt mij dat hij de laatste tijd wel vaker geëmotioneerd is. Hij is erg dankbaar dat hij dit allemaal mag meemaken. Dat raakt mij.

“Toch is het triest”, zeg ik tegen Marieke van het campagneteam. “Ik vind het jammer dat mensen die in een rolstoel zitten zo weinig buiten komen.” Daarvoor is één-op-één begeleiding nodig en dat maakt zo’n uitje erg kostbaar. Vrijwilligers en mantelzorgers zijn dus onmisbaar.

Het is mooi dat er gratis concertkaarten komen en dat ondernemers de sponsoring voor hun rekening nemen, maar het gaat om menskracht. Om daadwerkelijke begeleiding. Het zijn de kleine dingen die het doen. Ik ben blij dat ik hieraan mijn steentje heb mogen bijdragen.

Op 13 augustus 2010 was het honderd jaar geleden dat Florence Nightingale overleed, de grondlegster van het verpleegkundig beroep. Zij stond bekend vanwege haar enorme inzet voor zieken en gewonden. Ze handelde vanuit de roeping: “I heard the voice of God”.

Werken in de zorg wordt al lang niet meer gezien als roeping, maar als een vak; met vakbonden, brancheorganisaties en Cao’s. Bij een roeping zit je niet in over de beloning, voorwaarden of de mate waarin je serieus genomen wordt. Je bent ook niet bezig met professionalisering of uitbreiding van je vak.

Maar waarom kiest men anno 2010 voor de zorg? Ik vroeg het enkele mensen:
- Ik wil graag met mensen werken;
- Na mijn stage in een verpleeghuis vond ik het werken met ouderen erg leuk;
- Ik wil me verdiepen in het verplegen en verzorgen van mensen;
- Ik wil later hoofd van een afdeling worden;
- Ik wil werken in een team met betrokken collega’s.

Betrokkenheid
Ik hoor betrokkenheid in die antwoorden, de idealen, waarmee Florence Nightingale ooit begonnen is. Helpt betrokkenheid bij je werk om de bewoners goede zorg te geven? Of kun je ook goede zorg leveren zonder betrokken te zijn?

Ik denk dat betrokkenheid de basis is. Hierdoor kun je echt contact maken. Soms zie ik mensen, die door reorganisaties, bezuinigingen of fusies hun betrokkenheid kwijtraken. Het lijkt of zij hun idealen verloren zijn; het extra uurtje werken omdat er een collega minder is, er echt zijn voor de bewoners, geduld opbrengen voor een bewoner nadat deze al 5 x gebeld heeft. Het zit er dan niet meer in.

Wat doe jij als je dit bij jezelf opmerkt? Ga je stug door of zorg je dat er tijd is voor bezinning? Praat je dan met anderen over waarden en ervaringen in je werk? Dát helpt namelijk mee de zin in het werk weer terug te krijgen.

‘Een gat in zijn hart’… En daar moet een medicijn in gespoten worden? Ik weet niet direct wat vetramil is. Maar dat doet er eerst niet toe. Ik denk: ik ga ECHT NIET iemand een medicijn in zijn hart spuiten! Nog nooit gedaan en volgens mij ook onmogelijk! Er bestaat geen protocol voor.

Meneer is al thuis, zegt de zorgaanvraag. De zorg moet morgen opgestart worden. Zou het een vergissing zijn?
Ik ga op onderzoek uit. Bij de bron. Ik bel meneer op. Ik zeg hem dat ik een aanvraag heb liggen van hem en dat hij vraagt om dagelijkse hulp.

‘Kunt u mij uitleggen waar u hulp bij nodig heeft?’
‘Ik kan er zelf niet bij.’
‘Waar kunt u niet bij?’
‘Bij mijn hak.’
…

Ik begin te lachen en vertel hem het verhaal. Hij lacht met me mee.

‘Erg vervelend voor u dat u een wond heeft, maar daar kunnen we u prima bij helpen.
Ik ben zo blij dat u geen gat in uw hart heeft!’
‘Nou zeg, ik ook!’

Vervolgens bel ik diegene op kantoor die de zorgaanvraag aangenomen heeft en vertel haar welke schrik ze mij heeft bezorgd. Ook daar wordt hartelijk gelachen. Het is heerlijk om deze dag lachend af te sluiten.

Ik zie ze veel om me heen, mantelzorgers. Vrijwilligers die met cliënten meegaan naar een ziekenhuisbezoek. Of kinderen, die zorgen voor de maaltijden voor hun ouders. Kinderen die de boodschappen doen, de administratie doen, de financiën regelen. En dit is al veel werk, maar ik ken ook mantelzorgers die nóg intensiever bezig zijn met de zorg van een ander.

Mensen die een zieke partner, een dementerende ouder of hun gehandicapte kind verzorgen. Vaak werken zij hier ook nog bij en is het een belastende taak die daar bovenop komt. Soms tot overbelasting aan toe! Gerda schreef er onlangs nog een blog over. Wij in de zorg komen ze veel tegen. En we zien ook dat mensen het er zwaar mee hebben.

Maar er is hulp mogelijk, er zijn ondersteunende regelingen en diensten. Alleen weet men dit vaak niet. Want je moet het ook maar net weten. En je moet de tijd hebben om het uit te zoeken. En die is er vaak niet. En eerlijk is eerlijk, dat is soms een doolhof.

De gemeente Den Helder, waar ik woon en werk, gaat mantelzorgers ondersteunen. Zij is samen met mantelzorgorganisaties op zoek naar mensen die ‘zorgen voor’ combineren met hun baan. Ze willen weten waar de behoefte ligt om ze te kunnen helpen met hun zorgtaken.

Ik ben blij met dit positieve signaal van mijn gemeente en zal de mantelzorgers in mijn omgeving hierop attent maken. Want naast het verzorgen van mijn cliënten vind ik dat de ik de mantelzorgers ook een beetje in de gaten moet houden. Denk aan u zelf, schakel hulp in. De zorg voor de ander hoeft er niet minder door te worden.

Ben ik iemand?
Ben ik niemand?

Wie ben ik,
of wat ben ik?

Twee minuten
sta ik zo te kijken
wil ik wel
op iemand lijken
met drieënzeventig jaren
rimpelig
en witte haren.

Dan zie ik dat ik glimlach
want ach,
ik ben helemaal
geen vrouw van stand
maar wel degelijk
iemand.

Mezelf.

Nou, dit is leuk zeg! Ouderen van verzorgingshuis Transwijk konden een wens doen en zagen deze in vervulling gaan. Zo komt het dat een aantal ouderen mochten kamperen op een meubelboulevard.

We doen al veel leuke dingen
In Frankeland doen we veel voor onze mensen, maar kamperen? Dàt hebben we nog niet gedaan. Wel zijn er bewonersvakanties. Met een klein groepje bewoners gaan we naar een vakantiehuisje, van alle gemakken voorzien en zo hebben ook onze ouderen een vakantie. Frankeland heeft zelfs een huis in Spanje en een vakantiehuisje in Rockanje. EN dan zijn er nog de uitstapjes. Zo bezoeken we met regelmaat Diergaarde Blijdorp in Rotterdam, Keukenhof, we bezoeken kerstmartkten, gaan naar het strand en zo kan ik nog wel even doorgaan.

Maar wat kunnen we nog meer doen?
Wat ik me afvraag is wat we nog meer kunnen doen? Misschien activiteiten op de afdeling. Eigenlijk wil ik vragen of u hier een idee over heeft. We hebben feestweken met een thema. Zo hebben we seizoenen als thema gehad, we hebben oude ambachten gehad. Maar wat doen andere huizen? Kamperen is natuurlijk te gek, maar waarschijnlijk niet haalbaar. Wat doen huizen in uw buurt voor ouderen? En wat kunnen wij nog leren van andere huizen?

Laat het me weten!
Ik ben erg benieuwd naar uw idee en wie weet voeren wij het op de afdeling uit. Dan zal ik er een verslag over schrijven, met foto’s.

Ik vertelde vorige week dat indianen in grote familiecommunes wonen met alle generaties bij elkaar. Alle gezinsleden hebben een taak en ze zorgen er samen voor dat ze lekker met elkaar kunnen leven.

“Maar wat als iemand ziek wordt?”, vraag ik.
“Dan bepaalt de medicijnman wat er moet gebeuren”, zegt Nootje.
“En als iemand komt te overlijden?”
“Nou dan wordt hij hier begraven. Behalve sjamanen, die niet!”
“Ooh, en waarom niet dan?”
“De indianen vervoeren sjamanen in de terminale fase rivieropwaarts naar een plek, ver weg van het dorp. Vanwege hun bovennatuurlijke krachten mogen sjamanen niet in het dorp overlijden. Dat brengt onheil en dan zou iedereen moeten verhuizen. Ergens ver weg hangen de indianen een hangmat in het bos. Vervolgens laten ze de sjamaan daarin achter. Dagelijks brengt iemand eten en drinken naar hem toe. Tot de dag dat hij er niet meer is.”
“Hoezo, er niet meer is?”, vraagt mijn man Radjin.
“Nou, sjamanen verdwijnen gewoon en hun geest leeft verder in het bos”, zegt Nootje.

Ik snap er niets van. Er moet toch ergens een lichaam zijn? Ik merk dat ik moeite heb dit verhaal een plek te geven op mijn ‘harde schijf’. Zou het echt waar zijn?