Mevrouw Vrolijk heeft pret. Ze mag vandaag namelijk samen met de andere bewoners mee verhuizen naar het nieuwe gedeelte van Jonker Frans. Even leek het erop dat dat niet zou kunnen.

U moet weten dat mevrouw Vrolijk een bejaarde is met een verstandelijke beperking, die daarnaast regelmatig last heeft van wanen en hallucinaties. Haar sociaal-psychiatrisch verpleegkundige vindt dat zij beter af is in een meer beschutte woonvoorziening buiten Jonker Frans. Maar dat wil ze niet! En wij (lees: het verzorgend personeel) zijn het met haar eens.

Mevrouw Vrolijk hoort bij ons. Ze is in deze Haagse wijk geboren en ze woont al heel wat jaren in ons zorgcentrum. Ze wil niet anders. Ze kent iedereen en iedereen kent haar. Jonker Frans is haar huis. Als ze op haar pantoffels met haar pop onder de arm door het huis loopt, ontmoet ze veel bekenden.

Toch hadden we een probleem. Zoals u misschien weet, mogen er niet té veel mensen met een GGZ-indicatie in een zorgcentrum verblijven. Dat geldt zeker voor bewoners die soms stemmen horen en dan uit het raam van hun appartement op de derde verdieping willen vliegen.

Het was voor ons dus wel wikken en wegen. Hoe lossen we dit op? Hoe zorgen we ervoor dat mevrouw Vrolijk veilig en goed verzorgd bij ons kan blijven wonen? Aan het nemen van risico’s stellen we tenslotte duidelijke grenzen. Daarom betrekt mevrouw Vrolijk nu een woning op de begane grond. Lekker veilig en ze zal veel mensen langs haar appartement zien komen. Als een kind zo blij is ze in haar tweekamerappartement, te midden van al haar vriendinnen en kennissen. En wij ook…

In mijn blogs wil ik u een beeld geven van de dagelijkse praktijk van een locatiemanager in een multicultureel zorgcentrum in het Haagse. Een mooie, dankbare functie, maar wel één vol praktische hindernissen. Als kind van twee culturen, opgeleid in Nederland, startte ik in 2005 enthousiast aan deze klus. Maar wat heeft meer dan zes jaar leidinggeven aan het interculturalisatieproces mij persoonlijk gebracht? Die vraag houdt me op dit moment bezig.

Als ‘Master in Diversiteitsmanagement’ had ik de mogelijkheid de theoretische kant van dit onderwerp te bestuderen. De resultaten zijn verbluffend. Alles wat de theorie zegt, zie je in de praktijk terug. Het vertrek van bevlogen kartrekkers maakt dat plannen in duigen vallen. Iedere leider begint namelijk opnieuw met het vormen van een referentiekader en dat kost tijd. Ervaringen uit het verleden blijven daarbij vaak onbenut, de continuïteit is niet gewaarborgd en resultaten blijven uit. Tevens is de innovatieruimte beperkt en de weerstand aanzienlijk. Processen stagneren dan en de echte die-hards, die in de praktijk bevlogen bezig zijn, branden op en haken af. Dat is dodelijk voor het diversiteitsbeleid en dodelijk voor het menselijk kapitaal (excuses voor deze weemoedigheid).

Toch zijn er ook successen op lokaal niveau. De vele doelgroepen die hun weg weten te vinden naar Jonker Frans bieden troost. Zoals ouderen die zinvolle dagbesteding ervaren op een manier die bij hen past. Realisatie van ‘zorg met respect voor alle culturen’ is gewoon een proces van jaren….

Zelfs de weergoden waren ons goedgezind. Bij een temperatuur van 25 graden Celsius vond afgelopen donderdag de feestelijke opening plaats van onze woonzorglocatie Jonker Frans. Na een ingrijpende verbouwing beschikken wij nu over een supermodern aanleuncomplex met levensloopbestendige woningen. Onze ouderen wonen in appartementen van vijftig vierkante meter. Voorzien van alle hedendaagse snufjes, een eigen keuken en een grote badkamer. Dat is een verademing, kan ik u zeggen, ook voor onze zorgverleners. Vanaf nu is het bijvoorbeeld voorbij met het gestuntel met tilapparatuur in kleine natte cellen.

Onder belangstelling van ongeveer 250 genodigden, zoals (wijk)bewoners, personeelsleden en vrijwilligers, verrichtte burgemeester Jozias van Aartsen de officiële opening. Mensen uit alle windstreken waren aanwezig om ons nieuwe complex te bekijken en feest te vieren. Ook de wijkagent en zijn bureauchef, die de veiligheid tijdens de gehele renovatie scherp in het oog hielden, gaven acte de présence.

De burgemeester sprak zijn waardering uit over hoe wij onze wijkbewoners betrekken bij ons zorgcentrum. Ook de aanwezigheid van vele etnische achtergronden deed hem zichtbaar goed. Vooral van de Chinese ouderen, want dat is een vaak onzichtbare groep die niet snel een beroep doet op formele zorg. Tenslotte roemde hij ook de manier waarop politie en wijkorganisatie de openbare orde en veiligheid samen vormgeven in onze wijk. Al met al was het een mooie afsluiting van een enerverend tijdperk.

Op dit moment genieten mijn man Radjin en ik van onze vakantie in Midden-Amerika. Drie weken rondreizen door Costa Rica, Nicaragua en Panama is een hele ervaring. In mijn beste Spaans, dat nog over is van de middelbare school, probeer ik contact te maken met de lokale bewoners. Dat lukt aardig. De mensen zijn verrast als ze merken dat je je best probeert te doen om je verstaanbaar te maken in hun taal.

Radjin en ik reizen in een gezelschap van veertien personen. Deze keer zijn er veel mensen bij die iets te maken hebben met de zorg. Een GGZ-psycholoog, een fysiotherapeut, een ambulant verpleegkundige uit de zorg voor verstandelijk gehandicapten, een sociaal verpleegkundige en ondergetekende. Het is een leuke groep; we hebben veel plezier met elkaar.

Opvallend in deze Midden-Amerikaanse landen zijn de talrijke bedelende ouderen. Met of zonder rollator versperren ze de weg bij kerken en pleinen. De meesten zien er slecht uit en hebben het duidelijk moeilijk. Toch geef ik normaliter nooit geld aan bedelaars. Ik ga wel een gesprek met ze aan. En als mensen daarin aangeven dat ze honger hebben, bied ik ze een maaltijd aan.

Zo ook vanmorgen. We waren net bezig aan ons ontbijtje toen Juan, de lijmsnuiver, langs kwam. Hij wees betekenisvol naar zijn maagstreek. Radjin bood hem twee boterhammen aan met een gebakken ei, ham en kaas. Juan pakte ze gretig aan en begon te eten. Ineens merkte hij dat er champignons tussen zaten. Die lust hij kennelijk niet, want meteen daarna zagen we hem droge boterhammen eten.

Tja, dat is een heel ander beeld dan wat we gewend zijn vanuit de Nederlandse ouderenzorg. Veel mensen in Midden-Amerika zijn verslaafd. De meesten aan lijm. Bijzonder triest. Natuurlijk zien we ook veel mooie dingen, zoals de prachtige natuur en de aardige bevolking. Daar genieten we met volle teugen van. Maar het beeld van Juan blijft ook hangen. En dat is vanzelfsprekend allesbehalve genieten…

Je zou er bijna willen wonen of toch op z’n minst willen werken. Dat dacht ik, toen ik hoorde van de unieke acties in ‘De Schildershoek’. Twee weken geleden legden medewerkers van dit Haagse verpleeghuis bezoekers helemaal in de watten. Hoe? Door ze uiteenlopende activiteiten voor te schotelen, variërend van bloedsuiker prikken tot kookworkshops met exotische hapjes.

Nu was het op zaterdag 19 maart natuurlijk wel de jaarlijkse open dag van de zorginstellingen, dus het is niet zo vreemd dat zorgorganisaties dan ‘alles uit de kast halen’ om goed voor de dag te komen. Los daarvan vind ik de creativiteit van veel instellingen indrukwekkend. De bijzondere activiteiten die ze organiseren om zoveel mogelijk aandacht op zich te vestigen. De manier waarop ze potentiële cliënten en medewerkers aanmoedigen om binnen te komen en te genieten van de sfeer. Fantastisch!

Toch vraag ik me één ding wel af (en ik ben écht geen doemdenker hoor): Helpt dit? Kunnen we hiermee de beloofde 12.000 verzorgenden binnenhalen? Waar zijn die nu dan? Waarom lukt het ons bijvoorbeeld niet ons thuiszorgteam op formatie te krijgen? Dat is een bekend probleem voor veel instellingen, behalve… voor de kleine zorgorganisaties. Daar staan mensen in de rij om aan de slag te kunnen.

Wat maakt dat grote zorgorganisaties minder aantrekkelijke werkgevers zijn? Dat is de moeite van het analyseren waard, denk ik. Of weet u hoe dat komt? Laat het dan alstublieft even weten.