Nog niet zo lang geleden hadden tehuizen bezoekuren. Familieleden die een kopje koffie met vader of moeder wilden drinken, moesten hun ritme aanpassen aan dat van het tehuis. Dat is niet meer zo, maar toch is op bezoek gaan minder spontaan als thuis en komt het ook niet altijd gelegen.

Verhuizen naar een verzorgings- of verpleegtehuis is ingrijpend. Vaak verandert daardoor de band met de familie en hun rol. Familie is een essentieel element in iemands leven, vooral als je ouder bent. Veel andere basiselementen uit het leven zijn al weggevallen, zoals een baan of misschien een partner.

Doorgaan met leven
Ik krijg vaak het idee dat de familie het verzorgings- of verpleegtehuis ervaart als een plaats waar je je vader of moeder ‘aflevert’. Dat de verzorgenden dan min of meer de rol van familie overnemen. Maar dat kunnen zij helemaal niet. Simpelweg omdat daar de tijd niet voor is, de AWBZ regelt immers de tijd die er per persoon aan zorg besteed kan worden. En natuurlijk ook omdat een verzorgende de familieband, gedeelde herinneringen en gebeurtenissen nooit kan overnemen. Goede zorg leveren betekent dat je de oudere ondersteunt in doorgaan met leven. De familie speelt daarin een essentiële rol: zij moeten de dingen kunnen doen die zij voorheen ook deden met vader of moeder.

Vaak hoor ik medewerkers zeggen: de familie doet niet mee. Ze willen of kunnen het niet meer opbrengen om wéér de zorg voor vader of moeder op zich te moeten nemen.
En in het tehuis maken wij het de familie ook wel erg moeilijk om hun rol te houden. Want ook al zijn de bezoekuren verleden tijd, het komt ons niet altijd uit dat een familielid op bezoek komt.

Verbinding herstellen
Tijdens een werkbezoek aan Zweden kwam ik soortgelijke problematiek met de familie tegen. Maar de manier waarop de verzorgenden daar ermee omgingen, was voor mij een eyeopener. Zij vroegen zich namelijk af: wat doe ík niet goed dat de familie niet meer meedoet? Wat kan ik veranderen zodat de ‘verbroken verbinding’ met familie weer hersteld wordt? Dat is een fundamenteel andere denkwijze dan wij in Nederland doorgaans hanteren.

‘Use it or lose it’. Ik gebruik deze uitspraak vaak over de rol van de familie in de ouderenzorg: maak gebruik van de familie, anders raak je ze kwijt! De bron van de familie is heel krachtig om je werk als verzorgende goed te kunnen doen. Spoor die bron op en benut hem!