Mevrouw Trots is overleden. Ze heeft een speciaal plekje in mijn hart. Ondanks haar ziekte had ze altijd oog voor anderen. Als ze een goede dag had, kon je fijne gesprekjes met haar voeren. Mevrouw Trots is vredig gestorven. Ze is nu bij haar man.

Haar kamer is alweer bezet. Een man. Eindelijk een man. Een vrij jonge man nog, 70 jaar. De heer is erg in zichzelf gekeerd. We hebben overlegd waar hij voorlopig gaat zitten aan de tafel in de huiskamer. Normaal doen we dit onder begeleiding. Mensen moeten zich veilig voelen en kunnen staan en gaan waar ze willen. Maar deze man is daar niet zo mee bezig.
Onze bewoners zijn zich ervan bewust dat er een nieuwe bewoner is. Je merkt het aan alles. Mevrouw van de Zorg gaat op verkenning uit, ze probeert contact met hem te krijgen. Het valt niet mee.
Tijdens het eten help ik hem, maar hij kan het zelf wel zegt hij, en eet eigenlijk niets. Zijn medicijnen neemt hij niet allemaal in. Ik zit een tijdje bij hem en als de verzorger aan tafel staat en vraagt of hij zijn pil in wil nemen, reageert hij niet. Terwijl de verzorger verder loopt, kijkt de heer met één oog naar haar. Ik buig me naar hem toe en zeg zachtjes: “Als u het andere oog ook open doet, zie je haar veel beter.” Hij draait zijn hoofd naar mij toe en er verschijnt een glimlach, heel even, ja ik heb hem gevangen die glimlach, en de heer verdwijnt weer in zijn stilte.

Het gaat niet goed met hem, hij krijgt koorts en komt niet meer uit bed. De arts stuurt hem voor onderzoek naar het ziekenhuis. De familie heeft gelukkig veel met hem en de arts gepraat. Wat moet je als hij zijn eten en medicijnen weigert? Moet je hem dwingen? De familie is het er over eens: nee. We blijven aanbieden en als de heer wil drinken of eten, is dat prima. Maar het is zijn keuze. Ik heb fijne gesprekken gehad met de familie over de situatie en de keuze. Er heerst nu vrede, rust, berusting. Ook de heer ligt heerlijk in zijn bed. Hij wordt goed verzorgd, er is altijd iemand bij hem, hij is zo ontspannen. Deze weg is niet iedereen gegeven. Natuurlijk wil je je vader, man, opa zo lang mogelijk bij je houden. Toch moet je respect hebben voor zijn keuze. Ik vind het heel bijzonder dat je als gezin deze menselijke keuze kunt respecteren en je eigen overlevingsdrang negeert.

Versterven kan onderdeel van een normaal stervensproces zijn. In dat proces is steeds minder behoefte aan eten en drinken. Het lichaam vraagt er niet meer om, of stoot het zelfs af. Versterven kan ook een bewuste keuze zijn. Door het lichaam vocht en voedsel te onthouden, gaat het de eigen, resterende voorraden aanspreken totdat het uitgedroogd is. Afhankelijk van de conditie, sterft een terminale patiënt zo meestal binnen een à twee weken.