Even afstand nemen van het werk. In Istanbul. Een week lang cultuur snuiven in een wereldstad. Daar verheug ik me altijd op. In Istanbul weel ik bovendien wat ik kan verwachten, want mijn man Radjin en ik waren hier al vaker.

Niets is in Istanbul wat het lijkt. Eeuwenoude bouwwerken als de Hagia Sophia (ooit een katholieke kerk), het Dolmabahce Paleis en de Blauwe Moskee (of Sultan Ahmetmoskee) schitteren in de zon. Het is terrasjesweer. Na een lekkere caffè latte lopen we de Blauwe Moskee binnen. Ik ben ingesteld op ’schoenen uit’ en haal automatisch mijn sjaaltje uit mijn tas. Uit respect voor al het moois dat me raakt.

Buiten is nog een gebouw. Daar vinden de lijkbewassingen plaats. In de moslim-traditie moeten overledenen binnen 24 uur worden begraven. Veel sneller dus dan bijvoorbeeld bij christenen. Als het voor een moslim tijd is om te beginnen aan de laatste reis, spelen diverse rituelen een belangrijke rol om de overledene hierop voor te bereiden.

Tijdens de lijkbewassing wordt de overledene eerst op een marmeren tafel ontdaan van kleding en gereinigd. Een mannentaak! Vervolgens wordt hij zo puur mogelijk – zonder make-up of balsem – gewikkeld in witte lakens en het graf ingedragen. Er is geen crematie, want moslims moeten nog een keer verschijnen op de ‘dag des oordeels’. De overledene moet beschikbaar blijven voor Allah in een zo gezond mogelijk lichaam.

Voor de Europese gezondheidszorg is dat laatste een lastig gegeven. Krijgt een zorgverlener te maken met een ernstig zieke moslim, dan ligt de informatievoorziening naar de cliënt en zijn familie namelijk zeer gevoelig. Hoe vertel je een terminale moslim bijvoorbeeld dat hij ernstig ziek is? Als hij van zijn arts hoort dat hij kanker heeft, heeft de moslim vanuit geloofsovertuiging een enorm probleem. Zijn lichaam is dan immers niet langer gezond. En dat is nu juist een essentiële voorwaarde om op de ‘dag des oordeels’ te kunnen verschijnen voor Allah.

Daarom schipperen artsen wel eens met de boodschap en zijn ze indirect in hun berichtgeving. Ze lichten bijvoorbeeld wél de familie in, maar niet de cliënt zelf. En dat druist weer in tegen onze natuur. Wij zijn tenslotte gewend te praten met de cliënt zelf. Uit eigen ervaring weet ik dat een en ander het stervensproces ernstig kan beïnvloeden. En dus ook de laatste reis van de overledene.

Wellicht heeft u vergelijkbare ervaringen die u hier met de lezers van ‘Mijn tijd voor de zorg’ wilt delen. Ik zou zeggen: schroom niet!