Het heeft even geduurd, maar ik had een ‘eureka’-moment. Ik weet wat ik wil: ik wil me specialiseren! Net als een arts zich kan specialiseren in cardiologie, chirurgie, etc. Ooit deed ik een cursus over depressie bij dementerenden. Daar heb ik veel aan gehad, in de praktijk. Nu wil ik me specialiseren in bijvoorbeeld Korsakov. Hoe ik dat voor me zie, weet ik natuurlijk nog niet zeker. Maar het is een stap in de goede richting dat ik eindelijk weet wat ik wil. Ik leg in grote lijnen uit wat het syndroom van Korsakov inhoudt.

Behalve bij overmatig alcoholgebruik, kan Korsakov ook voorkomen door ernstige ondervoeding of bijvoorbeeld langdurig gebruik van harddrugs. Er is een tekort aan vitamine B1 en daarbij is het centrale zenuwstelsel aangetast. Dat komt bij alcoholisten het meest voor en zij vormen de grootste risicogroep.

Mensen met Korsakov hebben er belang bij dat zij worden behandeld volgens het 4 K-model. Aangezien de spelling inmiddels veranderd is, gaat het om de klank, niet om de spelling. Kort, Concreet, Consequent en Continu. Informatie moet kort en bondig worden overgebracht. Het is beter zo concreet mogelijk bij het hier en nu aan te sluiten, door de situatie zichtbaar te maken. Verzorgenden moeten in vergelijkbare situaties hetzelfde handelen. Dit biedt duidelijkheid en houvast.

De patienten hebben moeite met onthouden, maar ook met het opnemen van nieuwe informatie. Daarom moeten ze ook confabuleren (dingen verzinnen) om het niet uit te laten komen. De familie en/of directe omgeving kan dat wel heel goed merken. Maar de buitenstaander gelooft het verzonnen verhaal vaak gelijk, omdat de patient het geloofwaardig weet te brengen.

De patiënt vergeet ook dat hij last heeft van geheugenverlies. Wat voorkomt is dat mensen met Korsakov informatie van verschillende bronnen aan elkaar koppelen. Het grootste verschil met dementie is dat de intelligentie geen schade oploopt. Het is daardoor lastig inschatten wat iemand nog zelf weet en kan en waar hij of zij hulp bij nodig heeft. Het begrip blijft relatief goed intact. Wat ook anders is aan het syndroom van Korsakov, is dat het geen progressieve ziekte is. De opgelopen schade is onomkeerbaar, maar verergering is te stoppen. Bij een klein percentage (ongeveer 15 tot 20 procent) van de patiënten is er zelfs een sterke verbetering te verwachten. Eenzelfde percentage laat niet of nauwelijks herstel zien. Op sociaal gebied kan de patiënt niet goed meer functioneren. Voordat de ziekte ontstond, heeft de alcoholproblematiek vaak al gezorgd voor verlies van contact met familie en vrienden. Korsakov-patienten lijden dan ook vaak een teruggetrokken en geïsoleerd bestaan. Omdat ze bijvoorbeeld afspraken vergeten en confabuleren, vinden anderen hen dikwijls onbetrouwbaar. Patienten worden vaak passief en tonen geen enkel initiatief. Zo raken ze gemakkelijk in een isolement. Als ze dan vervolgens gedwongen worden iets te ondernemen, is dat vaak zo bedreigend dat ze agressief reageren.

Het aantal mensen met het syndroom van Korsakov lijkt de laatste jaren toe te nemen. Vandaar dat ik me daar op wil richten. Wanneer bij ons in Frankeland mensen met Korsakov opgenomen worden, vind ik het belangrijk om te begrijpen wat de ziekte inhoudt en welke behandeling het beste aansluit op de behoeften van de bewoner.