En dan is daar het einde. Definitief afscheid nemen. Dit is lastig. Zeker omdat dementerenden al eerder afscheid namen van hun dierbaren. En hun dierbaren van hen. Soms is er herkenning, soms helemaal niet. Kinderen gaan moederen en moeders worden kinderlijk. Geen hap willen nemen, drinken weigeren. Baldadig gedrag. Veroorzaakt door onbegrip. Of iemand die bekend stond als een lief persoon, blijkt ineens een onaardig mens te zijn geworden. Dementie, welke vorm dan ook, het is een beetje sterven.

Maar niet definitief. Dierbaren herkennen nog hun lieve oma, opa, vader, moeder, oom, tante. Kinderen zorgen voor hun ouders, omdat hun ouders voor hen gezorgd hebben. Het mantelzorgen wordt een dagelijkse routine, onderdeel van het leven. Maar het is zwaar. Acceptatie, realisme, plannen van zorgmomenten. Het valt niet mee. Zeker niet wanneer je een ouder-kind band hebt. De achteruitgang mag zo lang mogelijk duren, “Blijf nog even bij me”.

Balans
Maar wanneer het eind daar is, kan het niet snel genoeg gaan. Mensen willen hun dierbaren niet zien lijden. “Ga maar, het is goed zo”, wordt er gefluisterd aan de bedrand. Reddeloos verloren staan de kinderen bij het sterfbed. Als verzorgende probeer ik zo veel mogelijk de balans te vinden tussen het zorgen voor vader of moeder en het laten zorgen door de kinderen. Ik vraag hoe het gaat, wat ik kan doen en wat de verwachtingen zijn. Verder lever ik de nodige zorg en loop ik regelmatig binnen. Maar niet te vaak. Balans zoeken, dat is wat ik doe.

Het is niet goed!
Eigenlijk zijn we met z’n allen een beetje verloren. Wat ik voel staat niet in verhouding tot wat kinderen voelen, dat besef ik. Maar niemand weet eigenlijk wat te doen. Het definitieve afscheid nemen, het kan maar één keer. Wanneer alles gezegd is, klinken vaak de woorden “Ga maar, het is goed”. Het is niet goed. Dementie is vreselijk. Het is keer op keer afscheid nemen, tot het niet meer kan. En dat is ontzettend oneerlijk.